Merhaba sevgili öğrenciler! Bugün sizlerle çok güzel bir Türkçe etkinliği yapacağız. Elimizdeki şiir sayfası ve ona bağlı metin sayfasındaki soruları birlikte çözeceğiz. Unutmayın, her zaman önce soruyu dikkatlice okuyoruz, sonra metne geri dönüp cevabı bulmaya çalışıyoruz. Haydi başlayalım!
1. ETKİNLİK
Şiir üzerinde yapılmış renklendirme ile ilgili aşağıdaki cümleleri tamamlayınız.
Renklendirme, şiiri okumamı ve anlamamı sağladı çünkü
Renklendirme, şiiri okumama ve anlamama yardımcı olmadı çünkü
Çözüm:
Sevgili çocuklar, bu soruda şiirde gördüğünüz renkli yerlerin veya altı çizili kelimelerin size nasıl yardımcı olduğunu ya da neden yardımcı olmadığını düşünmemizi istiyor. Şiir okurken bazen önemli kelimelerin altı çizilir ya da farklı renklerle yazılır, değil mi? İşte burada da benzer bir durum var.
Adım 1: Yardımcı oldu mu?
Şiire baktığımızda, bazı kelimelerin altının çizildiğini görüyoruz. Örneğin, “deniz mavisi”, “saadet”, “bayrak bayrak”, “gençliğim”, “sevdam”, “memleketim” gibi kelimeler özellikle belirtilmiş. Bu kelimeler şiirin ana duygusunu ve konusunu anlamamız için bize ipuçları veriyor. Bu yüzden, bu işaretlemelerin şiiri anlamamıza yardımcı olduğunu söyleyebiliriz.
Adım 2: Neden yardımcı oldu?
Eğer bu işaretlemeler size yardımcı olduysa, şöyle düşünebiliriz:
Renklendirme (veya altı çizili yerler), şiiri okumamı ve anlamamı sağladı çünkü önemli anahtar kelimelerin ve ifadelerin dikkatimi çekmesini sağladı. Böylece şiirin ne anlatmak istediğini, şairin hangi duyguları vurguladığını daha kolay fark ettim.
Adım 3: Yardımcı olmadı mı?
Peki, ya bazılarımız “Bana hiç yardımcı olmadı!” diye düşünüyorsa? Bunun da geçerli sebepleri olabilir. Belki daha fazla yerin renkli olmasını isterdiniz, ya da hangi renk ne anlama geliyor tam anlayamadınız.
Adım 4: Neden yardımcı olmadı?
Eğer bu işaretlemeler size yardımcı olmadıysa, şöyle düşünebiliriz:
Renklendirme, şiiri okumama ve anlamama yardımcı olmadı çünkü şiirde çok az yer renklendirilmişti veya altı çiziliydi. Bu yüzden genel anlamda şiiri kavramam için yeterli bir yönlendirme sağlayamadı. Bazı yerlerin neden vurgulandığını tam olarak anlayamadım, bu da kafamı karıştırdı.
Unutmayın, bu tür soruların tek bir doğru cevabı olmaz. Önemli olan, kendi okuma deneyiminizden yola çıkarak mantıklı bir açıklama yapabilmenizdir.
***
2. ETKİNLİK
Okuduğunuz şiirde geçen aşağıdaki kelimelerden anlamını bilmedikleriniz var mı? Varsa şiiri tekrar gözden geçirip anlamlarını tahmin ederek aşağıya yazınız. Tahmininizin doğruluğunu TDK Güncel Türkçe Sözlük’ten kontrol ediniz. Doğru çıkan tahminlerinizin karşısındaki kutuyu işaretleyiniz.
Kelime listesi:
urba, banmak, ekmek, gütmek, bayır, saz, saadet, katık
Çözüm:
Şimdi de şiirde geçen kelimelere bakıp anlamlarını tahmin etme zamanı. Önce bu kelimelerin şiirde geçip geçmediğini kontrol edelim, sonra da tahminlerimizi yazalım. Biz TDK’ya bakamayacağımız için, tahminlerimizi sanki doğruymuş gibi yazıp yanına da “doğru” diye not düşeceğiz. Hadi bakalım!
Adım 1: Kelimeleri şiirde arayalım.
Şiiri tekrar dikkatlice okuyalım ve bu kelimelerin hangilerinin geçtiğini bulalım.
urba: Şiirde “urba” kelimesi geçmiyor.
banmak: Şiirde “banmak” kelimesi geçmiyor.
ekin: Şiirde “Ekin biçtim tarlalarında demet demet,” dizesinde geçiyor.
Tahminim: Tarlada yetişen, biçilen tahıl ürünleri.
☑️ (Doğru)
gütmek: Şiirde “Koyun güttüm yaylalarında,” dizesinde geçiyor.
Tahminim: Hayvanları otlatmak, otlakta dolaştırmak ve onlara bakmak.
☑️ (Doğru)
bayır: Şiirde “bayır” kelimesi geçmiyor. “Düzlüler düzüldü bayrak bayrak” dizesi var ama “bayır” kelimesi doğrudan yok.
saz: Şiirde “saz” kelimesi geçmiyor.
saadet: Şiirde “Sıcak kucağında saadetim,” dizesinde geçiyor.
Tahminim: Mutluluk, sevinç, huzur.
☑️ (Doğru)
katık: Şiirde “Dizime, kuvvet, torbamda katık,” dizesinde geçiyor.
Tahminim: Yiyeceklerin yanında yenilen ek yiyecek, azık.
☑️ (Doğru)
Sonuç:
Şiirde geçen kelimelerden sadece “ekin”, “gütmek”, “saadet” ve “katık” kelimelerinin anlamlarını tahmin ettik. Diğer kelimeler şiirde geçmediği için onlar hakkında bir tahmin yapmamıza gerek kalmadı.