Merhaba sevgili öğrencilerim! Bugün sizlerle 3. Temamızın “Konuşalım” bölümündeki 8. etkinliği yapacağız. Bu etkinlikte hem bir hikâye okuyup anlayacağız hem de sorunlara beraberce çözüm yolları arayacağız. Unutmayın, hayatımızda karşılaştığımız sorunları konuşarak, birbirimizi dinleyerek çok daha kolay çözebiliriz. Hazır mısınız? Başlayalım o zaman!
8. ETKİNLİK
a. Arkadaşlarınızla daha çok hangi konularda sorun yaşıyorsunuz?
Sevgili çocuklar, bu soru aslında herkesin kendine sorması gereken bir soru. Okulda, bahçede, evde bazen arkadaşlarımızla anlaşamadığımız durumlar olabilir, değil mi? Mesela:
- Oyun oynarken kurallara uymadığında,
- Eşyalarını paylaşmak istemediğinde,
- Sözümü kestiğinde veya beni dinlemediğinde,
- Farklı fikirlerimiz olduğunda ve birbirimize saygı duymadığımızda,
- Bana haksızlık yaptığını düşündüğümde.
Aslında bu gibi durumlarda sorunlar yaşayabiliriz. Önemli olan bu sorunları nasıl çözdüğümüzdür.
b. Aşağıdaki olayı okuyunuz.
Ayşe ve Elif yakın arkadaşlarmış. Ayşe, sınavdan düşük not alınca çok üzüldü ve Elif’le konuşmak istedi. Elif o gün meşguldü ve Ayşe’ye hemen cevap veremedi. Ayşe, Elif’in onu önemsemediğini düşündü ve ona kırıldı. Elif ise Ayşe’nin yalnız kalmak istediğini sanarak yanına gitmedi. İkisi de duygularını doğru ifade edemediği için aralarında bir sorun oluştu.
Çocuklar, bu hikâyeyi dikkatlice okuduk. Ne kadar üzücü bir durum, değil mi? Ayşe de Elif de birbirlerini yanlış anlamışlar. Şimdi de bu hikâyedeki sorunu çözmek için “Çember Tekniği”ni kullanacağız. Hadi bakalım, bu tekniği nasıl uygulayacağımızı ve Ayşe ile Elif’e nasıl yardım edeceğimizi öğrenelim.
c. Olaydaki sorunla ilgili çözüm önerilerinizi “çember tekniği”ni kullanarak söyleyiniz. Çözüm üretirken ve çözümünüzü ifade ederken aşağıdaki yönergeleri dikkate alınız.
Sevgili öğrencilerim, “Çember Tekniği” aslında bir grup çalışmasıdır. Tıpkı yandaki resimde gördüğünüz gibi, hep birlikte bir çember oluşturup sorunlarımızı konuşuruz. Amaç, herkesin fikrini söylemesini sağlamak ve en iyi çözümü bulmaktır. Şimdi Ayşe ve Elif’in sorununu bu teknikle nasıl çözeceğimizi adım adım görelim:
Adım 1: Konuyla ilgili kısa süreli bir hazırlık yapınız.
Önce Ayşe ve Elif’in hikâyesini çok iyi anlamamız gerekiyor. Kim ne hissetti, neden böyle oldu? İşte bu konuda biraz düşünmeliyiz. Ayşe neden üzüldü? Elif neden hemen cevap veremedi? Ayşe neden kırıldı? Elif neden yanına gitmedi?
Adım 2: Sınıfta öğretmeninizle 10 kişilik bir grup oluşturup yandaki görselde olduğu gibi çember biçiminde sıralanınız.
Şimdi sınıfımızdan 10 arkadaş seçip benimle birlikte bir çember oluşturalım. Böylece herkes birbirini görebilir ve rahatça konuşabilir.
Adım 3: Grubunuza öğretmen başkanlık edecektir.
Bu çemberdeki tartışmayı ben yöneteceğim. Böylece herkesin sırayla konuşmasını ve konudan uzaklaşmamasını sağlayacağım. Herkesin kendini rahat hissetmesi çok önemli.
Adım 4: Herkesin fikirlerini not edecek bir yazman ve süreyi kontrol edecek bir arkadaş seçiniz.
İçimizden bir arkadaşımız tüm fikirleri bir kâğıda yazacak. Başka bir arkadaşımız da her konuşmacının ne kadar süre konuştuğuna dikkat edecek. Bu çok önemli, çünkü herkesin eşit süresi olmalı ki herkes kendini ifade edebilsin.
Adım 5: Her konuşmacıya bir dakika süre veriniz.
Evet, şimdi sıra bize geldi! Herkesin bir dakika süresi var. Bu bir dakika içinde Ayşe ve Elif’in sorununa nasıl bir çözüm bulduğunu anlatacak. Vaktinizi iyi kullanın.
Adım 6: Öğretmenin sağından başlayarak herkes bir dakika içinde düşüncelerini söyleyecektir. Öğretmen ihtiyaç duyarsa yanlışları düzeltir ya da sorulara cevap verir.
Benim sağımda oturan arkadaşımdan başlayarak sırayla herkes fikrini söyleyecek. Ben de hem sizi dinleyecek hem de eğer yanlış bir şey olursa düzeltecek ya da aklınıza takılan soruları cevaplayacağım. Unutmayın, burada yanlış fikir yoktur, sadece geliştirilmesi gereken fikirler vardır.
Adım 7: Yazman olan arkadaşımızın yazdığı çözüm önerilerinden en uygun olanı sınıfça seçiniz.
Herkes konuştuktan sonra, yazman arkadaşımızın not ettiği tüm çözüm yollarını hep birlikte gözden geçireceğiz. Sonra da Ayşe ve Elif için en iyi olduğunu düşündüğümüz çözümü seçeceğiz. Hadi bakalım, en yaratıcı ve etkili çözüm hangisi olacak?
Peki, bu çember tekniğini uygularken ve çözümümüzü söylerken nelere dikkat etmeliyiz? İşte size önemli ipuçları:
- Sorunu tanımlayıp özetleyiniz: Ayşe ve Elif arasındaki sorun neydi? Ayşe sınavdan düşük not alınca üzülmüş ve Elif’le konuşmak istemişti. Ama Elif o an meşgul olduğu için hemen cevap veremedi. Ayşe bunu yanlış anlayıp Elif’in onu önemsemediğini düşündü, Elif ise Ayşe’nin yalnız kalmak istediğini sanıp yanına gitmedi. Yani aslında duygularını birbirlerine doğru anlatamadıkları için bir anlaşmazlık yaşandı. Bu özet, sorunu net bir şekilde anlamamızı sağlar.
- Bilgi ve deneyimlerinizden hareketle özgün çözümler üretiniz: Daha önce böyle bir durum yaşadınız mı? Ya da arkadaşlarınız arasında böyle bir olay oldu mu? Bu tür durumlarda ne yaptınız? İşte bu deneyimlerinizden yola çıkarak Ayşe ve Elif için farklı çözüm yolları düşünmeliyiz. Mesela:
- Ayşe, Elif’in meşgul olabileceğini düşünerek daha sonra tekrar konuşmayı deneyebilirdi. Belki de Elif’in işi bitince ona mesaj atabilirdi.
- Elif, Ayşe’ye “Şu an biraz meşgulüm, ama işim bitince hemen seninle konuşmak istiyorum, önemli mi?” gibi bir mesaj atabilirdi. Böylece Ayşe kendini önemsenmiş hissederdi.
- Ayşe, Elif’e kırılmak yerine, “Beni dinlemek istemediğini mi düşünüyorsun?” diye sorabilirdi. Yanlış anlamayı ortadan kaldırırdı.
- Elif, Ayşe’nin üzgün olduğunu görünce yanına gidip “Ne oldu, neden üzgünsün?” diye sorabilirdi. Böylece Ayşe’nin konuşma isteğini fark ederdi.
- Ürettiğiniz çözümlerden en uygun olanı belirleyiniz: Yukarıdaki çözümlerden hangisi Ayşe ve Elif’in sorununu en kolay ve en güzel şekilde çözerdi? Bence her ikisinin de birbirleriyle açıkça konuşması en uygun çözüm. Yani Ayşe, Elif’e ne hissettiğini açıkça söylemeli, Elif de Ayşe’nin neden üzgün olduğunu sormalıydı. İletişim kurmak her zaman en etkili yoldur.
- Ürettiğiniz çözümle ilgili değerlendirmelerinizi ifade ediniz: Neden “açık iletişim”in en iyi çözüm olduğunu düşünüyorum? Çünkü Ayşe ve Elif birbirini yanlış anladılar. Eğer duygularını ve düşüncelerini net bir şekilde ifade etselerdi, bu kırgınlık hiç yaşanmazdı. Konuşmak, anlaşmanın en güzel yoludur. Birbirimize ne hissettiğimizi söylersek, yanlış anlaşılmaların önüne geçeriz.
- Konuşmanızda kullanacağınız düşünceyi geliştirme yollarını belirleyip uygun biçimde kullanmaya özen gösteriniz: Çözümünüzü anlatırken sadece “Konuşmalılar.” demek yeterli değil. Neden konuşmalılar, nasıl konuşmalılar, konuşmanın faydaları nelerdir gibi detayları da ekleyerek fikrinizi daha güçlü hale getirmelisiniz. Örnekler verebilirsiniz. Mesela, “Ayşe, ‘Sınavdan düşük aldığım için çok üzgünüm ve seninle konuşmaya ihtiyacım vardı, bana cevap vermeyince kendimi yalnız hissettim.’ diyebilirdi.” gibi…
- Sesinizi tüm arkadaşlarınızın duyacağı şekilde ayarlayınız: Konuşurken ne çok bağırmalıyız ne de fısıltıyla konuşmalıyız. Herkesin bizi rahatça duyabileceği, anlaşılır bir ses tonu kullanmalıyız. Tıpkı bir haber spikeri gibi!
- Beden dilinizi etkili bir şekilde kullanınız: Konuşurken sadece ağzımızla değil, ellerimizle, yüz ifadelerimizle de mesaj veririz. Göz teması kurmak, gülümsemek, bazen ellerimizle bir şeyi açıklamak, söylediklerimizi daha anlaşılır kılar ve dinleyicinin dikkatini çeker.
ç. Öğretmeninizin geri bildirimleriyle güçlü ve gelişmeye açık yönlerinizi sonraki etkinliklerde geliştirmeye çalışınız.
Evet sevgili öğrencilerim, bu etkinliği yaptıktan sonra ben size bazı geri bildirimler vereceğim. Yani, “Şu konuda çok başarılıydın, bunu daha iyi yapabilirsin.” gibi şeyler söyleyeceğim. Mesela, belki bir arkadaşımız çok güzel fikirler üretti ama sesini biraz az kullandı. Ya da bir başkası çok güzel konuştu ama biraz konunun dışına çıktı. Bu geri bildirimleri kulak ardı etmeyin! Çünkü bunlar, kendinizi daha da geliştirmeniz için size yardımcı olacak. Bir sonraki etkinlikte bu geri bildirimleri aklınızda tutarak daha iyi olmaya çalışın. Unutmayın, hepimiz öğreniyoruz ve her zaman daha iyi olabiliriz! Karşılıklı iletişimde kendimizi geliştirmek, hayatımızı daha kolay ve güzel yapar.