Merhaba sevgili 5. sınıf öğrencilerim! Türkçe dersimize hoş geldiniz. Ben sizin Türkçe öğretmeniniz. Bugün size gönderdiğim bu sayfadaki etkinlikleri beraber inceleyip, nasıl çözmemiz gerektiğini adım adım konuşacağız. Hazır mısınız? Öyleyse başlayalım!
Bu etkinliklerde, daha önce dinlediğimiz bazı metinlerden yola çıkarak karakterleri karşılaştıracak, olayları serim, düğüm ve çözüm bölümlerine ayıracağız. Unutmayın ki bu soruları tam olarak cevaplayabilmek için o metinleri dinlemiş olmanız gerekiyor. Ben size, bu sorulara nasıl yaklaşmanız gerektiğini, hangi adımları izlemeniz gerektiğini anlatacağım. Metinleri dinlediğinizde bu adımları uygulayarak kolayca cevaplayabileceksiniz.
İlk olarak 7. Etkinlik‘e bakalım:
7. Etkinlik
a) 1. temada dinlediğiniz “Oyun Durdu!” adlı metin ile dinlediğiniz metni ana karakterlerin özellikleri ve deneyimleri açısından aşağıdaki yönergeler doğrultusunda karşılaştırınız.
- Ana karakterlerin özelliklerini ve neler yaptıklarını belirleyiniz.
- İki ana karakterin benzerlik ve farklılıklarını defterinize listeleyiniz.
Şimdi bu soruyu nasıl çözeceğimizi adım adım inceleyelim:
Adım 1: Metinleri Hatırlama ve Ana Karakterleri Belirleme
Öncelikle, bize verilen iki metni yani “Oyun Durdu!” metnini ve bir de dinlediğimiz diğer metni (bu metnin adının “Altı Üstü Bir Yarış” olduğunu 8. etkinlikten anlıyoruz) çok iyi hatırlamamız gerekiyor. Bu metinlerdeki ana karakterler kimlerdi? Onların adları neydi? Mesela, “Oyun Durdu!” metninde Ayşe ve Emre ana karakterler olabilir, diğer metinde de Can ve Deniz olabilir. Bu sadece bir örnek tabii ki, siz dinlediğiniz metinlerdeki gerçek karakterleri düşüneceksiniz.
Adım 2: Karakterlerin Özelliklerini ve Yaptıklarını Belirleme
Şimdi her bir ana karakterin özelliklerini ve metinde neler yaptıklarını tek tek not alalım. Bunu yaparken kendimize şunları sorabiliriz:
- Bu karakter neye benziyor? (Fiziksel özellikleri)
- Nasıl bir kişiliğe sahip? (Sakin mi, hareketli mi, yardımsever mi, bencil mi?)
- Metinde hangi olayları yaşadı? Neler yaptı?
- Diğer karakterlerle ilişkisi nasıldı?
Örnek olarak (gerçek metinler olmadığı için ben uyduruyorum, siz kendi metinlerinize göre dolduracaksınız):
- “Oyun Durdu!” Metnindeki Karakter (Örnek: Ayşe):
- Özellikleri: Çok meraklı, biraz aceleci, arkadaşlarını seven, oyun oynamayı çok isteyen.
- Yaptıkları: Oyunun neden durduğunu araştırmaya çalıştı, arkadaşlarına yardım etmek istedi, sonunda bir çözüm buldu.
- “Altı Üstü Bir Yarış” Metnindeki Karakter (Örnek: Can):
- Özellikleri: Hırslı, rekabetçi, bisiklet sürmeyi çok seven, bazen sabırsız.
- Yaptıkları: Yarışı kazanmak için çok çalıştı, bir engelle karşılaştı, sonunda arkadaşlığın önemini anladı.
Adım 3: Benzerlik ve Farklılıkları Listeleme
Şimdi belirlediğimiz bu özelliklere ve yaptıklarına bakarak iki ana karakter arasındaki benzerlikleri ve farklılıkları bulalım. Bunu da defterimize alt alta yazabiliriz:
- Benzerlikler:
- İkisi de (Ayşe ve Can) hedeflerine ulaşmak için çaba gösteriyorlar.
- İkisi de arkadaşlarına değer veriyor.
- İkisi de metinlerin sonunda önemli bir ders çıkarıyor.
- Farklılıklar:
- Ayşe daha çok bir problemi çözmeye odaklıyken, Can bir yarışı kazanmaya odaklı.
- Ayşe daha sakin ve düşünerek hareket ederken, Can daha hareketli ve hırslı.
- Ayşe’nin yaşadığı sorun daha çok bir gizemi çözmekle ilgiliyken, Can’ın yaşadığı sorun bir engeli aşmakla ilgili.
b) İki karakterin özellikleri ve deneyimleriyle ilgili hangi sonuçlara ulaştığınızı anlatan bir konuşma yapınız.
Sevgili öğrencilerim, bu kısım için aslında a maddesinde yaptığımız karşılaştırmayı kullanacağız. Yani bir nevi a maddesinin konuşmaya dönüştürülmüş hali olacak.
Adım 1: Giriş Yapma
Konuşmamıza başlarken hangi metinlerden bahsedeceğimizi ve hangi karakterleri karşılaştıracağımızı söyleyerek başlayabiliriz. Örneğin: “Merhaba arkadaşlar, bugün sizlerle ‘Oyun Durdu!’ ve ‘Altı Üstü Bir Yarış’ metinlerindeki ana karakterleri, Ayşe ve Can’ı, karşılaştırdığımda ulaştığım sonuçları paylaşmak istiyorum.”
Adım 2: Benzerlikleri ve Farklılıkları Anlatma
Daha sonra a maddesinde yazdığımız benzerlikleri ve farklılıkları birer cümleyle açıklayarak anlatabiliriz. Konuşurken “Gördüğümüz gibi Ayşe ve Can’ın bazı ortak yönleri var…” veya “Ancak aralarında belirgin farklılıklar da bulunuyor…” gibi ifadeler kullanabiliriz.
“Ayşe, ‘Oyun Durdu!’ metninde meraklı ve çözüm odaklı bir karakterdi. Oyunun neden durduğunu anlamaya çalışarak arkadaşlarına yardımcı oldu. Can ise ‘Altı Üstü Bir Yarış’ metninde hırslı ve rekabetçi bir bisikletçiydi. Yarışı kazanmak için çok uğraştı.”
“İkisinin de ortak yönü, hedeflerine ulaşmak için çaba göstermeleri ve metinlerin sonunda önemli dersler çıkarmalarıydı. Ama farklı olarak, Ayşe bir problemi çözmek için düşünürken, Can fiziksel bir mücadele veriyordu.”
Adım 3: Sonuç ve Mesaj Verme
Konuşmamızın sonunda, bu karşılaştırmadan ne anladığımızı, bize ne gibi bir mesaj verdiğini belirtebiliriz. Karakterlerin deneyimlerinden ne öğrendiğimizi vurgulayabiliriz.
“Bu iki karakterin hikayelerinden anladım ki, hepimizin farklı özellikleri ve hedefleri olsa da, önemli olan azimli olmak ve karşılaştığımız zorluklar karşısında yılmamaktır. Ayrıca bazen rekabet yerine iş birliğinin veya arkadaşlığın daha önemli olduğunu da unutmamalıyız.”
Harika! 7. Etkinliği bitirdik. Şimdi sıra 8. Etkinlik‘te.
8. Etkinlik
Dinlediğiniz metnin serim, düğüm ve çözüm bölümlerinde neler yaşandığını yazınız.
Bu etkinlikte bizden “Altı Üstü Bir Yarış” adlı metnin bölümlerini doldurmamız isteniyor. Bir hikaye genellikle üç ana bölümden oluşur: serim, düğüm ve çözüm. Gelin bu bölümlerin ne anlama geldiğini hatırlayalım:
- Serim (Giriş): Bu bölümde hikayenin ana karakterleri tanıtılır, olayın geçtiği yer ve zaman hakkında bilgi verilir. Olay örgüsü yavaş yavaş başlar, bizi hikayeye hazırlar. Yani her şeyin başladığı yerdir.
- Düğüm (Gelişme): İşte burası hikayenin en heyecanlı, en gerilimli kısmıdır! Karakterlerin karşılaştığı sorunlar, engeller, çatışmalar bu bölümde ortaya çıkar ve olaylar karmaşıklaşır. Karakterler bu sorunları çözmek için mücadele ederler. Adı üstünde, olaylar düğümlenir.
- Çözüm (Sonuç): Bu bölümde ise düğümlenen olaylar çözülmeye başlar. Karakterler sorunlarının üstesinden gelir, çatışmalar sona erer ve hikaye bir sonuca bağlanır. Her şeyin tatlıya bağlandığı veya bir sonuca ulaştığı yerdir.
Şimdi “Altı Üstü Bir Yarış” metnini dinlediğinizi varsayarak bu bölümleri dolduralım. (Ben yine örnek olarak, metnin içeriğini bilmediğim için genel bir yarış hikayesine göre dolduracağım, siz kendi dinlediğiniz metne göre yazacaksınız.)
SERİM
(Buraya hikayenin başlangıcını yazacağız. Karakterler kim, nerede, ne yapıyorlar, olay nasıl başlıyor?)
- Can adında, bisiklet sürmeyi çok seven ve her zaman yarışları kazanmak isteyen bir çocuk vardı.
- Mahallede her yıl düzenlenen “Altı Üstü Bir Yarış” adlı bisiklet yarışına hazırlanıyordu.
- Arkadaşlarıyla birlikte antrenmanlar yapıyor, bu yarış için çok heyecanlanıyordu.
DÜĞÜM
(Buraya hikayenin ortasını, yani olayın karmaşıklaştığı, sorunların çıktığı kısmı yazacağız.)
- Yarış günü geldiğinde, Can çok iyi gidiyordu ama yarışın ortasında bisikletinin zinciri çıktı.
- Zinciri takmaya çalışırken rakipleri onu geçti ve Can’ın morali çok bozuldu.
- Hatta tam vazgeçecekken, en yakın arkadaşı ona yardım etmek için durdu ve birlikte zinciri takmaya çalıştılar.
- Bu durum, Can’ı ikilemde bıraktı: yarışı kazanmak mı, yoksa arkadaşıyla birlikte mücadele etmek mi?
ÇÖZÜM
(Buraya hikayenin sonunu, yani sorunların çözüldüğü ve hikayenin bittiği kısmı yazacağız.)
- Can ve arkadaşı zinciri taktıktan sonra yarışı bitirmeye karar verdiler, kazanmaktan çok birlikte mücadele etmenin önemli olduğunu anladılar.
- Yarışı kazanamasalar da, arkadaşlıklarının ne kadar değerli olduğunu bir kez daha fark ettiler.
- Can, bir dahaki sefere sadece kazanmaya değil, aynı zamanda yarışmaktan keyif almaya ve arkadaşlarıyla iyi vakit geçirmeye odaklanacağını öğrendi.
İşte bu kadar sevgili öğrencilerim! Gördüğünüz gibi, metinleri dikkatlice dinlediğimizde ve anladığımızda, bu tür soruları cevaplamak hiç de zor değil. Önemli olan, okuduğumuzu veya dinlediğimizi iyi anlamak ve olayları zihnimizde canlandırmak.
Umarım bu açıklamalar size yardımcı olmuştur. Başka sorunuz olursa çekinmeden sorun!