5. Sınıf Türkçe Ders Kitabı Cevapları Meb Yayınları 1 Sayfa 160

Merhaba sevgili öğrencim! Ben senin Türkçe öğretmenin. Sana gönderdiğin soruları ve metinleri dikkatlice inceledim. Gördüğüm kadarıyla, ikinci görseldeki sayfa aslında “Altı Üstü Bir Yarış” adlı bir metnin hazırlık sayfası ve metnin kendisi bize verilmemiş. Ama hiç merak etme, soruları boş bırakmak olmaz, değil mi? Metnin başlığına, görseline ve özellikle de soruların içinde geçen ipuçlarına bakarak hikayeyi zihnimizde canlandırabiliriz. Böylece soruları, bu canlandırdığımız hikayeye göre cevaplayabiliriz. Hadi bakalım, adım adım bu etkinlikleri çözelim!

1. ETKİNLİK

a. Metnin adından ve görselinden hareketle içeriğini tahmin ediniz. Tahminlerinizi ve gerekçelerinizi aşağıya yazınız.

Sevgili öğrencim, bir metni okumadan önce başlığına ve görsellerine bakarak “Acaba bu metinde ne anlatılıyor?” diye düşünmek, metni daha iyi anlamamızı sağlar. Şimdi seninle bu metin için bir tahmin yapalım:

Tahminim:

Bu metin, bir bisiklet yarışı hakkında olacak. Yiğit adında bir çocuk bu yarışa katılacak ve yarış sırasında veya sonrasında bir hata yapacak. Belki bisikletine zarar verecek ya da kural dışı bir şey yapacak. Sonra bu hatasından dolayı üzülecek, ama dürüst davranarak ailesine her şeyi anlatacak. Ailesi de ona kızmak yerine, bu dürüstlüğü ve sorumluluk almasını takdir edecek ve ona yol gösterecek. Yiğit de bu olaydan önemli bir ders çıkaracak.

Gerekçelerim:

• Metnin başlığı “Altı Üstü Bir Yarış”: Bu başlık, yarışın sonucunun veya yarışta yaşanan bir olayın aslında o kadar da önemli olmadığını, belki de asıl önemli olanın başka değerler olduğunu düşündürüyor. Genellikle böyle başlıklar, bir olayın ardından çıkarılan dersleri ifade eder.
• Görsel: Görselde bisiklet süren, yarışan çocuklar var. Bu da metnin konusunun bisiklet yarışı olduğunu açıkça gösteriyor. Bir çocuk diğerlerinden önde gibi duruyor, bu da rekabeti çağrıştırıyor.
• Sorulardaki ipuçları: Özellikle 2. ve 3. etkinlikteki sorular, Yiğit’in duygularını, bisikletine zarar vermesini, babasının “bugün biraz daha büyüdü” demesini, babaannesinin nasihatlerini ve Yiğit’in dürüst davrandığını gösteriyor. Tüm bunlar, bir hatadan ders çıkarma hikayesini destekliyor.

b. Metnin içeriğiyle ilgili tahminleriniz doğru çıktı mı? Neden? Yazınız.

Bu soruyu tam olarak cevaplamak için metnin tamamını okumamız gerekirdi. Ancak, metin bize verilmediği için kesin bir şey söyleyemeyiz. Yine de, yaptığımız tahminlerin büyük olasılıkla doğru olduğunu düşünüyorum. Çünkü soruların kendisi, Yiğit’in yaşadığı bir olay, bir hata ve bu hatadan ders çıkarma üzerine kurulu bir hikayeyi işaret ediyor. Yani, metnin başlığı, görseli ve soruların bize verdiği ipuçları, hikayenin bu yönde ilerlediğini gösteriyor.

Şimdi gelelim diğer sorulara. Unutmayalım ki, bu soruları da metnin başlığı, görseli ve soruların kendisinden edindiğimiz ipuçlarına göre hayal ettiğimiz hikayeye dayanarak cevaplayacağız. Bu, aynı zamanda bir hikaye kurgulama ve anlama becerisi çalışması olacak!

2. ETKİNLİK

1. Yiğit’in yarış öncesi, sırası ve sonrasında hangi duyguları yaşadığını ayrı ayrı belirtiniz.

Sevgili öğrencim, Yiğit’in yaşadığı bu olayı hayal ettiğimizde, duygularını şöyle düşünebiliriz:

• Yarış öncesi: Yiğit, yarışa başlamadan önce çok heyecanlı ve hırslıydı. Kazanmayı çok istiyordu, belki de biraz gergindi ve endişeliydi. “Acaba birinci olabilecek miyim?” diye düşünüyordu.
• Yarış sırası: Yarışırken rekabetçi bir ruhla doluydu, tüm gücüyle pedallara basıyordu. Kazanma isteğiyle yanıp tutuşuyordu. Belki bu hırsla bir hata yaptığında (örneğin bisikletine zarar verdiğinde) anlık bir öfke veya hayal kırıklığı yaşamıştır.
• Yarış sonrası: Bisikletine zarar verdiği için veya belki de yarışı istediği gibi bitiremediği için çok üzgün ve pişman hissetmiştir. Yaptığı hatadan dolayı mahcup olmuş, ancak dürüst davranıp ailesine her şeyi anlattığında içten içe bir rahatlama da hissetmiş olabilir.

2. Arkadaşları yarış sonucunda Yiğit’e nasıl davranmışlar? Yiğit’in bir arkadaşı olsaydınız ona neler söylerdiniz?

Hikayemizde Yiğit hata yapıp üzüldüğünde, arkadaşları onu yalnız bırakmamışlardır. Onu sakinleştirmeye çalışmışlar, ona destek olmuşlar ve belki de “Takma kafana, altı üstü bir yarıştı!” gibi sözlerle onu teselli etmişlerdir. Gerçek arkadaşlar zor zamanlarda yanımızda olurlar, değil mi?

Eğer ben Yiğit’in arkadaşı olsaydım, ona şunları söylerdim:

“Yiğit, canını sıkma! Önemli olan kazanmak değil, bu yarışa katılmak ve elinden gelenin en iyisini yapmaktı. Hepimiz hata yapabiliriz, önemli olan o hatadan bir ders çıkarmak. Bisikletin tamir olur, yarın yine beraber süreriz. Sen yine de çok iyi yarıştın, bravo sana!”

3. Yiğit, bisikletine zarar verdikten sonra neler hissetmiştir?

Yiğit, bisikletine zarar verdikten sonra kendini çok kötü hissetmiş olmalı. Muhtemelen çok üzülmüştür ve yaptığı şeye pişman olmuştur. Belki de kendine kızmış, “Neden bu kadar hızlı gittim?” veya “Neden dikkat etmedim?” diye düşünmüştür. Ayrıca, ailesine bu durumu nasıl açıklayacağını düşünerek endişelenmiş ve mahcup hissetmiş olabilir.

4. Babaannesi, torununun yaşadıklarını öğrenince ne tepki vermiştir? Yiğit’e hangi nasihatlerde bulunmuştur?

Babaanneler genellikle torunlarına karşı çok şefkatli ve anlayışlı olurlar, değil mi? Yiğit’in babaannesi de torununun yaşadıklarını öğrenince ona hoşgörülü, anlayışlı ve şefkatli bir şekilde yaklaşmıştır. Ona kızmak yerine, Yiğit’in dürüstlüğünü takdir etmiştir.

Yiğit’e şöyle nasihatlerde bulunmuş olabilir:

“Canım torunum, önemli olan her zaman kazanmak değildir. Asıl önemli olan, centilmence yarışmak, dürüst olmak ve kurallara uymaktır. Her hatadan bir ders çıkarılır, önemli olan bir daha aynı hatayı yapmamaktır. Bisikletin tamir olur, ama dürüstlüğün ve karakterin çok daha değerlidir.”

5. Babası “İşte benim oğlum, bugün biraz daha büyüdü.” demiştir. Bu sözüyle ne anlatmak istemiş olabilir?

Yiğit’in babası bu sözüyle, oğlunun sadece fiziksel olarak değil, aynı zamanda karakter olarak da olgunlaştığını anlatmak istemiştir. Yiğit’in yaptığı hatayı kabullenmesi, dürüstçe her şeyi anlatması ve bu durumun sorumluluğunu üstlenmesi, babasını gururlandırmıştır. Babası, Yiğit’in bu olay sayesinde doğru kararlar vermeyi, dürüst olmayı ve sorumluluk almayı öğrenerek “büyüdüğünü” yani daha olgun ve ergin bir insan haline geldiğini belirtmek istemiştir.

6. Baba ve babaannesinin olaya verdikleri tepkiyi çevrenizdeki büyüklerin tepkileriyle karşılaştırınız. Bu tepkilerin doğruluğu ve yanlışlığı konusundaki görüşlerinizi söyleyiniz.

Baba ve babaannenin tepkileri gerçekten çok güzel ve örnek alınması gereken tepkilerdir:

• Baba ve babaannenin tepkileri: Onlar, Yiğit’e destekleyici, anlayışlı, hoşgörülü ve öğretici bir şekilde yaklaşmışlardır. Yiğit’in hatasına odaklanmak yerine, onun dürüstlüğünü ve bu olaydan ders çıkarmasını ön plana çıkarmışlardır.
• Çevremdeki büyüklerin tepkileriyle karşılaştırma: Maalesef çevremizdeki bazı büyükler, çocuklar hata yaptığında hemen kızabilir, bağırabilir veya cezalandırabilirler. “Neden böyle yaptın!”, “Bir daha bisiklete binemezsin!” gibi tepkiler verebilirler. Ancak bazı büyükler de baba ve babaanne gibi anlayışlı ve yol gösterici olabilirler.
• Bu tepkilerin doğruluğu/yanlışlığı konusundaki görüşüm: Bence baba ve babaannenin tepkileri çok doğru ve yerindedir. Bir çocuk hata yaptığında en önemli şey, o hatadan ders çıkarmasına yardımcı olmaktır. Onu yargılamak, kızmak veya cezalandırmak yerine, anlamak, dinlemek ve doğru yolu göstermek, çocuğun kendine güvenini artırır ve dürüst olmayı öğrenmesine yardımcı olur. Bu tür bir yaklaşım, çocuğun gelecekte daha iyi kararlar vermesini sağlar ve aile bağlarını güçlendirir.

3. ETKİNLİK

Dinlediğiniz metinden hareketle aşağıda eksik bırakılan gerekçelendirme ifadelerini örnekteki gibi tamamlayınız.

Yine, hayal ettiğimiz hikayeye göre bu cümleleri tamamlayalım:

• Yiğit’in dürüst biri olduğunu babasına gerçekleri olduğu gibi anlatmasından anladım.
• Yiğit’in hırslı davrandığını yarışta çok hızlı gitmeye çalışmasından ve bu yüzden belki de bisikletine zarar vermesinden anladım.
• Yiğit’in arkadaşlarının onu sakinleştirmeye çalıştığını yarış sonrası üzüldüğünde ona destek olmalarından ve teselli etmelerinden anladım.
• Babaannesinin Yiğit’e karşı hoşgörülü olduğunu bisikletine zarar vermesine rağmen ona kızmak yerine, anlayışla yaklaşmasından ve nasihatler vermesinden anladım.
• Yiğit’in yaşadığı olaydan ders çıkardığını babasına dürüstçe her şeyi anlatmasından, pişmanlık duymasından ve babasının “bugün biraz daha büyüdü” sözünden anladım.

Umarım bu açıklamalar hem soruları anlamana hem de metin olmasa bile bir hikayeyi nasıl kurgulayabileceğimizi görmene yardımcı olmuştur. Unutma, bazen hayat da böyledir; elimizdeki ipuçlarıyla en doğru çözümü bulmaya çalışırız. Aferin sana!