5. Sınıf Türkçe Ders Kitabı Cevapları Meb Yayınları 1 Sayfa 89

Merhaba sevgili öğrencilerim! Bugün sizinle çok güzel bir metin inceleyeceğiz ve bu metindeki soruları adım adım, hiç acele etmeden, güzelce çözeceğiz. Hazır mısınız? Başlayalım o zaman!

1. Soru: Aşağıda bir metnin serim, düğüm, çözüm bölümleri verilmiştir. Bu bölümler neden bu şekilde adlandırılmıştır? Bölümleri okuyup inceleyerek fikirlerinizi arkadaşlarınızla paylaşınız. Ardından paragrafların karşısında bulunan soruları sözlü olarak cevaplayınız.

Sevgili çocuklar, hikayeler, masallar, romanlar… Hepsinin belirli bir düzeni vardır. Tıpkı bir binanın temeli, katları ve çatısı gibi düşünebilirsiniz. Metinler de genellikle serim, düğüm ve çözüm bölümlerinden oluşur. Peki, bu isimler neden verilmiş? Hadi birlikte bakalım:

• Serim (Giriş) Bölümü: Bir hikayenin başlangıcı demektir. Tıpkı bir tiyatro sahnesinin perdesi açıldığında sahneyi, karakterleri ve olayın geçeceği yeri ilk gördüğümüz an gibi. Bu bölümde, hikayenin kahramanlarını tanırız, olayın nerede ve ne zaman geçtiğini öğreniriz. Bizi hikayeye hazırlar, merak uyandırır.
• Düğüm (Gelişme) Bölümü: Hikayenin en heyecanlı, en merak uyandıran yeridir. Tıpkı bir ipe atılmış karışık bir düğüm gibi düşünebilirsiniz. Olaylar iyice karmaşıklaşır, kahramanlarımız bazı zorluklarla karşılaşır, çatışmalar yaşanır. Okuyucu olarak “Şimdi ne olacak?” diye düşünürüz, merakımız iyice artar.
• Çözüm (Sonuç) Bölümü: İşte bu bölümde, düğüm bölümündeki tüm o karışık olaylar, merak uyandıran sorular yavaş yavaş çözülmeye başlar. Tıpkı karmaşık bir düğümün yavaş yavaş çözülmesi gibi. Kahramanlar sorunlarını halleder, olaylar bir sonuca bağlanır. Hikaye mutlu ya da hüzünlü bir sonla biter.

Bu metin de bize İstiklal Marşı’mızın yazılış sürecini bu şekilde, yani serim, düğüm ve çözüm olarak anlatıyor ki biz de olayı kolayca anlayalım ve her aşamayı takip edelim.

2. Soru: Serim bölümünde olayın yer, zaman, kişi ya da kişilere ilişkin bilgiler verilmiş midir? Bu bilgiler nelerdir?

Çözüm:

Evet, serim bölümünde olayın yerini, zamanını ve kişilerini anlatan bilgiler verilmiştir. Hadi birlikte bulalım:

• Yer: Olay Ankara’da geçiyor. Çocuklar okul bahçesinden yola çıkıp Türkiye Büyük Millet Meclisi’ne (TBMM) gidiyorlar.
• Zaman: Olay soğuk bir kış günü yaşanıyor. Metinde ayrıca “12 Mart 1921’i gösteriyor” diye bir tarih de belirtilmiş. Bu, İstiklal Marşı’mızın kabul edildiği zamana bir gönderme.
• Kişi ya da Kişiler: Hikayenin ana kahramanı olan Ahmet adında bir öğrenci var. Ayrıca onunla birlikte geziye katılan diğer çocuklar ve öğretmenleri de bu bölümde karşımıza çıkıyor.

Bu bilgiler sayesinde, hikayenin nerede, ne zaman ve kimlerle başladığını öğreniyoruz. Harika, değil mi?

3. Soru: Düğüm bölümünde okuyucuda merak uyandıran hangi ifadeler bulunmaktadır?

Çözüm:

Düğüm bölümü, adından da anlaşılacağı gibi, bizi meraklandıran, “Şimdi ne olacak?” diye düşündüren olayları içerir. Bu bölümde okuyucuda merak uyandıran ifadeler şunlardır:

• Öncelikle, milletçe yaptığımız mücadeleye bir marş yazılması ihtiyacı duyulması ve bunun için ödüllü bir yarışma düzenlenmesi merak uyandırıyor. Acaba kim yazacak bu marşı?
• Sonra, Mehmet Akif Ersoy’un bu yarışmaya katılmak istememesi büyük bir merak konusu oluyor. Neden katılmak istemiyor?
• Metinde Akif’in neden katılmak istemediği açıklanıyor: “Çünkü milletin ve ordumuzun içinden geçtiği zorlu süreci anlatan, millete adanacak bir şiiri para karşılığında yazmanın uygun olmadığını düşünüyordu.” Bu ifade, Akif’in vatan sevgisinin ve fedakarlığının ne kadar büyük olduğunu gösteriyor ve bizi derinden etkiliyor.
• Daha sonra, “Fakat dostları Akif’i, kazanırsa para ödülünü yardım olarak vermesi şartı ile yarışmaya katılmaya ikna etti.” cümlesi, Akif’in nasıl ikna edildiğini merak ettiriyor.
• Ve en önemlisi, “Oysaki böyle bir ödülü reddederken, Akif’in o günlerde sırtında paltosu yoktu. Soğuk kış günlerinde ceketle geziyor, kimi zaman da bir paltoyu birlikte kaldığı arkadaşıyla nöbetleşe kullanıyordu.” ifadesi, Mehmet Akif Ersoy’un ne kadar yoksul olduğunu ve tüm bu zorluklara rağmen ödülü reddetmesinin ne kadar büyük bir fedakarlık olduğunu gözler önüne seriyor. Bu durum, okuyucunun kalbinde büyük bir merak ve saygı uyandırıyor.

Gördün mü, bu bölümde ne kadar çok merak uyandıran detay varmış!

4. Soru: Düğüm bölümünde merak uyandıran hangi konular bu bölümde çözüme kavuşmuştur? Ahmet’in paltosuna sarılmasına neden olan olay nedir?

Çözüm:

Bu soru aslında hem “düğüm” bölümünde oluşan merakların çözümünü soruyor hem de Ahmet’in hikayesindeki önemli bir detayı açıklamamızı istiyor. Hadi bakalım, çözüm bölümü bize neleri açıklıyor:

Adım 1: Düğüm bölümünde merak uyandıran konuların çözüme kavuşması:

• Düğüm bölümünde Mehmet Akif Ersoy’un yarışmaya neden katılmak istemediğini ve nasıl ikna edildiğini merak etmiştik. Çözüm bölümünde öğreniyoruz ki, Mehmet Akif, büyük bir vatan sevgisiyle, para ödülünü reddederek İstiklal Marşı’nı yazmıştır. Bu, onun ne kadar fedakar bir insan olduğunu gösteriyor.
• İstiklal Marşı’nın nasıl yazıldığı ve Meclis’te nasıl kabul edildiği de bu bölümde açıklanıyor. Mehmet Akif’in Ankara Taceddin Dergâhı’nda, zorlu şartlar altında ama büyük bir duygu yoğunluğuyla bu marşı yazdığı ve Meclis’te her kıtasının ayakta, coşkuyla alkışlanarak Milli Marşımız olarak kabul edildiği anlatılıyor. Böylece marşın yazılış süreci ve önemi ortaya çıkıyor.

Adım 2: Ahmet’in paltosuna sarılmasına neden olan olay:

• Ahmet, Meclis’ten çıkarken paltosuna sımsıkı sarılıyor. Bunun nedeni, zihninde Mehmet Akif Ersoy’un vatan için ödülü reddederken aslında bir paltosunun bile olmadığını hatırlamasıdır. Ahmet, Akif’in bu büyük fedakarlığını düşünerek, kendi paltosunun değerini ve Akif’in vatan sevgisinin büyüklüğünü daha iyi anlıyor. Bu durum, onu hem duygulandırıyor hem de vatanına olan sevgisini pekiştiriyor.
• Metnin sonunda verilen İstiklal Marşı dizeleri (“Bastığın yerleri ‘toprak!’ diyerek geçme, tanı! Düşün altındaki binlerce kefensiz yatanı. Sen şehit oğlusun, incitme, yazıktır, atanı: Verme, dünyaları alsan da, bu cennet vatanı.”) de Ahmet’in bu düşüncelerini ve vatan sevgisini daha da güçlendiriyor. Akif’in yoksulluğuna rağmen vatanı için gösterdiği bu fedakarlık, Ahmet’i derinden etkilemiştir.

Gördün mü, çözüm bölümü tüm merak ettiğimiz konuları aydınlatıp bize çok önemli dersler veriyor!