5. Sınıf Türkçe Ders Kitabı Cevapları Meb Yayınları 1 Sayfa 120

Merhaba sevgili öğrencilerim,

Bugün sizlerle birlikte çok güzel ve anlamlı bir metin üzerindeki soruları çözeceğiz. Metnimiz, Atatürk’ün gençlere olan güvenini ve vatan sevgisini ne kadar önemsediğini anlatan harika bir hikaye. Haydi, vakit kaybetmeden sorularımıza geçelim ve adım adım doğru cevapları bulalım!

1. Okuduğunuz metinden hareketle aşağıdaki soruları cevaplayınız.

a) Küçük çocuğun asker olmak istemesiyle ilgili ne düşünüyorsunuz?

Çözüm:

Sevgili çocuklar, metinde küçük Cemil’in asker olmak istemesi ve büyüdüğünde düşmanı topraklardan kovacağını söylemesi hepimizi duygulandırdı, değil mi? Ben bu isteği duyduğumda Cemil’in ne kadar vatansever olduğunu düşündüm. Daha küçücük bir çocukken bile ülkesini, vatanını koruma bilincine sahip olması, bu uğurda asker olmayı istemesi gerçekten çok gurur verici bir durum. Bu, bize gelecekte de vatanımızı seven, onu korumak için elinden geleni yapacak gençlerin yetişeceğini gösteriyor. Cemil’in bu düşüncesi, onun ne kadar sorumluluk sahibi ve ülkesine bağlı bir çocuk olduğunu ortaya koyuyor.

Sonuç:

Küçük Cemil’in asker olmak istemesi, onun vatanına olan sevgisini, bağlılığını ve ülkesini koruma konusundaki sorumluluk bilincini gösteren çok değerli ve gurur verici bir istektir.

b) Atatürk “Gözüm arkamda kalmayacak!” sözüyle ne anlatmak istemiştir?

Çözüm:

Hatırlarsanız metnin sonunda Atatürk, küçük Cemil’le konuştuktan sonra yanındakilere dönüp şöyle demişti: “Evet, beyler! Görüyorsunuz, ulusun bağrından temiz bir kuşak yetişiyor. Bu eseri, cumhuriyeti, ben onlara bırakacağım ve gözüm arkamda kalmayacak.”

Buradaki “gözüm arkamda kalmayacak” sözü, aslında bir deyimdir çocuklar. Bu deyim, bir işi veya bir şeyi başkasına emanet ederken, o işin veya şeyin emin ellerde olduğunu bilmek, geleceği için endişe duymamak anlamına gelir. Atatürk de küçük Cemil gibi vatansever gençleri görünce, kurduğu cumhuriyeti ve emanet ettiği ülkeyi bu gençlerin en iyi şekilde koruyacağına inanmış, geleceğe dair tüm endişelerinin ortadan kalktığını ifade etmiştir.

Yani Atatürk, ülkenin geleceğinin, Cemil gibi vatanına bağlı ve sorumluluk sahibi gençlerin elinde güvende olacağını, bu yüzden de hiçbir endişe duymayacağını söylemek istemiştir.

Sonuç:

Atatürk, “Gözüm arkamda kalmayacak!” sözüyle, genç neslin vatanı ve cumhuriyeti koruma bilincine sahip olduğunu görmekten duyduğu güveni ve geleceğe dair endişesizliğini anlatmak istemiştir.

2. “Düşman bu topraklara olur da bir daha ayak basarsa onu buradan kovacağım.” cümlesindeki altı çizili kelime grubunun anlamı aşağıdakilerden hangisidir?

Çözüm:

Şimdi de altı çizili bir kelime grubunun anlamını bulmamız isteniyor. Kelime grubumuz: ayak basarsa.

Haydi, bu kelime grubunun cümlede ne anlama geldiğini düşünelim: “Düşman bu topraklara olur da bir daha gelirse, girerse, adım atarsa…” gibi düşünebiliriz, değil mi?

Şimdi seçeneklere bakalım:

• a) Mesleğe girmek: Bu seçenek, bir işe başlamak anlamına gelir. Cümledeki “düşman” ve “topraklar” kelimeleriyle hiç ilgisi yok. Yanlış.
• b) Bir yere varmak, ulaşmak: Bu seçenek, bir yere gelmek, o noktaya erişmek anlamına gelir. Düşmanın topraklara gelmesi anlamında uygun gibi görünüyor.
• c) Bir yere bağlanmak: Bu seçenek, bir yere sıkıca tutunmak, ait olmak anlamına gelir. Düşmanın topraklara gelmesiyle ilgili değil. Yanlış.
• d) Girmek, gelmek, uğramak: Bu seçenek, bir yere içeri girmek, o yere gelmek veya kısa süreliğine ziyaret etmek anlamına gelir. “Ayak basmak” deyimi, bir yere fiziksel olarak girmek veya gelmek anlamlarını çok net bir şekilde karşılar. Özellikle “girmek” ve “gelmek” kelimeleri, düşmanın ülkeye adım atmasını çok iyi ifade ediyor. “Uğramak” da bir yere gitmek anlamında kullanılabilir.

Şimdi b ve d seçenekleri arasında biraz kararsız kalabiliriz. Ama “ayak basmak” deyiminin asıl anlamı, bir yere fiziksel olarak girmek, o yere gelmek demektir. “Varmak, ulaşmak” biraz daha genel bir ifadeyken, “girmek, gelmek” daha doğrudan bir anlam taşıyor. Özellikle düşman için kullanıldığında, “topraklarımıza girerse” veya “topraklarımıza gelirse” ifadeleri “ayak basarsa” ile birebir örtüşüyor.

Adım 1: Cümleyi dikkatlice oku ve altı çizili kelime grubunun yerine hangi kelimelerin gelebileceğini düşün. “Düşman topraklara gelirse, girerse” gibi.

Adım 2: Seçenekleri tek tek değerlendir ve kelime grubunun anlamıyla en çok örtüşen seçeneği bul.

Adım 3: “Ayak basmak” deyiminin anlamı, bir yere girmek, gelmek veya varmaktır. Bu durumda D seçeneğindeki “girmek, gelmek” ifadeleri, altı çizili kelime grubunun anlamını en doğru ve kapsamlı şekilde karşılar.

Sonuç:

Doğru cevap D seçeneğidir.

d) Girmek, gelmek, uğramak