Merhaba sevgili öğrencilerim! Ben sizin 5. sınıf Türkçe öğretmeniniz. Bugün hep birlikte çok güzel bir etkinliğe dalacağız. Ders kitabımızdaki “Konuşalım” bölümündeki soruları adım adım inceleyecek ve cevaplayacağız. Hazır mısınız? Öyleyse başlayalım!
a. Aşağıdaki görseli inceleyiniz ve metni okuyunuz.
Sevgili çocuklar, bu ilk kısımda bizden görseli dikkatlice incelememizi ve hemen altındaki metni okumamızı istiyor. Ben sizin için hem görseli inceledim hem de metni okudum. Gördüğümüz gibi, cephede bir asker, Hüseyin, bir ağacın altında oturmuş, annesine mektup yazıyor. O sırada komutanı yanına geliyor ve ona ne yazdığını soruyor. Metin, komutanın “Hüseyin, evladım, ne yazıyorsun, şiir mi?” sorusuyla bitiyor. Bu da bize konuşmanın devamını hayal etmemiz için bir başlangıç noktası sunuyor.
İşte metnin tamamı:
Hüseyin cephede bir ağacın altında dinlenmektedir. Elinde kâğıt ve kalem, anasına mektup yazmak niyetindedir. O sırada komutanı, Hüseyin’e yaklaşır. Hüseyin, tam karşısına gelip duruncaya kadar onu fark etmez. Komutanını görür görmez ayağa fırlar ve komutanına selam verir:
– Emret komutanım!
– Hüseyin, evladım, ne yazıyorsun, şiir mi?
– …
Şimdi gelelim asıl görevimize, yani bu konuşmayı devam ettirmeye!
b. Yukarıda verilen metindeki karşılıklı konuşmanın devamını bir arkadaşınızla kurgulayınız. Kurguladığınız karşılıklı konuşmayı arkadaşınızla aşağıdaki yönergeler doğrultusunda sınıfta canlandırınız.
Bu soruda bizden, okuduğumuz metindeki konuşmanın devamını bir arkadaşımızla birlikte oluşturmamızı ve sonra da sınıfta canlandırmamızı istiyor. Ben sizin için örnek bir konuşma hazırladım. Siz de arkadaşlarınızla kendi konuşmanızı oluştururken aşağıdaki yönergelere dikkat edebilirsiniz:
- Yeni öğrendiğiniz kelimeleri kullanmaya özen gösteriniz.
Evet, yeni kelimeler kullanmak hem kelime dağarcığımızı geliştirir hem de konuşmamızı daha zengin ve etkili yapar.
- Konuşmanızda uygun geçiş ve bağlantı ifadelerine yer veriniz.
Mesela “öncelikle”, “daha sonra”, “bu yüzden”, “ayrıca”, “bununla birlikte” gibi kelimeler konuşmamızın akıcılığını artırır ve cümleleri birbirine bağlar.
- Konuşma sürecinde uygun selam ve hitap ifadelerini kullanınız.
Komutanla asker arasındaki gibi resmi bir konuşmada “Emret komutanım”, “evladım”, “siz” gibi saygı ifadeleri kullanmak, iletişimin doğru kurulması için çok önemlidir.
- Konuşmanızda uygun zamanda söz alıp vermeye özen gösteriniz.
Birbirimizin sözünü kesmemek, karşımızdakini dikkatlice dinlemek ve sıramız gelince konuşmak, güzel bir iletişim için en temel kurallardan biridir.
- Karşılıklı konuşma sürecinde anlaşılmayan noktaları açıklığa kavuşturmak için soru sormaya özen gösteriniz.
Eğer bir şeyi tam olarak anlamadıysak, “Affedersiniz, o kısmı tam anlayamadım, tekrar açıklayabilir misiniz?” veya “Ne demek istediğinizi biraz daha açabilir misiniz?” gibi sorular sorarak konuyu netleştirebiliriz.
- Canlandırmanızda konuşmanıza uygun yüz ifadelerini kullanınız ve arkadaşlarınızla göz teması kurunuz.
Konuşurken sadece kelimelerle değil, yüz ifademizle, el kol hareketlerimizle ve göz temasıyla da çok şey anlatırız. Bu, dinleyicinin dikkatini çekmek ve duygularımızı daha iyi ifade etmek için harikadır.
- Size sorulan soruları uygun biçimde cevaplayınız.
Canlandırma sonrası öğretmeninizin veya arkadaşlarınızın size yönelteceği sorulara açık, anlaşılır ve doğru cevaplar vermelisiniz.
Şimdi gelelim Hüseyin ve komutanının örnek konuşma devamına:
Komutan: – Hüseyin, evladım, ne yazıyorsun, şiir mi?
Hüseyin: – (Hafifçe gülümsedikten sonra) Emret komutanım! Anneme mektup yazıyordum. Cephedeki vatan sevgimizi ve sizin sayenizde kazandığımız azimle ne kadar güçlü olduğumuzu anlatmak istedim. Bir de küçük bir şiir karalamıştım, doğru bildiniz.
Komutan: – Demek öyle… Oku bakalım, dinleyelim. Belki biraz olsun içimiz ısınır bu çetin günlerde.
Hüseyin: – Elbette komutanım. Şöyle ki:
Vatan için atan yürek,
Cephede nöbette durur.
Gözümüzde zafer dilek,
Annem, sen merak etme, huzur.
Komutan: – (Hüseyin’in omzuna hafifçe dokunarak) Ne güzel bir şiir Hüseyin! Annen de senin gibi kahraman bir evlatla gurur duymalı. Bu duygu dolu satırlar, bizim de moralimizi yükseltti. Peki, başka ne yazmıştın annene?
Hüseyin: – Komutanım, bir de buradaki arkadaşlarımın selamlarını iletmek istedim. Hepimiz iyiyiz ve görevimizin başındayız. Ayrıca, sizin bize her zaman verdiğiniz destek ve cesaret için de teşekkürlerimi yazacaktım. Disiplinli ve sorumlu bir şekilde görevimizi yaptığımızı bilmesini istedim.
Komutan: – Aferin sana Hüseyin. İşte böyle, hem annenin gönlünü ferahlatırsın hem de bizlerin ne kadar büyük bir amaç uğruna savaştığımızı ona anlatırsın. Unutma, bu mektuplar sadece birer haberleşme aracı değil, aynı zamanda bizim manevi gücümüzün bir parçasıdır. Yazmaya devam et evladım, ben de şimdi diğer askerleri kontrol etmeye gidiyorum. Haydi kolay gelsin!
Hüseyin: – Sağ olun komutanım! Emriniz olur!
(Komutan uzaklaşır, Hüseyin tekrar mektubuna döner.)
Gördüğünüz gibi, ben bu örnek konuşmada yeni kelimeler (vatan sevgisi, azim, kahraman, disiplinli, sorumlu, manevi güç) kullanmaya çalıştım. Geçiş ifadeleri (elbette, ayrıca, demek öyle) kullandım. Selamlaşma ve hitaplara (Emret komutanım, evladım) dikkat ettim. Siz de kendi konuşmalarınızda bu noktalara özen gösterin.
c. Karşılıklı konuşmanızı yukarıdaki yönergelere uygun bir şekilde gerçekleştirdiğinizi düşünüyor musunuz?
Evet, ben az önceki örnek konuşmamı yukarıdaki yönergelere uygun bir şekilde gerçekleştirdiğimi düşünüyorum. Neden mi? Şöyle ki:
- Yeni kelimeler kullandım: Konuşmanın içine “vatan sevgisi”, “azim”, “kahraman”, “disiplinli”, “sorumlu”, “manevi güç” gibi yeni kelimeler yerleştirdim. Böylece metni daha zengin hale getirdim.
- Uygun geçiş ve bağlantı ifadeleri kullandım: “Elbette”, “ayrıca”, “işte böyle” gibi ifadelerle cümleleri ve düşünceleri birbirine bağlayarak konuşmayı daha akıcı hale getirdim.
- Uygun selam ve hitap ifadeleri kullandım: Asker ile komutan arasındaki saygıya uygun olarak “Emret komutanım!”, “evladım”, “sağ olun komutanım!” gibi ifadeler kullandım.
- Uygun zamanda söz alıp vermeye özen gösterdim: Diyalog akışında her karakterin sırasıyla konuştuğunu belirterek konuşmanın doğal ilerlemesini sağladım.
- Anlaşılmayan noktalar için soru sormaya çalıştım: Komutanın “Peki, başka ne yazmıştın annene?” sorusu, Hüseyin’in anlatımını genişletmesine ve daha fazla bilgi vermesine olanak sağladı.
- Yüz ifadeleri ve göz teması için notlar ekledim: Konuşmanın başında Hüseyin’in gülümsemesi, komutanın omzuna dokunması gibi detaylarla canlandırmanın nasıl olabileceğine dair ipuçları verdim. Bu, canlandırmayı daha gerçekçi yapar.
- Sorulara uygun cevap verdim: Konuşma, komutanın sorularına Hüseyin’in verdiği anlamlı ve uygun cevaplarla ilerledi.
Bu şekilde, yönergelerin her birini dikkate alarak bir diyalog oluşturmaya çalıştım. Siz de kendi konuşmanızı değerlendirirken bu maddeleri gözden geçirebilirsiniz.
ç. Anlatımınızda güçlü ve gelişmeye açık yönlerinizi belirleyiniz. Öğretmeninizin geri bildirimleriyle bu yönlerinizi sonraki etkinliklerde geliştirmeye çalışınız.
Sevgili öğrencilerim, bu kısım çok önemli! Her birimizin kendine özgü güçlü yönleri ve geliştirmesi gereken alanları vardır. Bu, hem derslerimizde hem de günlük hayatımızda böyledir. Ben kendi örnek konuşmam üzerinden düşündüğümde şunları söyleyebilirim:
Güçlü Yönlerim:
- Konuşmayı metnin ana fikrine ve olay örgüsüne uygun bir şekilde devam ettirdim. Hikayenin akışına sadık kaldım.
- Asker ve komutan arasındaki ilişkiye uygun, saygılı ve resmi bir dil ile hitap şekli kullandım.
- Konuşmanın içine yeni kelimeler ve bir şiir gibi sanatsal bir ifade katabildim. Bu, konuşmayı daha ilgi çekici hale getirdi.
- Verilen yönergelerin çoğuna dikkat ettim ve onları uygulamaya çalıştım.
Gelişmeye Açık Yönlerim:
- Belki daha fazla ve çeşitli geçiş ve bağlantı ifadesi kullanabilirdim. Konuşmayı daha da akıcı hale getirebilirdim.
- Daha fazla duygu belirten yüz ifadeleri ve vücut dili ekleyerek canlandırmayı daha zengin hale getirebilirdim. Örneğin, Hüseyin’in annesine olan özlemini veya komutanın gururunu daha belirgin hale getiren açıklamalar yapabilirdim.
- Konuşmada, askerlik hayatının zorluklarını veya umutlarını daha derinlemesine işleyen, belki de biraz daha duygusal bir bölüm ekleyebilirdim.
Unutmayın, her zaman daha iyi olabiliriz! Öğretmeninizden alacağınız geri bildirimler, sizin bu gelişmeye açık yönlerinizi fark etmeniz ve bir sonraki konuşma etkinliğinde daha başarılı olmanız için çok değerli olacaktır. Kendimizi değerlendirmek, öğrenmenin en güzel yollarından biridir!
Harika bir iş çıkardık çocuklar! Bir sonraki dersimizde görüşmek üzere!