Merhaba sevgili öğrencilerim,
Bugün sizlerle Türkçe dersimizdeki bu etkinliği adım adım çözeceğiz. Hazır mısınız? Duygularımızla ilgili çok güzel bir çalışma bizi bekliyor!
a) Dinlediğiniz “Biraz Duygularımızdan Bahsedelim mi?” metninden alınan cümleleri uygun olan düşünceyi geliştirme yolları ile eşleştiriniz.
Bu bölümde, verilen cümlelerin hangi düşünceyi geliştirme yolunu kullandığını bulacağız. Düşünceyi geliştirme yolları, bir metni daha anlaşılır, daha etkili ve daha zengin hale getirmek için yazarların kullandığı yöntemlerdir. Bakalım hangi cümle hangi yöntemle eşleşecek!
Adım 1: İlk cümleyi inceleyelim.
Cümle: Duygular, yaşadığımız olaylar ve durumlar sonucunda vücudumuzda oluşan hislerdir.
Bu cümle, “duygular”ın ne olduğunu açıklıyor, yani onu tanımlıyor. Bir kavramın ne olduğunu, özelliklerini anlatan cümlelere tanım cümlesi deriz.
Eşleşme:1. Tanımlama
Adım 2: İkinci cümleyi inceleyelim.
Cümle: Duygularımız içinde bizi en zorlayan ve başımızı belaya sokan duygu galiba öfke duygusudur.
Bu cümlede, farklı duygular arasında bir karşılaştırma yapılıyor. Öfkenin diğer duygulara göre daha zorlayıcı olduğu belirtiliyor. İki farklı şeyi veya aynı türden şeyleri ortak ya da farklı yönleriyle ele almaya karşılaştırma denir.
Eşleşme:3. Karşılaştırma
Adım 3: Üçüncü cümleyi inceleyelim.
Cümle: Bazı duygular olumludur; mutluluk, merak gibi.
Bu cümlede, olumlu duygulara örnekler verilmiş: mutluluk ve merak. “Gibi” kelimesi de bize ipucu veriyor. Bir düşünceyi somutlaştırmak, daha anlaşılır kılmak için örnekler vermeye örnekleme denir.
Eşleşme:2. Örnekleme
Sonuç:
- Duygular, yaşadığımız olaylar ve durumlar sonucunda vücudumuzda oluşan hislerdir. – 1. Tanımlama
- Duygularımız içinde bizi en zorlayan ve başımızı belaya sokan duygu galiba öfke duygusudur. – 3. Karşılaştırma
- Bazı duygular olumludur; mutluluk, merak gibi. – 2. Örnekleme
b) Dinlediğiniz metinde geçen düşünceyi geliştirme yolları metne nasıl bir anlam katmıştır? Açıklayınız.
Bu soru için metni dinlememiz gerekiyordu ama biz yine de düşünceyi geliştirme yollarının genel olarak metinlere nasıl katkı sağladığını konuşabiliriz. Çünkü bu yollar, her metinde benzer görevleri üstlenirler.
Adım 1: Düşünceyi geliştirme yollarının temel amacını hatırlayalım.
Yazarlar, bir konuda okuyucuyu bilgilendirmek, ikna etmek veya anlattıklarını daha iyi anlamasını sağlamak için çeşitli yöntemler kullanır. İşte bu yöntemlere düşünceyi geliştirme yolları deriz.
Adım 2: Her bir yolun metne ne kattığını düşünelim.
- Tanımlama: Eğer bir metinde yeni bir kavramdan bahsediliyorsa, onun ne olduğunu tanımlamak, okuyucunun konuyu baştan doğru anlamasını sağlar. Böylece metin daha açık ve net olur.
- Örnekleme: Anlatılan soyut bir düşünceyi somutlaştırmak, yani gözümüzde canlandırmak için örnekler kullanılır. Bu sayede metin daha anlaşılır ve akılda kalıcı hale gelir. “Aa, evet, şimdi anladım!” dememizi sağlar.
- Karşılaştırma: İki farklı durum, kavram ya da olay arasındaki benzerlikleri veya farklılıkları ortaya koymak için kullanılır. Bu da metne derinlik katar ve konuyu farklı açılardan değerlendirmemize yardımcı olur. Hangi duygunun diğerinden daha güçlü olduğunu anlamamızı sağlar mesela.
- Benzetme: Bir kavramı daha iyi anlatmak için onu başka, bilinen bir şeye benzetmektir. Bu da metni daha ilgi çekici ve etkileyici yapar. Okuduğumuz şeyleri hayal etmemizi kolaylaştırır.
Sonuç:
Dinlediğimiz metinde geçen düşünceyi geliştirme yolları, metnin konusunu (duyguları) bize daha iyi tanıtmış, somut örneklerle açıklamış ve farklı duygular arasındaki ilişkileri daha anlaşılır bir şekilde ortaya koymuştur. Kısacası, metni daha zengin, anlaşılır ve akılda kalıcı yapmıştır.
c) İstediğiniz bir duyguyu ve aşağıda yer alan düşünceyi geliştirme yollarından en az ikisini seçerek tanıtıcı bir yazı yazınız.
Şimdi sıra sizde! Ben de sizin için bir örnek yazı yazacağım. Ben neşe duygusunu seçtim ve tanımlama ile örnekleme yöntemlerini kullanacağım. Haydi bakalım, siz de kendi duygunuzu seçip yazmaya başlayabilirsiniz!
Adım 1: Duygumuzu seçelim ve tanımlayalım.
Benim seçtiğim duygu: Neşe
Neşe, insanın içini kıpır kıpır eden, yüzüne gülücükler konduran, hafiflemiş ve mutlu hissettiren güzel bir duygudur. Kalbimizi ısıtan, içimizi aydınlatan, etrafa pozitif enerji saçan harika bir his. Neşeli olduğumuzda adeta bulutların üzerinde yürürüz.
Adım 2: Duygumuzu örneklerle açıklayalım.
Neşe duygusunu pek çok farklı durumda yaşayabiliriz. Örneğin, uzun zamandır beklediğin bir oyuncağa kavuştuğunda, en sevdiğin arkadaşınla buluştuğunda, okulda çok istediğin bir notu aldığında ya da ailenle keyifli bir piknik yaptığında içini bir neşe kaplar. Küçük bir kedi yavrusunun oyun oynayışını izlemek bile bazen içimize tarifsiz bir neşe doldurabilir.
Sonuç:
Neşe, insanın içini kıpır kıpır eden, yüzüne gülücükler konduran, hafiflemiş ve mutlu hissettiren güzel bir duygudur. Kalbimizi ısıtan, içimizi aydınlatan, etrafa pozitif enerji saçan harika bir his. Neşeli olduğumuzda adeta bulutların üzerinde yürürüz.
Neşe duygusunu pek çok farklı durumda yaşayabiliriz. Örneğin, uzun zamandır beklediğin bir oyuncağa kavuştuğunda, en sevdiğin arkadaşınla buluştuğunda, okulda çok istediğin bir notu aldığında ya da ailenle keyifli bir piknik yaptığında içini bir neşe kaplar. Küçük bir kedi yavrusunun oyun oynayışını izlemek bile bazen içimize tarifsiz bir neşe doldurabilir.