Merhaba sevgili öğrencilerim! Bugün sizlerle, Gazi Mustafa Kemal ve Sığırtmaç Mustafa’nın hikayesini okuyarak çok güzel sorular çözeceğiz. Hazır mısınız? Başlayalım o zaman!
5. ETKİNLİK
a) Gazi Mustafa Kemal ve Sığırtmaç Mustafa’nın 1937’de karşılaştığını hayal ediniz. Bu durumda sizce aralarında nasıl bir diyalog geçer? Yazınız.
Sevgili çocuklar, bu kısımda hayal gücümüzü kullanacağız. Metinde okuduğumuz gibi, Sığırtmaç Mustafa’nın hayatı Atatürk sayesinde tamamen değişmişti. Şimdi o günleri hayal edelim ve bir diyalog yazalım. Bakalım benim aklıma neler geldi:
Atatürk: Benim sevgili Mustafa’m! Ne kadar da büyümüş, ne kadar da yakışıklı olmuşsun. Seni görmek ne güzel!
Mustafa: Paşam! Sizi görmek benim için en büyük onur. Sayenizde buralara geldim, okudum, öğrendim. Size minnettarım.
Atatürk: Asıl ben sana teşekkür ederim Mustafa. Sen azminle, çalışkanlığınla herkese örnek oldun. Demek ki doğru bir karar vermişim o gün.
Mustafa: O gün siz elimden tutmasaydınız, belki de hala dağlarda sığırtmaçlık yapıyor olacaktım. Bana bir gelecek armağan ettiniz.
Atatürk: Her Türk genci gibi sen de bu ülkenin kıymetlisisin. Önemli olan, potansiyelini keşfetmek ve sana fırsat sunmaktı. Şimdi ne yapıyorsun bakalım?
Mustafa: Paşam, öğretmen oldum. Sizin gibi bilgili, vatansever nesiller yetiştirmeye çalışıyorum. Tıpkı sizin bana öğrettiğiniz gibi, çocuklara umut olmayı hedefliyorum.
Atatürk: Harika! İşte benim istediğim de tam olarak buydu. Gelecek, sizin gibi gençlerin omuzlarında yükselecek. Yolun açık olsun Mustafa’m!
Mustafa: Sağ olun Paşam, var olun! Sizinle gurur duyuyorum.
b) Gazi Mustafa Kemal’in “Bugünün küçükleri yarının büyükleridir.” gibi çocuklar ve gençler- le ilgili sözleri vardır. Yukarıdaki yazınızın sonunda siz de bir söz söyleyecek olsaydınız ne söylerdiniz? Aşağıya yazınız.
Atatürk’ün bu güzel sözü, çocuklara ne kadar değer verdiğini gösteriyor, değil mi? Şimdi sıra bizde! Biz de böyle anlamlı bir söz söyleyelim:
“Çocuklar, her biriniz birer pırlantasınız. Parlamak için sadece inanmanız yeterli!”
6. ETKİNLİK
Metin içeriği ile ilgili bilgiler doğruysa yay ayraçların içine (D), yanlışsa (Y) yazınız.
Şimdi de okuduğumuz metni ne kadar iyi anladığımızı kontrol edelim. Her cümleyi dikkatlice okuyup metindeki bilgilerle karşılaştıralım.
Adım 1: İlk cümleyi okuyalım ve metinde geçip geçmediğine bakalım.
Sığırtmaç Mustafa tanıtılmıştır. ( D )
Metnin başlığı “Gazi Mustafa Kemal ve Sığırtmaç Mustafa” ve tüm metin onun hikayesini anlatıyor, yani evet, tanıtılmıştır.
Adım 2: İkinci cümleyi okuyalım ve metinde geçip geçmediğine bakalım.
Gazi Mustafa Kemal’le tanışması anlatılmıştır. ( D )
Evet, metinde “Bir arada Gazi Mustafa Kemal Yalova’daydı… Küçük Mustafa gün boyu yemyeşil çimenlerde sığırlarını otlattıktan sonra çiftliğe doğru… Birden uzaktaki atlıları fark etti.” gibi ifadelerle nasıl tanıştıkları anlatılıyor.
Adım 3: Üçüncü cümleyi okuyalım ve metinde geçip geçmediğine bakalım.
Mustafa’nın en büyük dileğinin ne olduğu anlatılmıştır. ( D )
Metinde Mustafa’nın sıtma olduğu ve “Tek isteği bir an önce sığırlarını otlatıp evine dönmekti.” cümlesiyle en büyük dileği açıklanıyor.
Adım 4: Dördüncü cümleyi okuyalım ve metinde geçip geçmediğine bakalım.
Gazi Mustafa Kemal’le tanışması anlatılmıştır. ( D )
Bu cümle yukarıdaki ikinci cümleyle aynı. Tekrar okuduğumuz metinde tanışma anı anlatılıyordu.
Adım 5: Beşinci cümleyi okuyalım ve metinde geçip geçmediğine bakalım.
Sığırtmaç Mustafa’nın parayı nasıl aldığı anlatılmıştır. ( Y )
Metinde Sığırtmaç Mustafa’nın hayatının nasıl değiştiği, Atatürk’ün onu okula gönderdiği anlatılıyor ama genel olarak parayı nasıl kazandığı veya aldığına dair bir bilgi verilmiyor. Sadece sığırtmaçlık yaptığı ve yoksul olduğu anlaşılıyor.
Adım 6: Altıncı cümleyi okuyalım ve metinde geçip geçmediğine bakalım.
Sığırtmaç Mustafa’nın tedavi olup iyileşmesi anlatılmıştır. ( Y )
Metinde Mustafa’nın sıtma olduğu ve yorgun olduğu söyleniyor ama nasıl tedavi edildiği veya tamamen iyileştiğine dair detaylı bir bilgiye yer verilmiyor. Hikaye daha çok onun eğitim hayatına odaklanıyor.
7. ETKİNLİK
Aşağıda ünlem işaretinin bazı kullanım özellikleri ile bu kurallara ait cümleler verilmiştir. Bu cümlelerdeki ünlem işaretinin hangi özelliği karşılayacak şekilde kullanıldığını belirleyiniz. Kural numarasını örnekteki gibi yazınız.
Ünlem işareti, duygularımızı veya seslenmelerimizi anlatırken bize çok yardımcı olan bir noktalama işaretidir. Şimdi verilen kurallara göre cümleleri eşleştirelim:
Adım 1: İlk kuralı okuyalım.
1 Sevinç, kıvanç, acı, korku, şaşma gibi duyguları anlatan cümle veya ibarelerin sonuna konur.
Adım 2: İkinci kuralı okuyalım.
2 Seslenme, hitap ve uyarı sözlerinden sonra konur.
Adım 3: Şimdi cümleleri bu kurallarla eşleştirelim.
a) Ey Türk genci! Bu vatan sana emanet.
Cümlede “Ey Türk genci!” ifadesi bir seslenme, bir hitaptır. Bu yüzden bu cümle, 2 numaralı kurala uyar.
b) Sakın ha! Kimse bayrağıma el sürmesin.
“Sakın ha!” ifadesi bir uyarıdır. Bu cümle de 2 numaralı kurala uyar.
c) Yaşasın! Cumhuriyet ilan edildi.
“Yaşasın!” kelimesi sevinç duygusunu anlatır. Bu cümle, 1 numaralı kurala uyar.
d) Yiğitler! Hiç durmadan güneye doğru ilerleyin.
“Yiğitler!” ifadesi bir seslenme, bir hitaptır. Bu cümle de 2 numaralı kurala uyar.
Umarım her şeyi çok iyi anlamışsınızdır çocuklar. Hepinizi tebrik ederim!