Sevgili öğrencim, Türkçe dersimizin bu bölümünde çok güzel iki soruyu birlikte çözeceğiz. Hem okuduğumuzu anlama becerimizi geliştirecek hem de bilgilerimizi pekiştireceğiz. Hazırsan başlayalım!
5. Metnin bütününden toplayacağınız kanıtları Atatürk’ün gençlerle ilgili düşüncelerine yönelik ön bilgilerinizle ilişkilendirerek metnin ana fikrini yazınız.
Sevgili arkadaşım, bu soruda bizden, Atatürk’ün gençlerle ilgili düşüncelerini kendi bilgilerimizle birleştirerek metnin ana fikrini yazmamız isteniyor. Görselde metnin tamamı olmasa da, “2. TEMA” başlığı ve sorunun genel içeriği bize ipucu veriyor. Atatürk, Türkiye Cumhuriyeti’nin geleceğini her zaman gençlere emanet etmiştir. Gençlerin iyi eğitimli, vatansever ve çağdaş fikirli olmalarını çok önemsemiştir.
Adım 1: Atatürk’ün gençlerle ilgili genel düşüncelerini hatırlayalım. O, gençleri Türkiye’nin geleceği olarak görmüş, onlara çok güvenmiş ve onları modern, akılcı, bilimle donanmış bireyler olarak yetiştirmeyi hedeflemiştir.
Adım 2: Bu düşünceleri, eğer bir metin olsaydı ondan çıkaracağımız ana fikirle birleştirelim. Genellikle bu tür temalarda, gençlerin vatan sevgisi, çalışkanlıkları ve ülkenin gelişmesindeki rolleri vurgulanır.
Çözüm:
Atatürk, Türk gençliğinin vatanına bağlı, çalışkan, bilim ve akıl yolunda ilerleyen, çağdaş bireyler olarak yetişmesini ve Türkiye Cumhuriyeti’ni ilelebet koruyarak geleceğe taşımasını istemiştir. Metnin ana fikri de gençlerin bu sorumluluk bilinciyle hareket etmesi ve ülkenin gelişimi için çaba göstermesi üzerine olabilir.
6. a) Dericilikle uğraşan Hacı İbrahim, Millî Mücadele’ye katılan görevlilere bot, ayakkabı ve çarık yapmaktadır. Hacı İbrahim ve görevlilerle ilgili verilen aşağıdaki bilgileri okuyunuz.
Şimdi de bu bölümde Hacı İbrahim amcamızın ve diğer kahramanların ne işler yaptıklarını dikkatlice okuyalım. Bu bilgiler, bir sonraki soru için bize çok yardımcı olacak.
Hacı İbrahim’in yaptığı bot, ayakkabı ve çarıklar askerlere ve görevlilere verilecektir. Botlar, komutanlara ve cephede savaşan askerlere; ayakkabılar, su taşıyan ve sağlık hizmeti verenlere; çarıklar ise yemek hizmeti verenlere ve cephanelikte çalışanlara verilecektir.
Görevlilerle ilgili bilinenler şunlardır:
- Ahmet: Cephede bozulan silahları tamir etmekle görevlidir.
- Mehmet: Cephede yurdun kurtulması için düşmanla savaşmaktadır.
- Zeynep: Fırın başında ekmek pişirmektedir.
- Hüseyin: Cephedeki askerlere su taşımaktadır.
- Remzi: Yaralı askerlerin bakımı ile ilgilenmektedir.
- Ayşe: Cephedeki revirde hemşire olarak görevlidir.
- Rüstem: Karargâhta savaşı sevk ve idare etmektedir.
- Hatice: Cephedeki revirde doktor olarak görevlidir.
- Feride: Askerlere yemek pişirmekle görevlidir.
- Gökhan: Cephede askerlerin başında çavuş olarak görevlidir.
b) Verilen bilgilere göre aşağıdaki ifadelerden doğru olanların başına ‘D’, yanlış olanların başına ‘Y’ yazınız.
Evet, şimdi en dikkatli olmamız gereken kısma geldik! Yukarıdaki bilgileri çok iyi anladığımıza göre, aşağıdaki cümlelerin doğru mu yanlış mı olduğunu bulalım. Her bir cümleyi tek tek inceleyelim.
Adım 1: İlk cümleyi okuyalım ve yukarıdaki bilgilerle karşılaştıralım.
( ) En fazla, ayakkabı verilmiştir.
-
Hacı İbrahim’in açıklamasına göre:
- Botlar: komutanlara ve cephede savaşan askerlere (2 grup)
- Ayakkabılar: su taşıyan ve sağlık hizmeti verenlere (2 grup)
- Çarıklar: yemek hizmeti verenlere ve cephanelikte çalışanlara (2 grup)
Her birinden ikişer gruba verildiği için “en fazla” diye bir durum söz konusu değil, hepsi eşit sayıda gruba verilmiş. O yüzden bu ifade yanlış.
Sonuç: ( Y ) En fazla, ayakkabı verilmiştir.
Adım 2: İkinci cümleyi okuyalım ve yukarıdaki bilgilerle karşılaştıralım.
( ) Mehmet, Gökhan ve Rüstem’e bot verilmiştir.
-
Botlar kimlere veriliyordu? Komutanlara ve cephede savaşan askerlere.
- Mehmet: “Cephede yurdun kurtulması için düşmanla savaşmaktadır.” Yani cephede savaşan asker. Ona bot verilir.
- Gökhan: “Cephede askerlerin başında çavuş olarak görevlidir.” Çavuş bir komutandır ve cephede görevlidir. Ona bot verilir.
- Rüstem: “Karargâhta savaşı sevk ve idare etmektedir.” Savaşı sevk ve idare eden kişi bir komutandır. Ona bot verilir.
Bu ifade doğru.
Sonuç: ( D ) Mehmet, Gökhan ve Rüstem’e bot verilmiştir.
Adım 3: Üçüncü cümleyi okuyalım ve yukarıdaki bilgilerle karşılaştıralım.
( ) Kadınların hepsine çarık verilmiştir.
-
Kadın görevliler kimlerdi? Zeynep, Ayşe, Hatice, Feride.
Çarıklar kimlere veriliyordu? Yemek hizmeti verenlere ve cephanelikte çalışanlara.- Zeynep: “Fırın başında ekmek pişirmektedir.” Yemek hizmeti veriyor. Ona çarık verilir.
- Ayşe: “Cephedeki revirde hemşire olarak görevlidir.” Sağlık hizmeti veriyor. Sağlık hizmeti verenlere ayakkabı verilir.
- Hatice: “Cephedeki revirde doktor olarak görevlidir.” Sağlık hizmeti veriyor. Sağlık hizmeti verenlere ayakkabı verilir.
- Feride: “Askerlere yemek pişirmekle görevlidir.” Yemek hizmeti veriyor. Ona çarık verilir.
Gördüğün gibi Ayşe ve Hatice’ye çarık değil, ayakkabı veriliyor. O yüzden bu ifade yanlış.
Sonuç: ( Y ) Kadınların hepsine çarık verilmiştir.
Adım 4: Dördüncü cümleyi okuyalım ve yukarıdaki bilgilerle karşılaştıralım.
( ) Verilen çarık ve botların sayıları eşittir.
-
Yine Hacı İbrahim’in açıklamasına bakalım:
- Botlar: 2 gruba (komutanlar ve cephede savaşan askerler)
- Çarıklar: 2 gruba (yemek hizmeti verenler ve cephanelikte çalışanlar)
Verilen grupların sayısı eşit. O yüzden bu ifade doğru.
Sonuç: ( D ) Verilen çarık ve botların sayıları eşittir.
Adım 5: Beşinci cümleyi okuyalım ve yukarıdaki bilgilerle karşılaştıralım.
( ) Ayakkabılar; Hüseyin, Remzi, Zeynep ve Hatice’ye verilmiştir.
-
Ayakkabılar kimlere veriliyordu? Su taşıyan ve sağlık hizmeti verenlere.
- Hüseyin: “Cephedeki askerlere su taşımaktadır.” Su taşıyan. Ona ayakkabı verilir.
- Remzi: “Yaralı askerlerin bakımı ile ilgilenmektedir.” Sağlık hizmeti veriyor. Ona ayakkabı verilir.
- Zeynep: “Fırın başında ekmek pişirmektedir.” Yemek hizmeti veriyor. Ona çarık verilir.
- Hatice: “Cephedeki revirde doktor olarak görevlidir.” Sağlık hizmeti veriyor. Ona ayakkabı verilir.
Zeynep’e ayakkabı değil, çarık verildiği için bu ifade yanlış.
Sonuç: ( Y ) Ayakkabılar; Hüseyin, Remzi, Zeynep ve Hatice’ye verilmiştir.
Adım 6: Altıncı cümleyi okuyalım ve yukarıdaki bilgilerle karşılaştıralım.
( ) Feride’ye bot verilmiştir.
-
Feride ne yapıyordu? “Askerlere yemek pişirmekle görevlidir.” Yani yemek hizmeti veriyor.
Botlar kimlere veriliyordu? Komutanlara ve cephede savaşan askerlere.
Yemek hizmeti verenlere ise çarık veriliyordu.Feride’ye bot değil, çarık verildiği için bu ifade yanlış.
Sonuç: ( Y ) Feride’ye bot verilmiştir.
İşte bu kadar sevgili öğrencim! Gördün mü, dikkatli okuyup her bilgiyi yerli yerine koyduğumuzda bütün soruları kolayca çözebiliyoruz. Aferin sana!