Merhaba sevgili öğrencilerim! Ben sizin 5. Sınıf Türkçe öğretmeniniz. Bugün kitabımızdaki bu sayfayı birlikte inceleyeceğiz. Bu sayfada, bir hikayeyi daha iyi anlamamıza yardımcı olacak çok önemli bilgiler ve görevler var. Hadi gelin, adım adım bu görevleri çözelim ve neler yapmamız gerektiğini anlayalım!
1. Boş Grafik Düzenleyiciler Ne İşe Yarar?
Sevgili çocuklar, bu sayfada gördüğünüz iki tane boş tablo gibi görünen yere biz grafik düzenleyici diyoruz. Bunlar, okuduğumuz veya izlediğimiz bir hikayeyi, filmi ya da metni daha iyi anlamamıza, önemli noktalarını kaçırmamamıza yardımcı olan araçlardır. Tıpkı bir dedektifin ipuçlarını toplaması gibi, biz de hikayenin ipuçlarını bu kutucuklara yerleştireceğiz. Her bir başlık bize farklı bir ipucu soruyor:
- Şahıs/Varlık Kadrosu: Bu kısma hikayede kimlerin olduğunu yazarız. Yani hikayenin kahramanları, diğer karakterler, hatta hikayede önemli rol oynayan hayvanlar veya eşyalar bile bu kadroya girebilir. Mesela Kırmızı Başlıklı Kız hikayesinde kimler vardı? Kırmızı Başlıklı Kız, anneannesi, kurt ve avcı değil mi? İşte onları buraya yazardık.
- Yer: Hikayenin nerede geçtiğini gösteren bölümdür. Olaylar bir ormanda mı geçiyor, bir şehirde mi, bir evde mi, yoksa uzayda mı? İşte bu sorunun cevabını buraya yazarız.
- Zaman: Hikayenin ne zaman yaşandığını anlattığımız yerdir. Olaylar sabah mı, akşam mı, geçmişte mi, gelecekte mi, yoksa belirli bir yılda mı gerçekleşiyor? “Bir varmış bir yokmuş” gibi ifadeler de zaman hakkında bize ipucu verebilir.
- Olay Akışı: Burası hikayenin en önemli kısmı! Olayların başından sonuna kadar nasıl ilerlediğini, yani hikayenin ana hatlarını, önemli olaylarını sırasıyla yazdığımız yerdir. Ne oldu, sonra ne oldu, sonunda ne oldu gibi soruların cevabını maddeler halinde buraya yazabiliriz.
Bu düzenleyiciler sayesinde bir hikayeyi dinledikten veya izledikten sonra, tüm ana noktaları gözümüzün önünde canlandırabiliriz. Harika, değil mi?
2. “Yine Uyguluyoruz” Bölümündeki Talimatlar Ne Anlama Geliyor?
Şimdi gelelim sayfamızın orta kısmındaki “Yine Uyguluyoruz” bölümüne. Burada bize bir görev veriliyor ve bu görevi nasıl yapacağımız anlatılıyor. Hadi adımlarına bakalım:
Adım 1: Grup Kurma ve Film İzleme
“Şimdi 2-3 kişilik küçük gruplar oluşturalım ve karekodu okutarak filmimizi izleyelim. Filmi izlerken stratejiyi kullanalım. Bu aşamada aşağıdakilere dikkat edelim:”
Burada ilk olarak 2-3 kişilik küçük gruplar kurmamız isteniyor. Yani tek başımıza değil, arkadaşlarımızla birlikte çalışacağız. Sonra da yandaki karekodu (QR kod) okutarak bir film izleyecekmişiz. Filmi izlerken de daha önce öğrendiğimiz stratejiyi kullanacağız. Bu strateji neydi? İşte yukarıda anlattığım o grafik düzenleyiciyi doldurma stratejisi! Filmi izlerken şahıs/varlık kadrosunu, yeri, zamanı ve olay akışını aklımızda tutmaya çalışacağız.
Adım 2: Öğretmen Desteği ve Strateji Uygulaması
- “Bu kez öğretmenimiz gerekmedikçe bize müdahalede bulunmayacak.”
- “Önceki uygulamalardaki sırayı takip ederek stratejiyi kullanalım.”
Bu sefer öğretmenimiz bize hemen yardım etmeyecekmiş, sevgili çocuklar. Yani daha çok kendi başımıza yapmaya çalışacağız. Ama tabii ki çok zorlandığınızda öğretmeniniz yine yanınızda olacaktır. Önemli olan, önceki uygulamalarda öğrendiğimiz o adımları, yani önce karakterleri düşünmeyi, sonra yeri, zamanı ve en son olayları düşünmeyi hatırlamak.
Adım 3: Tartışma ve Not Alma
- “Stratejiyi uygularken grup arkadaşlarımızla konuşup tartışalım, önceden bildiklerimizi ve yeni öğrendiklerimizi çalışma kâğıdımıza yazalım.”
İşte grup çalışmasının en güzel yanı! Filmi izledikten sonra grup arkadaşlarımızla konuşup tartışacağız. Yani “Sence bu hikayenin kahramanı kimdi?”, “Olay nerede geçiyordu?” gibi soruları birbirimize soracağız. Böylece hem bildiklerimizi pekiştireceğiz hem de belki arkadaşlarımızdan yeni şeyler öğreneceğiz. Sonra da tüm bu bilgileri, yani önceden bildiklerimizi ve yeni öğrendiklerimizi çalışma kâğıdımıza (bu sayfadaki ikinci boş grafik düzenleyiciye) yazacağız. Unutmayın, birlikte düşünmek her zaman daha faydalıdır!
3. “Sıra Sende” Bölümünde Ne Yapmalıyız?
Sayfamızın en alt kısmında Sıra Sende diye bir bölüm var. Burası artık öğrendiklerimizi tek başımıza uygulama zamanı demek. Hadi bakalım ne yapacakmışız:
“Artık stratejiyi kullanmayı öğrendik. Şimdi kitabımızdaki Altı Üstü Bir Yarış adlı metni dinlerken stratejiyi kendimiz kullanabiliriz.”
Burada diyor ki, stratejiyi kullanmayı öğrendik! Ne güzel, değil mi? Demek ki artık bir hikayeyi dinlerken veya okurken karakterleri, yeri, zamanı ve olayları kolayca bulabiliyoruz. Şimdi sırada kitabımızdaki Altı Üstü Bir Yarış isimli bir metin var. Bu metni dinlerken, tıpkı filmi izlerken yaptığımız gibi, aynı stratejiyi kullanarak hikayenin tüm önemli noktalarını aklımızda tutacağız. Belki de bu metin için de defterimize veya başka bir yere kendi grafik düzenleyicimizi çizebiliriz. Buradaki amaç, artık bir öğretmenin veya arkadaş grubunun yardımı olmadan, tek başımıza bu bilgileri yakalayabilmek ve düzenleyebilmek.
Unutmayın, pratik yaptıkça daha iyi olacaksınız. Her yeni metinde veya filmde bu stratejiyi kullanarak birer hikaye dedektifi olacaksınız!