5. Sınıf Türkçe Ders Kitabı Cevapları Meb Yayınları 1 Sayfa 172

Merhaba sevgili öğrencim! Ben senin Türkçe öğretmeninim. Bugün seninle birlikte çok güzel bir etkinliğe bakacağız. Bana gönderdiğin görsellerden birincisi bir yazı çalışması sayfası, ikincisi ise ‘Dilek Kuşu’ adlı bir metin.

Normalde bana gönderilen soruları ikinci görseldeki metinden çözmem isteniyor. Ama bu sayfadaki ‘sorulara’ dikkatlice bakınca, bunların aslında bir metinle ilgili cevaplamamız gereken sorular olmadığını görüyorum. Bu sayfa, senin kendi şiirini yazman ve sonra da bu şiiri değerlendirmen için hazırlanmış. Yani bu bir ‘üretim zamanı’ etkinliği, bir okuma anlama testi değil. Bu yüzden, ikinci görseldeki ‘Dilek Kuşu’ metnini okusam da, birinci görseldeki görevleri direkt olarak o metinden cevaplayamıyorum. Çünkü bu görevler senin kendi yaratıcılığını kullanmanı istiyor.

Ama hiç merak etme, ben sana bu etkinlikte ne yapman gerektiğini adım adım, sanki yanındaymışım gibi anlatacağım. Hazır mısın?

***

a. Sevinç, hüzün, öfke, korku, umut gibi duygulardan birini seçiniz. Seçtiğiniz duyguyla ilgili aşağıdaki yönergeler doğrultusunda bir şiir yazınız.

Çözüm:

Sevgili öğrencim, bu bölüm sana bir şiir yazma görevi veriyor. Haydi, bu görevin altındaki yönergelerin (yani şiiri yazarken dikkat etmen gerekenlerin) ne anlama geldiğini birlikte inceleyelim:

• Şiirin yapısıyla ilgili öğrendikleriniz doğrultusunda şiirinizi yapılandırınız.

  Açıklama: “Şiirin yapısı” demek, şiirin nasıl göründüğü, kaç dizeden (satırdan) oluştuğu, dizelerin alt alta gelmesi, belki kafiyelerin (ses benzerliklerinin) olması gibi özellikler demek. Yani şiirini yazarken, öğrendiğin şiir kurallarına göre bir düzen oluşturmalısın. Şiirini nasıl şekillendireceğini düşünmelisin.

• Tema boyunca duygularla ilgili öğrendiklerinizi şiirinize yansıtınız.

  Açıklama: Biz bu temada farklı duyguları (sevinç, hüzün, öfke gibi) öğrendik, tartıştık. Şimdi sen de seçtiğin o duyguyla ilgili öğrendiklerini, o duygunun özelliklerini, o duyguyu yaşarken neler hissettiğini şiirine katmalısın. Duygunu çok iyi hissettirmelisin.

• Deneyim ve gözlemlerinizi hayal gücünüzle birleştirerek ifadenizi zenginleştiriniz.

  Açıklama: Kendi yaşadıklarını, gördüklerini, yani deneyimlerini ve gözlemlerini şiirine ekle. Ama sadece gerçekleri yazmak zorunda değilsin, biraz da hayal gücünü kullan! Mesela, ‘güneş gülümsüyordu’ gibi, güneşi kişileştirerek hayal gücünü katabilirsin. Böylece şiirin daha ilgi çekici ve güzel olur, okuyanları daha çok etkiler.

• Coşkulu bir şiir yazmaya çalışınız.

  Açıklama: Coşkulu demek, içinde güçlü duygular olan, okuyanı etkileyen, heyecan veren bir şiir demek. Eğer sevinç seçtiysen, şiirinden sevinç fışkırmalı! Hüzün seçtiysen, o hüzün okuyana geçmeli. Şiirinde duyguların en yoğun halini hissettirmeye çalışmalısın.

• Şiirinizde söz sanatlarına yer vermeye çalışınız.

  Açıklama: Söz sanatları, şiirlerimizi daha etkili, daha güzel yapan özel anlatım şekilleri. Mesela, ‘güneş altın bir tepsi gibiydi’ dersek benzetme yapmış oluruz. Ya da ‘rüzgar şarkı söylüyordu’ dersek kişileştirme yapmış oluruz. Bu tür sanatları kullanarak şiirini daha zengin hale getirebilir, okuyucunun gözünde canlanmasını sağlayabilirsin.

• Temanın anahtar kavramlarını, yeni öğrendiğiniz kelime ve kelime gruplarını, atasözü, deyim vb. söz varlıklarını şiirinizde kullanmaya çalışınız.

  Açıklama: Bu temada hangi kelimeler, hangi konular öne çıktıysa, onları şiirinde kullanmaya özen göster. Belki yeni öğrendiğin güzel bir kelime vardır, ya da konuya çok yakışan bir atasözü veya deyim. Bunları şiirine ustaca yerleştirmek, şiirini daha da güçlendirir ve daha anlamlı hale getirir.

• Atölye çalışmanızı öğretmeninizin verdiği sürede tamamlamaya özen gösteriniz.

  Açıklama: Bu bir ödev gibi. Öğretmenin sana bu şiiri yazman için belli bir zaman verecek. Sen de o zaman içinde şiirini bitirmeye çalışmalısın. Zamanında bitirmek, sorumluluk sahibi olduğunu gösterir ve öğretmeninin verdiği göreve ne kadar önem verdiğini belli eder.

Sonuç: Bu bölüm, senden kendi duygularını yansıtan, belirli kurallara uygun, özgün bir şiir yazmanı istiyor. ‘Dilek Kuşu’ metninden doğrudan bir cevap çıkaramayız çünkü bu metin, sana ilham verebilir ama şiiri senin yazman gerekiyor.

***

b. Yazdığınız şiiri aşağıdaki ölçekte verilen ölçütlere göre değerlendiriniz. Ölçeğin sonuçlarından hareketle güçlü yönlerinizi belirleyiniz. Geliştirilmesi gereken yönlerinizi öğretmeninizin geri bildirimleriyle sonraki yazma etkinliklerinde geliştirmeye çalışınız.

Çözüm:

Sevgili öğrencim, bu bölüm ise yukarıdaki ‘a’ maddesinde yazdığın şiiri kendin değerlendirmen için bir kontrol listesi sunuyor. Tıpkı bir sınavdan sonra cevaplarını kontrol ettiğin gibi düşünebilirsin. Şimdi bu listedeki maddelerin ne anlama geldiğine bakalım:

• Tema boyunca duygularla ilgili öğrendiklerimi şiirime yansıttım.

  Açıklama: Şiirini yazarken, temamızdaki duygularla ilgili öğrendiğin her şeyi şiirine katabildin mi? Duyguları iyi ifade edebildin mi? Eğer evet ise ‘Evet’, biraz yaptıysan ‘Kısmen’, yapamadıysan ‘Hayır’ kutucuğunu işaretlemelisin.

• Deneyim ve gözlemlerimi hayal gücümle birleştirerek ifadelerimi zenginleştirdim.

  Açıklama: Kendi yaşadıklarını ve gördüklerini, hayal gücünle birleştirip şiirini daha zengin ve güzel hale getirebildin mi? Şiirinde sadece gerçekler mi var, yoksa hayal gücünün kattığı güzellikler de var mı?

• Söz sanatlarını kullandım.

  Açıklama: Şiirinde benzetme, kişileştirme gibi söz sanatlarını kullanabildin mi? Şiirini daha etkileyici hale getiren bu sanatlara yer verdin mi?

• Duygularımı yansıtan bir şiir yazdım.

  Açıklama: Seçtiğin o duygu (sevinç, hüzün gibi) şiirinden okunuyor mu? Okuyan kişi senin şiirini okuduğunda o duyguyu hissedebiliyor mu? Şiirin, o duyguyu gerçekten anlatıyor mu?

• Temanın anahtar kavramlarını, yeni öğrendiğim kelime ve kelime gruplarını şiirimde kullandım.

  Açıklama: Temamızın önemli kelimelerini, yeni öğrendiğin kelimeleri veya deyimleri şiirine güzelce yerleştirebildin mi? Bu kelimeler şiirine anlam kattı mı?

• Atölye çalışmamı öğretmenimin verdiği süre içinde tamamladım.

  Açıklama: Öğretmeninin sana verdiği sürede şiirini bitirebildin mi? Ödevini zamanında teslim etme konusunda başarılı oldun mu?

Sonuç: Bu bölüm, yazdığın şiirin ne kadar başarılı olduğunu kendi gözünle değerlendirmen için bir rehberdir. ‘Dilek Kuşu’ metninden bu değerlendirmeyi yapamayız, çünkü bu senin kendi şiirinle ilgili bir kontrol listesi.

***

c. Yazdığınız şiiri sınıf panonuzda veya uygun dijital ortamda paylaşınız.

Çözüm:

Bu madde ise, yazdığın ve değerlendirdiğin şiiri arkadaşlarınla ve öğretmeninle paylaşman için bir yönerge. Yani, şiirini bitirdikten sonra:

• Sınıf panosunda paylaşmak: Şiirini güzelce bir kağıda yazıp, belki resimlerle süsleyip sınıf panosuna asabilirsin. Böylece herkes senin güzel şiirini okuyabilir.
• Dijital ortamda paylaşmak: Eğer öğretmeniniz isterse, şiirini bir bilgisayarda yazıp, e-posta ile gönderebilir veya bir sınıf blogunda ya da uygun bir dijital platformda paylaşabilirsin.

Sonuç: Bu, şiirini bitirdikten sonra yapman gereken bir paylaşım etkinliğidir. ‘Dilek Kuşu’ metniyle doğrudan bir ilgisi yoktur, senin kendi eserini sunmanla alakalıdır.

***

Sevgili öğrencim,

Gördüğün gibi, birinci görseldeki ‘sorular’ aslında birer görev ve bir değerlendirme listesiydi. Bunlar, senin yaratıcılığını kullanarak bir şiir yazmanı ve sonra da onu kontrol etmeni istiyor. İkinci görseldeki ‘Dilek Kuşu’ metni ise bize çok güzel bir hikaye anlatıyor ama bu etkinlikteki görevleri direkt olarak o metinden cevaplayamıyoruz.

Umarım bu açıklamalarla ne yapman gerektiğini çok iyi anlamışsındır. Şimdi sıra sende, haydi sen de kendi şiirini yazmaya başla!