Merhaba sevgili öğrencilerim, ben sizin Türkçe öğretmeniniz! Bugün çok güzel ve önemli konuları içeren etkinlikleri hep birlikte çözeceğiz. Hazırsanız kalemlerimizi kağıtlarımızı hazırlayalım ve dikkatlice okuyup düşünelim. Haydi bakalım!
6. ETKİNLİK
a. Aşağıdaki yarım bırakılmış ifadeleri inceleyiniz. Bunların bir anlam bütünlüğüne sahip olup olmadığını arkadaşlarınızla tartışınız. Bu ifadeleri anlam bütünlüğü sağlayacak şekilde bağlamdan hareketle tamamlayınız.
Sevgili çocuklar, burada bize yarım kalmış cümleler verilmiş. Bu cümleleri tamamlayarak onlara anlam bütünlüğü katacağız. Yani cümlelerin ne demek istediğini tam olarak anlatacağız. Hadi hep birlikte tamamlayalım:
- Milletimiz vatanını her durumda korumasını bir borç bilir.
- Türk milleti, azim ve kararlılıkla yıllar süren mücadelesini zaferle taçlandırmıştır.
- Vatan sevgisi bir milletin en güçlü bağıdır.
- Bayrağımızın gökyüzünde dalgalanması bağımsız olduğumuzun en güzel göstergesidir.
- Çalışkan bireyler olarak vatanımıza borcumuzu çalışarak öderiz.
b. Cümleleri tamamlamak için yazdığınız kelimeler bir varlığı mı yoksa “iş, oluş, hareketi” mi karşılıyor? Gerekçeleriyle açıklayınız.
Şimdi de az önce cümleleri tamamlarken kullandığımız kelimelere bakalım. Bu kelimeler bir şeyin adını mı söylüyor, yoksa bir eylemi, bir durumu mu anlatıyor? Düşünelim:
Çözüm:
Kullandığımız kelimelere baktığımızda, genellikle “iş, oluş, hareket” bildiren kelimeler kullandık. Örneğin:
- “korumasını bir borç bilir” ifadesindeki “bilir” kelimesi, bir eylemi, bilme işini anlatır.
- “mücadelesini zaferle taçlandırmıştır” ifadesindeki “taçlandırmıştır” kelimesi, bir işin yapıldığını gösterir.
- “en güçlü bağıdır” ifadesindeki “bağıdır” kelimesi, aslında bir varlığı (bağ) işaret etse de, burada bir niteliği, bir durumu belirtiyor.
- “bağımsız olduğumuzun en güzel göstergesidir” ifadesindeki “göstergesidir” kelimesi, bir durumu açıklayan bir kelimedir.
- “borcumuzu çalışarak öderiz” ifadesindeki “öderiz” kelimesi, bir eylemi, ödeme işini anlatır.
Yani genel olarak, cümleleri tamamlarken, cümleye anlam katan ve bir eylem, bir durum veya bir nitelik bildiren kelimeler kullandık. Bu kelimeler genellikle fiil (eylem) veya fiil soylu kelimelerdi. Bir varlığın adını söylemekten çok, o varlığın ne yaptığını ya da ne durumda olduğunu anlattık.
7. ETKİNLİK
a. Karekodu okutarak “Kastamonulu Şerife Bacı” adlı metni dikkatlice dinleyiniz.
Sevgili çocuklar, bu etkinlikte bir karekod var. Bu karekodu okuttuğunuzda “Kastamonulu Şerife Bacı” adlı çok önemli bir metni dinleyeceksiniz. Ben bu metni dinlediğinizi varsayarak sonraki soruları cevaplayacağım. Şerife Bacı, Milli Mücadele döneminde vatanımız için çok büyük fedakarlıklar yapmış kahraman bir kadınımızdır. Bu metni dinlerken onun yaşadıklarını gözünüzde canlandırdığınıza eminim.
b. Dinlediğiniz hikâyeden hareketle kadınların Millî Mücadele’ye ne gibi katkıları olduğunu önceki bilgilerinizden de yararlanarak söyleyiniz.
Çözüm:
Kastamonulu Şerife Bacı’nın hikayesi gibi birçok hikaye, Milli Mücadele’de kadınlarımızın ne kadar önemli roller üstlendiğini gösterir. Kadınlarımız, cephede savaşan erkeklerimize destek olmak için ellerinden gelen her şeyi yapmışlardır. İşte bazı katkıları:
- Mühimmat Taşıma: Şerife Bacı’nın hikayesinde olduğu gibi, kışın dondurucu soğuğunda, kar fırtınalarında cepheye cephane, silah ve erzak taşımışlardır. Kağnılarla, bazen de sırtlarında kilometrelerce yol yürümüşlerdir.
- Askerlere Bakım ve Moral Verme: Cephe gerisinde yaralı askerlerimize bakmış, onlara yemek hazırlamış, çamaşırlarını yıkamış ve moral vermişlerdir.
- Üretim ve Tedarik: Kendi imkanlarıyla giysi dikmiş, yiyecek hazırlamış ve cephenin ihtiyaç duyduğu malzemeleri temin etmeye çalışmışlardır.
- Casusluk ve Haberleşme: Bazı kadınlarımız düşman hatlarının gerisinde önemli bilgiler toplamış, haberleşmeye yardımcı olmuşlardır.
- Manevi Destek: Vatan sevgileri ve inançlarıyla hem kendi ailelerine hem de topluma büyük bir manevi güç ve umut kaynağı olmuşlardır.
Kadınlarımız, cephede askerlerimiz kadar önemli bir mücadele vermiş, vatanımızın bağımsızlığı için canlarını ve mallarını feda etmekten çekinmemişlerdir. Onların bu fedakarlıkları sayesinde bugün özgür bir vatanda yaşıyoruz.
c. Aşağıdaki görselleri inceleyiniz. Dinlediğiniz metnin içeriğiyle uyumlu olan görseli işaretleyiniz.
Şimdi iki tane görsel var karşımızda. Birinci görselde karlı dağlık bir arazide kadınlar, öküzlerin çektiği kağnılarla bir şeyler taşıyorlar. İkinci görselde ise bir asker, yıkık dökük bir yerde büyük bir top mermisi taşıyor.
Çözüm:
Kastamonulu Şerife Bacı’nın hikayesini düşündüğümüzde, onun kışın dondurucu soğuğunda, kağnılarla cepheye mühimmat taşıdığını biliyoruz. Bu tanım, birinci görselle birebir örtüşüyor. İkinci görseldeki asker de bir şeyler taşıyor ama Şerife Bacı’nın mücadelesini ve genel olarak Milli Mücadele’deki kadınlarımızın o zorlu şartlardaki emeğini daha iyi yansıtan birinci görseldir.
Bu yüzden birinci görseli işaretlemeliyiz.
ç. İşaretlediğiniz görselin dinlediğiniz metnin içeriğiyle ilişkisini nasıl kurdunuz? Açıklayınız.
Çözüm:
İşaretlediğim görsel, Milli Mücadele döneminde kadınlarımızın, özellikle de Kastamonulu Şerife Bacı’nın yaşadığı zorlukları ve yaptığı fedakarlıkları çok güzel anlatıyor. İlişkiyi şöyle kurdum:
Adım 1: Dinlediğimiz “Kastamonulu Şerife Bacı” metninde, Şerife Bacı’nın kışın dondurucu soğuğunda, kar fırtınası altında, öküzlerin çektiği kağnılarla cepheye cephane taşıdığını öğrenmiştik. Bu, vatan savunması için yapılan çok büyük bir fedakarlıktı.
Adım 2: İşaretlediğim birinci görselde de karlı, dağlık bir arazide kadınlar, öküzlerin çektiği kağnılarla bir şeyler taşırken görülüyor. Bu görüntü, Şerife Bacı’nın hikayesindeki o zorlu yolculuğu, kış şartlarını ve kadınlarımızın taşıdığı yükü adeta gözler önüne seriyor. Sanki Şerife Bacı ve diğer kahraman kadınlarımız o kağnıların başındaymış gibi hissediyoruz.
Bu yüzden, görseldeki o zorlu koşullar, kağnılar ve kadın figürleri, dinlediğimiz metnin ana fikri olan kadınlarımızın Milli Mücadele’deki cefakar ve kahramanca mücadelesini doğrudan çağrıştırıyor ve metinle tam bir uyum sağlıyor.