Merhaba sevgili öğrencim! Ben senin Türkçe öğretmeninim. Bugün seninle birlikte, okuma ve yazma becerilerimizi daha iyi anlamamızı ve geliştirmemizi sağlayacak çok güzel bir etkinliği inceleyeceğiz. Hazır mısın? Hadi bakalım, dikkatlice dinle ve adımları takip et.
Bu görselde iki tane kendimizi değerlendirme formu var. Birincisi Okuma Becerisi için, ikincisi ise Yazma Becerisi için. Bu formlar sayesinde, hangi konularda iyi olduğumuzu, hangi konularda biraz daha çalışmamız gerektiğini anlayacağız. Tıpkı bir aynaya bakıp kendimizi incelemek gibi düşünebilirsin.
Şimdi bu formları adım adım analiz edip doldurmaya başlayalım.
***
Soru 1: Okuma Becerisi Öz Değerlendirme Ölçeği nedir ve bu bölümdeki ölçütler nasıl değerlendirilmelidir? Ayrıca, “Geliştirmek istediğim becerilerim” kısmına neler yazılmalıdır?
Çözüm:
Adım 1: Okuma Becerisi Öz Değerlendirme Ölçeği’nin Amacı
Sevgili öğrencim, bu bölüm, okuduğunu anlama ve etkili okuma yeteneğini ne kadar iyi kullandığını görmen için hazırlanmış. Yani, bir metni okurken nelere dikkat etmen gerektiğini, neleri yapıp yapmadığını bu ölçek sayesinde fark edeceksin. Kendine dürüstçe cevap vermen çok önemli ki gerçekten neleri geliştirmen gerektiğini göresin.
Adım 2: Okuma Becerisi Ölçütlerini Değerlendirme
Şimdi tek tek bu maddelere bakalım ve her birini nasıl değerlendirmen gerektiğini konuşalım. Her maddenin karşısında “Evet”, “Kısmen” ve “Hayır” seçenekleri var. “Evet” demek, o maddeyi tamamen ve çok iyi bir şekilde yaptığın anlamına gelir. “Kısmen” demek, bazen yaptığın, bazen unuttuğun ya da tam olarak yapamadığın anlamına gelir. “Hayır” ise, o maddeyi hiç yapmadığın ya da yapamadığın anlamına gelir.
- Sesimi mekâna ve dinleyiciye göre ayarladım.
Ne anlama geliyor? Bu, bir metni sesli okurken, bulunduğun yerin büyüklüğüne ve seni dinleyen kişi sayısına göre sesinin yüksekliğini ayarlaman demek. Mesela, kütüphanede fısıltıyla, sınıfta normal sesle, tiyatro sahnesinde ise herkesin duyabileceği kadar yüksek sesle okumalısın.
Nasıl değerlendirmelisin? Eğer okuduğun yere ve dinleyenlere göre sesini hep ayarlıyorsan “Evet”, bazen ayarlıyor bazen unutuyorsan “Kısmen”, hiç dikkat etmiyorsan “Hayır” işaretle.
- Duygularla ilgili önceki bilgilerimi hatırladım.
Ne anlama geliyor? Bu, okuduğun metinde geçen duyguları (sevinç, üzüntü, öfke gibi) daha önce yaşadığın ya da bildiğin benzer durumlarla eşleştirebilmen, yani metindeki duyguyu anlayabilmen demek. Mesela, bir karakter çok mutluysa, sen de daha önce çok mutlu olduğun bir anı hatırlayıp o duyguyu daha iyi anlayabilirsin.
Nasıl değerlendirmelisin? Eğer metindeki duyguları hep anlıyor ve kendi deneyimlerinle ilişkilendiriyorsan “Evet”, bazen anlıyorsan “Kısmen”, hiç dikkat etmiyorsan “Hayır” işaretle.
- Akıcı bir şekilde okudum.
Ne anlama geliyor? Akıcı okumak, takılmadan, duraklamadan, kelimeleri doğru telaffuz ederek ve hızlıca okumak demektir. Hani su gibi akıp gider ya metin, işte öyle.
Nasıl değerlendirmelisin? Eğer okurken çok fazla duraksamıyor, kelimeleri yanlış okumuyorsan “Evet”, bazen takılıyorsan “Kısmen”, çok sık duruyor veya yanlış okuyorsan “Hayır” işaretle.
- Vurgu ve tonlamaya dikkat ettim.
Ne anlama geliyor? Vurgu ve tonlama, okuduğumuz cümlede önemli kelimeleri daha belirgin söylemek ve cümlenin anlamına göre sesimizin iniş çıkışını ayarlamaktır. Mesela, “Bu ne güzel bir elbise!” derken “güzel” kelimesini daha vurgulu söyleriz. Ya da bir soru sorarken sesimizi yükseltiriz.
Nasıl değerlendirmelisin? Eğer okuduğun metnin anlamına göre sesinin tonunu ve vurgularını doğru yapıyorsan “Evet”, bazen yapıyorsan “Kısmen”, hiç dikkat etmiyorsan “Hayır” işaretle.
- Anlamını bilmediğim kelime ve kelime gruplarının anlamlarıyla ilgili tahminde bulundum.
Ne anlama geliyor? Bu, okurken bilmediğin bir kelime veya kelime öbeğiyle karşılaştığında hemen paniklemeyip, cümlenin gelişinden veya diğer kelimelerden o kelimenin anlamının ne olabileceğini tahmin etmeye çalışman demek. Tıpkı bir dedektif gibi ipuçlarını birleştirmek gibi.
Nasıl değerlendirmelisin? Eğer bilmediğin kelimeler için hep tahmin yürütmeye çalışıyorsan “Evet”, bazen yapıyorsan “Kısmen”, hiç denemiyorsan “Hayır” işaretle.
Adım 3: Geliştirmek İstediğim Okuma Becerilerimi Belirleme
Şimdi sıra geldi en önemli kısma! Yukarıdaki değerlendirmelerden sonra, hangi maddelerde “Kısmen” ya da “Hayır” işaretlediysen, işte onlar senin geliştirmek istediğin beceriler olacak. Bu becerileri boş bırakılan 1, 2, 3 numaralı yerlere yazmalısın. Unutma, kendini geliştirmek istemek harika bir şey!
Örnekler:
- Eğer “Akıcı bir şekilde okudum.” maddesine “Kısmen” ya da “Hayır” dediysen, buraya “Akıcı okuma becerimi geliştirmek.” yazabilirsin.
- Eğer “Vurgu ve tonlamaya dikkat ettim.” maddesine “Kısmen” ya da “Hayır” dediysen, buraya “Vurgu ve tonlamayı doğru kullanma.” yazabilirsin.
- Eğer “Anlamını bilmediğim kelime ve kelime gruplarının anlamlarıyla ilgili tahminde bulundum.” maddesine “Kısmen” ya da “Hayır” dediysen, buraya “Bilmediğim kelimelerin anlamını tahmin etme.” yazabilirsin.
***
Soru 2: Yazma Becerisi Öz Değerlendirme Ölçeği nedir ve bu bölümdeki ölçütler nasıl değerlendirilmelidir? Özellikle bir hikâye yazarken dikkat edilmesi gerekenler nelerdir ve “Geliştirmek istediğim becerilerim” kısmına neler yazılmalıdır?
Çözüm:
Adım 1: Yazma Becerisi Öz Değerlendirme Ölçeği’nin Amacı
Bu bölüm ise, özellikle bir hikâye yazarken nelere dikkat ettiğini, hikâyeni ne kadar güzel ve etkili yazdığını görmen için. Bir hikâye yazmak sadece kelimeleri yan yana dizmek değildir, aynı zamanda hayal gücünü kullanmak, okuyucuyu etkilemek ve kurallara uymak da önemlidir. Bu ölçek, senin bu konularda ne durumda olduğunu gösterir.
Adım 2: Yazma Becerisi Ölçütlerini Değerlendirme
Yine aynı şekilde her maddenin karşısında “Evet”, “Kısmen” ve “Hayır” seçenekleri var. Kendi yazdığın bir hikâyeyi düşünerek bu maddeleri değerlendirmelisin.
- Hikâyeme uygun bir başlık belirledim.
Ne anlama geliyor? Hikâyenin içeriğini, konusunu yansıtan, okuyucunun ilgisini çekecek kısa ve öz bir başlık seçmen demek. Başlık, hikâyenin ne hakkında olduğunu anlatan küçük bir ipucu olmalı.
Nasıl değerlendirmelisin? Eğer yazdığın hikâyenin başlığı hep hikâyeyle ilgili ve ilgi çekiciyse “Evet”, bazen uygun bazen değilse “Kısmen”, hiç dikkat etmiyorsan “Hayır” işaretle.
- Yazımdaki başkahraman seçtiğim renge uygundu.
Ne anlama geliyor? Bu biraz daha sanatsal bir değerlendirme. Hikâyende bir başkahraman yarattığında, onun kişiliğini, ruh halini veya hikâyedeki rolünü anlatan bir renk seçmek ve bu rengi yazında hissettirmek demektir. Örneğin, neşeli bir karakter için canlı renkler, gizemli bir karakter için daha koyu renkler düşünebilirsin.
Nasıl değerlendirmelisin? Eğer karakterinle renkler arasında böyle bir bağ kurabiliyorsan “Evet”, bazen yapıyorsan “Kısmen”, hiç düşünmüyorsan “Hayır” işaretle.
- Yazımda diğer renklere uygun yardımcı kahramanlar belirledim.
Ne anlama geliyor? Başkahramanın rengine benzer şekilde, yardımcı karakterlerin de hikâyedeki rollerine, kişiliklerine uygun renklerle ifade edilmesi veya bu renklerin yazıya yansıtılmasıdır. Bu, hikâyene daha zengin bir hava katar.
Nasıl değerlendirmelisin? Eğer yardımcı karakterler için de benzer bir renk uyumu yakalıyorsan “Evet”, bazen yapıyorsan “Kısmen”, hiç düşünmüyorsan “Hayır” işaretle.
- Verilen renklerle duyguları ilişkilendirerek hikâyemi oluşturdum.
Ne anlama geliyor? Bu da yine renklerin gücünü kullanmakla ilgili. Mesela, kırmızı öfkeyi veya aşkı, mavi huzuru veya hüznü temsil edebilir. Hikâyendeki olayları ve karakterlerin duygularını renklerle ilişkilendirerek anlatman, hikâyenin daha etkileyici olmasını sağlar.
Nasıl değerlendirmelisin? Eğer hikâyende renkleri duyguları anlatmak için kullanabiliyorsan “Evet”, bazen yapıyorsan “Kısmen”, hiç düşünmüyorsan “Hayır” işaretle.
- Deneyim ve gözlemlerimi hayal gücümle birleştirerek ifadelerimi zenginleştirdim.
Ne anlama geliyor? Bu madde çok önemli! Kendi yaşadığın olayları, gördüğün yerleri, duyduğun hikâyeleri alıp, üzerine kendi hayal gücünü ekleyerek hikâyeni daha ilginç ve özgün hale getirmen demek. Tıpkı bir aşçının bildiği tariflere kendi özel baharatlarını eklemesi gibi.
Nasıl değerlendirmelisin? Eğer hikâyelerinde hep kendi deneyimlerini hayal gücünle birleştiriyorsan “Evet”, bazen yapıyorsan “Kısmen”, sadece başkalarından duyduğun şeyleri yazıyorsan “Hayır” işaretle.
- Hikâyemdeki isimleri tür özelliklerine uygun olarak kullandım.
Ne anlama geliyor? Bu, hikâyende geçen kişi, yer veya eşya isimlerini, hikâyenin türüne (gerçekçi, fantastik, masal vb.) uygun seçmen demek. Mesela, bir masalda “Prenses Elif” derken, bilim kurgu hikâyesinde “Uzay Gemisi Orion” gibi isimler seçmen gerekir.
Nasıl değerlendirmelisin? Eğer hikâyenin türüne uygun isimler seçiyorsan “Evet”, bazen yapıyorsan “Kısmen”, hiç dikkat etmiyorsan “Hayır” işaretle.
- Hikâyemde gereksiz kelimelere yer vermedim.
Ne anlama geliyor? İyi bir hikâyede her kelimenin bir anlamı ve görevi olmalıdır. Cümleyi uzatan, anlatımı yavaşlatan, hiçbir işe yaramayan kelimelerden kaçınmak demektir. Hikâyeni daha akıcı ve anlaşılır yapar.
Nasıl değerlendirmelisin? Eğer hikâyende her kelimenin bir amacı varsa “Evet”, bazen gereksiz kelimeler kullanıyorsan “Kısmen”, sık sık kullanıyorsan “Hayır” işaretle.
Adım 3: Geliştirmek İstediğim Yazma Becerilerimi Belirleme
Tıpkı okuma becerilerinde olduğu gibi, yazma becerilerinde de “Kısmen” ya da “Hayır” işaretlediğin maddeler, senin üzerinde çalışman gereken alanlar. Bu becerileri de 1, 2, 3 numaralı boşluklara yazmalısın. Bu, senin daha iyi bir hikâye yazarı olman için atacağın ilk adımlar olacak!
Örnekler:
- Eğer “Hikâyeme uygun bir başlık belirledim.” maddesine “Kısmen” ya da “Hayır” dediysen, buraya “Hikâyelerime uygun başlıklar bulma.” yazabilirsin.
- Eğer “Deneyim ve gözlemlerimi hayal gücümle birleştirerek ifadelerimi zenginleştirdim.” maddesine “Kısmen” ya da “Hayır” dediysen, buraya “Hayal gücümü ve deneyimlerimi yazılarıma katma.” yazabilirsin.
- Eğer “Hikâyemde gereksiz kelimelere yer vermedim.” maddesine “Kısmen” ya da “Hayır” dediysen, buraya “Yazılarımda gereksiz kelime kullanmama.” yazabilirsin.
Unutma, sevgili öğrencim, bu değerlendirmeler kendini tanıman ve daha iyi olman için bir fırsat. Kimse her şeyi mükemmel yapamaz ama herkes kendini geliştirebilir. Şimdi sıra sende! Bu formları kendi durumuna göre doldurup, hangi becerilerini geliştirmek istediğini belirleyebilirsin. Harika bir çalışma oldu, tebrik ederim!