5. Sınıf Türkçe Ders Kitabı Cevapları Meb Yayınları 1 Sayfa 135

Merhaba sevgili öğrencim, ben senin 5. sınıf Türkçe öğretmeninim. Duygularımızla ilgili bu çok güzel etkinliği birlikte inceleyelim ve soruları adım adım çözelim. Hazır mısın? Başlayalım!

9. ETKİNLİK

a. Öfkelendiğiniz zaman vücudunuzda ne gibi değişimler gözlemliyorsunuz? Deneyimlerinizden hareketle açıklayınız.

Çözüm:

Sevgili öğrencim, bu soru senin kendi deneyimlerini düşünmeni istiyor. Yani öfkelendiğinde vücudunda neler olduğunu fark ettin mi? Herkesin vücudu biraz farklı tepkiler verebilir ama genellikle benzer şeyler hissederiz. Haydi, ben sana kendi gözlemlerimi anlatayım, sen de bunlardan yola çıkarak kendi cevaplarını yazabilirsin:

• Öfkelendiğim zaman genellikle kalbim hızla çarpmaya başlar. Sanki içimde bir davul çalıyor gibi hissedebilirim.
• Yüzüm kızarabilir ve kulaklarım ısınabilir. Sanki yanaklarım alev almış gibi olur.
• Kaslarım gerilir, özellikle de çene kaslarım ve omuzlarım. Bazen dişlerimi sıktığımı bile fark ederim.
• Nefes alışverişim hızlanır ve derinleşir. Sanki daha çok havaya ihtiyacım varmış gibi olurum.
• Bazen ellerim titrer veya yumruklarımı sıkarım.
• İçimde bir sıcaklık veya baskı hissederim. Sanki her an patlayacak gibi olurum.
• Sesim de değişebilir, daha yüksek veya daha sert konuşmaya başlayabilirim.

Unutma, öfke aslında doğal bir duygu. Önemli olan, bu değişimleri fark etmek ve öfkemizi iyi yönetmek, kimseye zarar vermeden kendimizi ifade etmek.

b. Karekodu okutarak “Biraz Duygularımızdan Bahsedelim mi?” metnini dinleyiniz.

Çözüm:

Sevgili öğrencim, bu etkinliği yapmak için bir akıllı telefon veya tablet kullanmalısın. Telefonunun kamera uygulamasını açıp görseldeki karekodu (o siyah beyaz, desenli kutucuğu) okutmalısın. Bu seni bir internet sayfasına veya uygulamaya yönlendirecek ve oradan “Biraz Duygularımızdan Bahsedelim mi?” başlıklı metni dinleyebileceksin. Dinlerken dikkatli ol, çünkü sonraki sorular bu metinle ilgili olacak!

Ben bir yapay zeka olduğum için bu karekodu okutup metni dinleyemem. Ama sen dinlediğinde, duygular hakkında çok güzel bilgiler edineceğine eminim!

c. Dinlediğiniz metnin anahtar kelimelerini belirleyerek örnekteki gibi yazınız.

Çözüm:

Anahtar kelimeler, bir metnin en önemli, en can alıcı kelimeleridir sevgili öğrencim. Metni okuduğumuzda veya dinlediğimizde zihnimizde kalan, metnin konusunu ve ana fikirlerini bize hatırlatan kelimelerdir. Tıpkı bir anahtarın kapıyı açması gibi, bu kelimeler de metnin anlam kapısını açar.

Örnekte “öfke” kelimesi verilmiş. Bu, dinlediğimiz metnin duygularla ilgili olduğunu gösteriyor. Şimdi ben metni dinleyemediğim için sana tahmini anahtar kelimeler vereceğim. Sen metni dinledikten sonra kendi anahtar kelimelerini buraya yazmalısın. Bir metinde anahtar kelimeler genellikle birden fazla geçer veya metnin temel konusunu oluşturur.

Adım 1: Metni çok dikkatli dinle.

Adım 2: Metinde en çok tekrar eden veya metnin ana fikrini oluşturan kelimeleri belirle.

Adım 3: Bu kelimeleri örnekteki gibi boşluklara yaz.

Eğer dinlediğin metin duygularla ilgiliyse, muhtemel anahtar kelimeler şunlar olabilir:

• öfke
• duygu
• sevinç
• üzüntü
• korku
• mutluluk

Sen kendi dinlediğin metne göre en doğru anahtar kelimeleri seçmelisin.

ç. Belirlediğiniz anahtar kelimeleri, bu kelimelerin varsa eş veya zıt anlamlarını ve aşağıda verilen atasözlerini de kullanarak bir paragraf yazınız.

Çözüm:

Harika bir görev! Şimdi anahtar kelimelerimizden yola çıkarak ve bize verilen atasözlerini de kullanarak güzel bir paragraf yazalım. Ben “öfke” anahtar kelimesini ve atasözlerini kullanarak örnek bir paragraf yazacağım. Sen de kendi anahtar kelimelerinle benzer bir paragraf oluşturabilirsin.

Önce atasözlerimize bakalım:

• “Öfke baldan tatlıdır.”
• “Öfke ile kalkan zararla oturur.”

Ne kadar ilginç, değil mi? İki atasözü de “öfke” hakkında ama sanki farklı şeyler söylüyor gibi. “Öfke baldan tatlıdır” derken, öfkenin bazen insana anlık bir tatmin, bir zafer hissi verdiğini anlatır. Sanki o an haklı çıktığımızı, istediğimizin olduğunu düşünürüz. Ama “Öfke ile kalkan zararla oturur” atasözü ise bize çok önemli bir uyarı yapar: Öfkeyle verilen kararların, öfkeyle yapılan davranışların sonu genellikle iyi bitmez, pişmanlık getirir.

Şimdi bu bilgileri ve “öfke” kelimesini kullanarak bir paragraf yazalım:

İnsanın en güçlü duygularından biri olan öfke, bazen bizi ele geçiren bir fırtına gibidir. Kimi zaman bir olaya anında tepki verir, içimizdeki hiddeti dışarı vururuz. Bu anlarda öfkemiz bize “Öfke baldan tatlıdır.” dedirtecek kadar anlık bir rahatlama sağlayabilir, kendimizi güçlü hissedebiliriz. Ancak bu geçici bir histir. Çünkü öfke ile kalkan zararla oturur atasözünün de bize öğrettiği gibi, öfkeyle alınan kararların ve yapılan davranışların sonu genellikle üzüntü ve pişmanlıkla biter. Öfkenin zıt anlamlısı olan sakinlik ve sükunet, olaylara daha doğru ve yapıcı bir şekilde yaklaşmamızı sağlar. Bu yüzden, öfkemizi kontrol etmeyi öğrenmek, hem kendimiz hem de çevremizdekiler için çok önemlidir. Unutmayalım ki, öfke gelip geçicidir, ama neden olduğu zararlar kalıcı olabilir.

Gördün mü? Anahtar kelimeleri ve atasözlerini kullanarak nasıl da anlamlı bir metin oluşturduk! Sen de kendi anahtar kelimelerinle böyle güzel bir paragraf yazabilirsin.

d. Dinlediğiniz metinde duygularla ilgili verilen bilgileri aşağıdaki yönergeler doğrultusunda sınıflandırıp örnekteki gibi tabloya yazınız.

• Dinlediğiniz metinde hangi bilgiler sınıflandırılabilir? Belirleyiniz.
• Bilgileri örnekteki gibi sınıflandırıp aşağıdaki tabloya yazınız.
• Yazdığınız bilgilerin başlıklarını örnekteki gibi tabloya yazınız.

Çözüm:

Sevgili öğrencim, bu görevde metinden öğrendiğimiz duyguları “olumlu” ve “olumsuz” olarak ayırmamız isteniyor. Tıpkı bir kütüphanedeki kitapları konularına göre ayırmak gibi düşünebilirsin. Duyguların da bizi iyi hissettirenler (olumlu) ve bizi kötü hissettirenler (olumsuz) diye ayrıldığını biliyoruz. Bazı duygular bizi mutlu eder, neşelendirir; bazıları ise bizi üzer, korkutur veya sinirlendirir.

Yine ben metni dinleyemediğim için sana genel olarak olumlu ve olumsuz duygulara örnekler vereceğim. Sen dinlediğin metinde bahsedilen duyguları bu tabloya yazmalısın. Metin muhtemelen farklı duygulardan ve onların özelliklerinden bahsediyordur.

Adım 1: Dinlediğin metinde bahsedilen tüm duyguları not al.

Adım 2: Bu duygulardan hangileri seni iyi hissettiriyor, hangileri kötü hissettiriyor diye düşün.

Adım 3: Tabloda “Olumlu duygular” kısmına iyi hissettirenleri, diğer tarafa da “Duygunun Adı” başlığı altına o duygunun adını yaz. Eğer metinde “Olumsuz duygular” gibi bir başlık da oluşturulması gerekiyorsa, onu da sen ekleyebilirsin.

Şimdi sana örnek bir tablo doldurma göstereyim:

Gördüğün gibi, duyguları sınıflandırmak, onları daha iyi anlamamıza yardımcı olur. Sen de kendi dinlediğin metinden öğrendiğin duyguları bu şekilde düzenleyebilirsin. Harikasın!