Merhaba sevgili öğrencim!
Bugün seninle 5. sınıf Türkçe dersinden çok eğlenceli bir etkinliği, geleneksel oyunlarımızı inceleyeceğiz. Hazır mısın? Haydi başlayalım!
9. ETKİNLİK
a. Arkadaşlarınızla oynarken en çok eğlendiğiniz geleneksel oyun hangisidir? Söyleyiniz.
Sevgili öğrencim, bu soru senin en sevdiğin geleneksel oyunu sormuş. Benim de arkadaşlarımla oynamayı en çok sevdiğim geleneksel oyunlardan biri “Körebe” idi. Neden mi? Çünkü Körebe’de gözlerin bağlıyken etraftaki seslere kulak vermek, arkadaşlarını yakalamaya çalışmak çok heyecanlıydı. Hem koşuşturmalı, hem de biraz gizemli olduğu için çok eğlenirdik. Yakaladığın arkadaşının kim olduğunu tahmin etmeye çalışmak da ayrı bir zevkti!
b. Karekodu okutarak “Türk Dünyası Çocuk Oyunları Birdirbir” adlı çoklu ortamı izleyiniz.
Bu bölüm, bir video izlemeni istiyor. Ben bu videoyu senin için izlemiş gibi kabul ederek, sonraki soruları cevaplayacağım. Böylece Türk Dünyası’ndan geleneksel oyunları daha yakından tanıyacağız.
c. İzlediğiniz çoklu ortamda tanıtılan oyunları; oyunda kullanılan malzeme, kişi sayısı, kurallar açısından inceleyiniz. Aralarından iki oyun seçip incelediğiniz özellikler açısından benzerlik ve farklılıklarını aşağıda uygun yerlere not alınız.
Şimdi izlediğimiz videodan iki tane geleneksel oyun seçelim ve onları karşılaştıralım. Ben senin için Birdirbir ve Mendil Kapmaca oyunlarını seçtim. Haydi, bu iki oyunun benzerlik ve farklılıklarına bakalım:
Benzerlikler:
- Bu iki oyun da grup oyunudur, yani tek başına oynanmaz. En az birkaç arkadaşla oynanması gerekir.
- Her ikisi de genellikle açık havada, geniş alanlarda oynanır. Okul bahçesi, park gibi yerler idealdir.
- İki oyun da fiziksel aktivite gerektirir. Koşma, zıplama gibi hareketlerle bol bol enerji harcarsın.
- En önemlisi, ikisi de çok eğlencelidir ve arkadaşlarla keyifli vakit geçirmeyi sağlar.
- Her ikisi de Türk Dünyası’nın geleneksel oyunlarıdır ve nesilden nesile aktarılmıştır.
Farklılıklar:
1. Oyun: Birdirbir
- Kullanılan Malzeme: Bu oyun için hiçbir özel malzemeye gerek yoktur. Sadece düz bir zemin yeterlidir.
- Kişi Sayısı: Genellikle en az 3-4 kişiyle oynanabilir ama ne kadar kalabalık olursa o kadar eğlenceli olur.
- Kurallar: Oyunun temel kuralı, bir oyuncunun eğilerek “ebe” olması ve diğer oyuncuların onun üzerinden atlamasıdır. Atlayışın başarısına göre ebe değişebilir.
2. Oyun: Mendil Kapmaca
- Kullanılan Malzeme: Bu oyunda bir mendile ihtiyaç vardır. Mendil, oyunun ortasına bırakılır.
- Kişi Sayısı: Genellikle iki takıma ayrılarak oynanır ve bu yüzden daha fazla kişiye (en az 6-8 kişi) ihtiyaç duyulur.
- Kurallar: İki takımın oyuncuları, ortadaki mendili kapmaya çalışır. Mendili kapan oyuncu, kendi takımına yakalanmadan geri dönmelidir. Oyun koşma ve yakalamaya dayalıdır.
ç. Aldığınız notları da kullanarak seçtiğiniz iki oyunu karşılaştıran bir konuşma yapınız.
Sevgili arkadaşlarım,
Bugün sizlere Türk Dünyası’nın iki harika geleneksel oyunu olan Birdirbir ve Mendil Kapmaca‘yı karşılaştırarak anlatacağım.
Öncelikle bu iki oyunun ortak yönlerine bakalım. Hem Birdirbir hem de Mendil Kapmaca, arkadaşlarımızla bir araya gelip oynayabileceğimiz grup oyunlarıdır. Genellikle açık havada, bolca koşup zıplayabileceğimiz alanlarda oynanır. İkisi de bizi hareket ettiren, fiziksel aktivite dolu oyunlardır ve tabii ki en önemlisi çok eğlencelidirler! Bu oyunlar, bizleri bir araya getirip sosyalleşmemizi de sağlıyor.
Peki, farklılıkları neler? Birdirbir oyununda hiçbir malzemeye ihtiyacımız yok, sadece biz ve arkadaşlarımız yeterli. Bir kişi ebe olup eğilir, diğerleri onun üzerinden atlar. Atlayışların zorluk derecesi artırılabilir ve bu da oyunu daha heyecanlı hale getirir. Genellikle 3-4 kişiyle bile oynanabilir.
Diğer yandan Mendil Kapmaca için bir mendile ihtiyacımız var. Bu oyunda iki takıma ayrılırız ve ortadaki mendili kapmaya çalışırız. Mendili kapan kişi, rakip takımdaki oyunculara yakalanmadan kendi sırasına dönmelidir. Mendil Kapmaca, daha çok koşma ve hızlı tepki vermeye dayalı bir oyundur ve genellikle daha fazla kişiyle, yani en az 6-8 kişiyle daha keyifli olur.
Gördüğünüz gibi, her iki oyun da bize farklı şekillerde eğlence sunuyor. İkisi de bizleri bilgisayar başından kaldırıp dışarıya, arkadaşlık ve harekete çağırıyor. Ne güzel değil mi?
—
Şimdi de sayfanın altındaki görselle ilgili sorulara geçelim.
Görselde alt yazı kullanılmasının amacı nedir? Bu tür çoklu ortamlarda alt yazı kullanılmasının başka hangi faydaları olabilir? Yazınız.
Adım 1: Alt yazının kullanım amacını açıklayalım.
Görseldeki gibi bir çoklu ortamda (video, film gibi) alt yazı kullanılmasının temel amacı, konuşulanları yazılı olarak ekranda göstermektir. Bu sayede, videoyu izleyen kişi sesleri net duyamasa bile, konuşmaları okuyarak anlayabilir. Örneğin, videodaki ses çok kısık olabilir, ortam gürültülü olabilir ya da konuşan kişi farklı bir dilde konuşuyor olabilir. Ayrıca, işitme engelli arkadaşlarımız için de alt yazılar çok büyük bir kolaylık sağlar.
Adım 2: Alt yazının diğer faydalarını sıralayalım.
Alt yazı kullanmanın başka pek çok faydası var, biliyor musun?
- Birincisi, yabancı dil öğrenmeye yardımcı olur. Mesela İngilizce bir video izlerken, hem duyup hem de altyazıdan okumak, o dili daha kolay öğrenmemizi sağlar.
- İkincisi, anlamayı güçlendirir. Bazen bir kelimeyi veya cümleyi tam olarak anlayamayız, alt yazı sayesinde ne dendiğini net bir şekilde görürüz.
- Üçüncüsü, okuma becerimizi geliştirir. Altyazıları takip ederken hem hızlı okuma pratiği yaparız hem de yeni kelimeler öğrenebiliriz.
- Dördüncüsü, not almak isteyenler için kolaylık sağlar. Önemli bir bilgi geçtiğinde hemen okuyup not edebiliriz.
İzlediğiniz çoklu ortamda yukarıdaki görsel hangi amaçla kullanılmış olabilir? Bu tür bir görselin olmaması bir eksiklik oluşturur mu? Neden?
Adım 1: Görselin kullanım amacını açıklayalım.
Sayfanın sağ alt köşesindeki “Beni Tanı Kosova” yazılı ve çocukların olduğu görsel, izlediğimiz çoklu ortamda büyük ihtimalle Kosova’yı tanıtmak amacıyla kullanılmıştır. Yani, videoda Kosova’dan bir oyun veya kültürel bir öge anlatılıyorsa, bu görsel o ülkeyi bize tanıtır, bize Kosova hakkında bir fikir verir. Belki Kosovalı çocukların oyunlarını, yaşamlarını gösteren bir bölümün başlangıcı ya da tanıtım görselidir.
Adım 2: Görselin olmamasının eksiklik yaratıp yaratmayacağını ve nedenini açıklayalım.
Evet, böyle bir görselin olmaması kesinlikle bir eksiklik oluşturur. Neden mi?
- Çünkü görseller, bize bilgiyi daha hızlı ve etkili bir şekilde ulaştırır. Yazılarla anlatılan bir şeyi, bir görselle çok daha kolay zihnimizde canlandırabiliriz.
- Görsel, içeriği daha çekici ve ilgi çekici hale getirir. Sadece yazı okumak yerine, renkli ve anlamlı bir resim görmek bizi konuya daha çok bağlar.
- Ayrıca, görsel kültürel bir bağlam sunar. Kosova’dan bahsederken o ülkeye ait bir görsel, o ülkenin atmosferini ve insanlarını daha iyi anlamamızı sağlar. Görsel öğrenen arkadaşlarımız için de bu çok önemlidir.
Bu yüzden görseller, ders kitaplarında veya videolarda bilgiyi zenginleştiren ve anlamayı kolaylaştıran çok önemli unsurlardır.