Merhaba sevgili öğrencilerim, ben Türkçe öğretmeniniz. Bugün sizinle birlikte, büyük harflerin ve noktalama işaretlerinin ne kadar önemli olduğunu gösteren harika bir etkinliği çözeceğiz. Hazır mısınız? Haydi başlayalım!
8. ETKİNLİK
a. Aşağıdaki metinde büyük harflerin hangi amaçlarla kullanıldığına dikkat ediniz. Büyük harflerin benzer kullanımlarını gruplandırınız.
Sevgili çocuklar, bu tür sorularda ilk yapmamız gereken, metni dikkatlice okumak ve büyük harfle başlayan kelimeleri belirlemek. Sonra da bu kelimelerin neden büyük harfle başladığını düşünmek.
Adım 1: Metindeki büyük harfle başlayan kelimeleri bulalım ve altlarını çizelim:
Bugün 9 Haziran 2024 Pazar. Sabah yaramaz kedim Boncuk’un ve geveze kuşum Maviş’in sesleriyle uyandım. Hayatımda ilk kez bir ödül alacağım için duyduğum heyecan sanki onlara da geçmişti. Aslında buruk bir heyecandı benimki. Yarışmayı tüm Türkiye’nin öğretmeni Şehit Şenay Aybüke Yalçın Öğretmen’im için yazdığım şiirle kazanmıştım. Aybüke Öğretmen’imiz yedi yıl önce, 9 Haziran 2017 Cuma günü aramızdan ayrılmıştı. Şiirimde onu unutmayacağımızı, unutturmayacağımızı anlattım. Ödülümü verirken Vali Bey’in gözleri doldu, elleri titredi. Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’ndeki bir limanda yaşananları anlatan türküyü onun sesinden dinlerken törendeki herkesin gönlü titredi.
Adım 2: Bulduğumuz kelimeleri ve neden büyük harfle başladıklarını belirleyelim:
- Bugün: Cümlenin başlangıcı.
- Haziran: Belirli bir tarihi bildiren ay adı.
- Pazar: Belirli bir tarihi bildiren gün adı.
- Sabah: Cümlenin başlangıcı.
- Boncuk: Özel ad (hayvan adı).
- Maviş: Özel ad (hayvan adı).
- Hayatımda: Cümlenin başlangıcı.
- Aslında: Cümlenin başlangıcı.
- Yarışmayı: Cümlenin başlangıcı.
- Türkiye’nin: Özel ad (ülke adı).
- Şehit Şenay Aybüke Yalçın Öğretmen’im: Özel ad (kişi adı ve unvanı).
- Aybüke Öğretmen’imiz: Özel ad (kişi adı ve unvanı).
- Haziran: Belirli bir tarihi bildiren ay adı.
- Cuma: Belirli bir tarihi bildiren gün adı.
- Şiirimde: Cümlenin başlangıcı.
- Ödülümü: Cümlenin başlangıcı.
- Vali Bey’in: Özel ad (unvan ve saygı ifadesi).
- Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’ndeki: Özel ad (ülke adı).
Adım 3: Şimdi bu kullanımları gruplandıralım:
Sonuç:
- Cümle Başlangıcı: Bugün, Sabah, Hayatımda, Aslında, Yarışmayı, Şiirimde, Ödülümü.
- Özel Adlar (Kişi, Hayvan, Ülke Adları, Unvanlar ve Saygı Sözleri): Boncuk, Maviş, Türkiye, Şehit Şenay Aybüke Yalçın Öğretmen, Aybüke Öğretmen, Vali Bey, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti.
- Belirli Tarih Bildiren Ay ve Gün Adları: Haziran, Pazar, Cuma.
b. Oluşturduğunuz gruplardan hareketle büyük harflerin kullanımıyla ilgili kuralları aşağıya yazınız.
Harika bir iş çıkardınız! Şimdi de az önce yaptığımız gruplandırmalardan yola çıkarak büyük harflerin hangi durumlarda kullanıldığını kural olarak yazalım. Bu kurallar bizim için çok önemli, unutmayın!
Sonuç:
- Cümleler her zaman büyük harfle başlar.
- Özel adlar (kişi adları, hayvan adları, ülke adları, millet adları, din ve mezhep adları, gezegen ve yıldız adları, yer adları, kurum, kuruluş adları vb.) büyük harfle başlar.
- Belirli bir tarihi bildiren ay ve gün adları büyük harfle başlar. (Örneğin: 23 Nisan, 19 Mayıs, 10 Kasım gibi.)
- Unvanlar ve saygı bildiren sözler, kişi adlarından önce veya sonra gelirse büyük harfle başlar. (Örneğin: Doktor Ayşe Hanım, Ahmet Bey gibi.)
c. Aşağıda verilen cümleleri büyük harflerin kullanımına dikkat ederek ve noktalama işaretlerini uygun yerlere koyarak yeniden yazınız.
Şimdi sıra geldi bu kuralları uygulamaya! Aşağıdaki cümlelerde bazı hatalar var. Biz bu hataları düzeltecek, cümleleri hem büyük harf hem de noktalama işaretleri açısından doğru hale getireceğiz. Her cümlenin sonuna nokta koymayı da unutmayın, çünkü hepsi birer bildirme cümlesi.
1. aslı ceren ve mehmet körebe oynuyor
Çözüm:
Bu cümlede “aslı”, “ceren” ve “mehmet” özel isimler olduğu için büyük harfle başlamalı. Cümlenin sonuna da nokta koymalıyız.
Sonuç:
Aslı, Ceren ve Mehmet körebe oynuyor.
2. okulumuzda 21 haziran salı günü akıl oyunları turnuvası başlıyor
Çözüm:
Cümle başlangıcı olan “okulumuzda” kelimesi büyük harfle başlamalı. “21 Haziran Salı” belirli bir tarihi bildirdiği için “Haziran” ve “Salı” kelimeleri de büyük harfle yazılmalı. Cümlenin sonuna nokta koymayı unutmayalım.
Sonuç:
Okulumuzda 21 Haziran Salı günü akıl oyunları turnuvası başlıyor.
3. aysel köpeği fındıkla sahilde oynuyordu
Çözüm:
Cümle başlangıcı olan “aysel” kelimesi büyük harfle başlamalı. “Fındık” bir hayvanın özel adı olduğu için büyük harfle başlamalı ve ona gelen “-la” eki kesme işaretiyle ayrılmalı. Cümlenin sonuna da nokta koymalıyız.
Sonuç:
Aysel köpeği Fındık’la sahilde oynuyordu.
4. çocuk oyunları şenliği için azerbaycan cumhuriyetine gidiyoruz
Çözüm:
Cümle başlangıcı olan “çocuk” kelimesi büyük harfle başlamalı. Eğer “Çocuk Oyunları Şenliği” özel bir etkinlik adıysa, her kelimesi büyük harfle başlamalı. “Azerbaycan Cumhuriyeti” bir ülke adı olduğu için büyük harfle başlamalı ve ona gelen “-ne” eki kesme işaretiyle ayrılmalı. Cümlenin sonuna da nokta koyalım.
Sonuç:
Çocuk Oyunları Şenliği için Azerbaycan Cumhuriyeti’ne gidiyoruz.
5. okulumuza gelen doktor ahmet bey oyunların çocuklar için önemini anlattı
Çözüm:
Cümle başlangıcı olan “okulumuza” kelimesi büyük harfle başlamalı. “Doktor Ahmet Bey” bir unvan ve kişi adı olduğu için her kelimesi büyük harfle başlamalı. Cümlenin sonuna nokta koymayı unutmayalım.
Sonuç:
Okulumuza gelen Doktor Ahmet Bey oyunların çocuklar için önemini anlattı.
Gördüğünüz gibi sevgili öğrenciler, büyük harflerin ve noktalama işaretlerinin doğru kullanımı, yazdıklarımızı daha anlaşılır ve doğru hale getiriyor. Bu kuralları iyi öğrenmek, hem okuduğumuzu daha iyi anlamamızı hem de kendimizi daha iyi ifade etmemizi sağlar. Hepinizi tebrik ederim!