Merhaba sevgili öğrencim! Ben senin Türkçe öğretmeninim. Bugün seninle birlikte çok güzel ve önemli bir çalışma yapacağız. Önündeki görselde, kendimizi daha iyi tanımak ve hangi alanlarda gelişebileceğimizi görmek için hazırlanmış iki tane “Öz Değerlendirme Ölçeği” var. Öz değerlendirme demek, kendi kendini değerlendirmek, yani “Ben bu konuda ne kadar iyiyim?”, “Neyi daha iyi yapabilirim?” diye kendine sormak demektir. Hadi gel, bu ölçekleri adım adım inceleyelim ve kendimizi değerlendirelim. Unutma, burada doğru ya da yanlış cevap yok, sadece kendini ne kadar dürüstçe değerlendirdiğin önemli.
Bu çalışmada iki ana bölüm var:
- Dinleme/İzleme Becerisi Öz Değerlendirme Ölçeği
- Konuşma Becerisi Öz Değerlendirme Ölçeği
Her bir bölümdeki maddeleri tek tek okuyacağız, ben de sana nasıl düşünebileceğini anlatacağım ve örnek cevaplar vereceğim. Sonra da bu cevaplara göre hangi becerilerini geliştirmek isteyebileceğini düşüneceğiz.
Haydi başlayalım!
DİNLEME/İZLEME BECERİSİ ÖZ DEĞERLENDİRME ÖLÇEĞİ
Bu bölümde, bir şeyi dinlerken veya izlerken ne kadar dikkatli olduğunu, ne kadar anladığını ve anladıklarını nasıl değerlendirdiğini ölçeceğiz.
1. Ölçüt: Dikkat dağıtıcı davranışlardan kaçındım.
Çözüm:Kısmen
Açıklama: Sevgili öğrencim, ders dinlerken ya da bir arkadaşın konuşurken etrafına bakınıyor musun, kalemle oynuyor musun, başka şeylerle ilgileniyor musun? İşte bunlar “dikkat dağıtıcı davranışlar”dır. Bazen hepimiz farkında olmadan bunları yaparız, değil mi? Ben de bazen kendimi yakalıyorum. Bu yüzden tamamen kaçındım demek zor olabilir. “Kısmen” diyerek, çoğu zaman dikkatli olmaya çalıştığını ama bazen küçük kaçamakların olabildiğini belirtmiş olursun. Önemli olan, bu davranışların farkında olmak ve onları azaltmaya çalışmak.
2. Ölçüt: Anlamını bilmediğim kelime ve kelime gruplarını not aldım.
Çözüm:Evet
Açıklama: Yeni bir konu dinlerken veya bir metni okurken anlamını bilmediğin kelimelerle karşılaşmak çok normaldir. Akıllı bir öğrenci, bu kelimeleri not alır ki sonradan anlamına bakabilsin. Böylece hem kelime dağarcığını geliştirir hem de konuyu daha iyi anlar. Eğer sen de böyle yapıyorsan, bu harika bir alışkanlık! Bu yüzden “Evet” diyebiliriz.
3. Ölçüt: Anlamını bilmediğim kelime ve kelime gruplarının anlamlarıyla ilgili tahminde bulundum.
Çözüm:Evet
Açıklama: Bir kelimenin anlamını bilmediğinde hemen sormak yerine, cümlenin gelişinden, konunun genelinden o kelimenin ne anlama gelebileceğini tahmin etmeye çalışmak çok önemli bir beceridir. Bu, beynini çalıştırır ve anlama yeteneğini güçlendirir. Diyelim ki “ferah” kelimesini bilmiyorsun ama “Odaya girince içimi bir ferahlık kapladı.” cümlesini duydun. Buradan “ferah” kelimesinin rahatlatıcı, iç açıcı bir anlamı olabileceğini tahmin edebilirsin. Eğer bu tür tahminler yapıyorsan, “Evet” demelisin.
4. Ölçüt: Anlamını bilmediğim kelime ve kelime gruplarının anlamlarıyla ilgili tahminlerimi güvenilir bir kaynaktan kontrol ettim.
Çözüm:Evet
Açıklama: Tahmin etmek çok güzel bir beceri ama tahminlerinin doğru olup olmadığını kontrol etmek daha da güzel! Bir kelimenin anlamını tahmin ettikten sonra bir sözlüğe bakmak, öğretmene sormak ya da internetten güvenilir bir kaynaktan araştırmak, öğrendiklerini pekiştirir ve yanlış anlamaları önler. Böylece hem doğru bilgiye ulaşırsın hem de öğrenmeyi tamamlarsın. Eğer tahminlerini kontrol ediyorsan, “Evet” demelisin.
Geliştirmek istediğim becerilerim:
Şimdi yukarıdaki cevaplarımıza bakarak hangi alanlarda daha iyi olmak istediğimizi yazalım. Genellikle “Kısmen” dediğin yerler geliştirmen gereken yerlerdir.
1. Dinlerken dikkatimi daha uzun süre korumak ve dikkat dağıtıcı şeylerden uzak durmak.
2. Yeni öğrendiğim kelimeleri not almakla kalmayıp, bu kelimelerle ilgili cümleler kurmaya çalışmak.
3. Dinlediğim bir konuyu kendi cümlelerimle özetleyebilmek.
KONUŞMA BECERİSİ ÖZ DEĞERLENDİRME ÖLÇEĞİ
Bu bölümde de bir konu hakkında konuşurken kendini nasıl ifade ettiğini, sesini ve beden dilini nasıl kullandığını değerlendireceğiz.
1. Ölçüt: Uygun selam, hitap ve bitirme ifadelerini kullandım.
Çözüm:Evet
Açıklama: Bir konuşmaya başlarken “Merhaba”, “Günaydın” gibi selamlaşma kelimeleri kullanmak; konuşurken “Sayın öğretmenim”, “Arkadaşlar” gibi hitaplar kullanmak ve konuşmayı bitirirken “Teşekkür ederim”, “Hoşça kalın” gibi uygun ifadelerle bitirmek çok önemlidir. Bu, senin kibar ve saygılı bir konuşmacı olduğunu gösterir. Eğer bunları alışkanlık haline getirdiysen, “Evet” demelisin.
2. Ölçüt: Sesimi herkesin duyabileceği şekilde kullandım.
Çözüm:Kısmen
Açıklama: Bazen heyecanlandığımızda sesimiz kısılabilir ya da çok hızlı konuşabiliriz. Ya da bazen çok yavaş ve alçak sesle konuşuruz ki kimse bizi duyamaz. Bir konuşma yaparken ses tonunun ne çok yüksek ne de çok alçak olması gerekir. Herkesin seni rahatça duyabilmesi önemlidir. Eğer bazen sesini ayarlamakta zorlanıyorsan, “Kısmen” diyebiliriz. Bu, üzerinde çalışabileceğin bir alan demektir.
3. Ölçüt: Temada öğrendiğim kelime ve kelime gruplarını konuşmamın bağlamına uygun şekilde kullandım.
Çözüm:Evet
Açıklama: Türkçe derslerinde yeni kelimeler ve deyimler öğreniyoruz, değil mi? Bu kelimeleri sadece kitaplarda bırakmak yerine, günlük konuşmalarımızda da kullanmaya çalışmalıyız. Mesela “misafirperver” kelimesini öğrendiysen, bir arkadaşının ailesini anlatırken “Onlar çok misafirperver bir aile.” diyebilirsin. Bu, hem kelimeleri pekiştirmeni sağlar hem de konuşmanı zenginleştirir. Eğer böyle yapıyorsan, “Evet” demelisin.
4. Ölçüt: Dinleyicilerle göz teması kurdum.
Çözüm:Kısmen
Açıklama: Konuşurken dinleyicilerin gözlerinin içine bakmak, onlarla iletişim kurduğunu gösterir ve konuşmanın daha etkili olmasını sağlar. Ama bazen bu zor olabilir, utangaç hissedebiliriz ya da nereye bakacağımızı bilemeyiz. Eğer konuşurken dinleyicilerinle her zaman göz teması kurmakta zorlanıyorsan, “Kısmen” diyebiliriz. Bu da geliştirilebilecek bir beceridir.
5. Ölçüt: Konuşurken gereksiz sesler (şey, ııı, eee vb.) kullanmadım.
Çözüm:Kısmen
Açıklama: Konuşurken bazen duraksadığımızda veya ne söyleyeceğimizi düşündüğümüzde farkında olmadan “şeyyy…”, “ııı…”, “eee…” gibi sesler çıkarırız. Bu sesler, konuşmanın akıcılığını bozabilir ve dinleyicinin dikkatini dağıtabilir. Bu, hepimizin zaman zaman yaptığı bir şeydir. Eğer sen de bu tür sesleri kullanıyorsan, “Kısmen” diyebiliriz. Bu sesleri azaltmak için konuşmadan önce ne söyleyeceğini planlamak ve sakin kalmak yardımcı olabilir.
6. Ölçüt: Anı, gözlem ve deneyimlerimi konuşmamla ilişkilendirdim.
Çözüm:Evet
Açıklama: Bir konu hakkında konuşurken, o konuyla ilgili kendi yaşadığın bir anıyı, yaptığın bir gözlemi veya edindiğin bir deneyimi anlatmak, konuşmanı çok daha ilgi çekici ve samimi yapar. Mesela “Hayvan sevgisi” hakkında konuşurken kendi kedinle yaşadığın komik bir olayı anlatman, dinleyicilerin seni daha iyi anlamasını ve konuşmana daha çok bağlanmasını sağlar. Eğer böyle yapıyorsan, konuşman çok daha zengin demektir, bu yüzden “Evet” diyebiliriz.
Geliştirmek istediğim becerilerim:
Şimdi de konuşma becerilerinde hangi alanlarda daha iyi olmak istediğimizi yazalım. Yine “Kısmen” dediğimiz yerlere odaklanabiliriz.
1. Konuşurken sesimi daha etkili kullanmak ve herkesin beni rahatça duyabildiğinden emin olmak.
2. Konuşurken dinleyicilerle daha fazla göz teması kurmak ve daha kendinden emin görünmek.
3. Konuşurken “ııı”, “eee” gibi gereksiz sesleri kullanmaktan kaçınmak ve daha akıcı konuşmak.
Sevgili öğrencim, bu öz değerlendirme çalışmasını tamamladık! Gördüğün gibi, bu çalışma bize hem neleri iyi yaptığımızı gösterdi hem de hangi konularda kendimizi daha fazla geliştirebileceğimiz hakkında fikir verdi. Unutma, kendini tanımak ve geliştirmek, öğrenmenin en önemli adımlarından biridir. Harika bir iş çıkardın!