Merhaba sevgili öğrencilerim!
Bugün Türkçe dersinde noktalama işaretlerinden virgülün kullanım amaçlarını hep birlikte keşfedeceğiz. Hazır mısınız? Önünüzdeki etkinlik kağıdındaki soruları dikkatlice okuyalım ve adım adım cevaplayalım.
6. ETKİNLİK
a. Aşağıdaki cümlelerde yer alan yay ayraç içindeki virgüllerin hangi amaçla kullanıldığını belirleyiniz. Virgülün aynı amaçla kullanıldığı cümleleri gruplandırarak tabloyu doldurunuz.
Sevgili çocuklar, bu kısımda bize verilen cümlelerdeki virgüllerin neden kullanıldığını bulacağız. Virgülün aynı amaçla kullanıldığı cümleleri bir araya getirip gruplar oluşturacağız. Hadi her bir cümleyi tek tek inceleyelim:
Cümlelerin Analizi:
1. Kıymetli dostlarım(,) öncelikle hepinize bir müjde vermek istiyorum.
- Buradaki virgül, “Kıymetli dostlarım” kelime grubundan sonra gelmiş. Bu kelime grubu bir hitap, yani birine seslenme ifadesi.
- Kullanım Amacı: Hitap bildiren kelimelerden sonra kullanılır.
2. Elbette ortada bir buz(,) sargı bezi(,) sedye(,) ambulans falan yoktu.
- Bu cümlede “buz”, “sargı bezi”, “sedye” gibi kelimeler birbiri ardınca sıralanmış. Bunlar eş görevli kelimeler.
- Kullanım Amacı: Birbiri ardınca sıralanan eş görevli kelimeleri ayırmak için kullanılır.
3. Okumak(,) okumak(,) sürekli okumak istiyorum son zamanlarda.
- “Okumak” kelimesi burada tekrar edilmiş. Yazar, okuma isteğini vurgulamak için kelimeyi tekrarlamış ve arasına virgül koymuş.
- Kullanım Amacı: Anlamı güçlendirmek için tekrarlanan kelimeler arasına konur.
4. Kedibeşiği(,) ayatori(,) ip oyunu adlarından birini tercih edebilirsiniz.
- “Kedibeşiği”, “ayatori” kelimeleri de tıpkı 2. maddedeki gibi eş görevli kelimeler ve birbiri ardınca sıralanmış.
- Kullanım Amacı: Birbiri ardınca sıralanan eş görevli kelimeleri ayırmak için kullanılır.
5. Oyun çocuğun hayal gücünü(,) zihinsel ve duygusal gelişimini(,) sosyal becerilerini destekler.
- “Hayal gücünü”, “zihinsel ve duygusal gelişimini” kelime grupları da eş görevli kelime grupları ve birbiri ardınca sıralanmış.
- Kullanım Amacı: Birbiri ardınca sıralanan eş görevli kelime gruplarını ayırmak için kullanılır.
6. Düşünmek(,) düşünmek(,) yine düşünmek gerek bu ülkenin nasıl kurulduğunu.
- “Düşünmek” kelimesi burada da tıpkı 3. maddedeki gibi tekrar edilmiş.
- Kullanım Amacı: Anlamı güçlendirmek için tekrarlanan kelimeler arasına konur.
7. Canım annem(,) sen benim hem ebeveynim hem de en iyi oyun arkadaşım oldun.
- “Canım annem” ifadesi de tıpkı 1. maddedeki gibi bir hitap ifadesi.
- Kullanım Amacı: Hitap bildiren kelimelerden sonra kullanılır.
8. Hep bilgisayar(,) hep bilgisayar(,) hep bilgisayar… Biraz da arkadaşlarınla oyna.
- Burada da “bilgisayar” kelimesi tekrar edilmiş ve anlamı güçlendirilmiş.
- Kullanım Amacı: Anlamı güçlendirmek için tekrarlanan kelimeler arasına konur.
9. Sayın Okul Müdürüm(,) Öncelikle zekâ oyunları turnuvamıza katılımınız için size teşekkür etmek istiyorum.
- “Sayın Okul Müdürüm” ifadesi de bir hitap.
- Kullanım Amacı: Hitap bildiren kelimelerden sonra kullanılır.
Şimdi, bulduğumuz bu amaçlara göre cümleleri gruplandırıp tabloları dolduralım:
Çözüm:
1. Grup
Cümle Numarası:
1, 7, 9
Kullanım Amacı:
Hitap bildiren sözcüklerden sonra kullanılmıştır.
Kural:
Hitap için kullanılan sözcüklerden sonra konur.
2. Grup
Cümle Numarası:
2, 4, 5
Kullanım Amacı:
Birbiri ardınca sıralanan eş görevli kelime veya kelime gruplarını ayırmak için kullanılmıştır.
Kural:
Birbiri ardınca sıralanmış eş görevli kelime ve kelime gruplarının arasına konur.
3. Grup
Cümle Numarası:
3, 6, 8
Kullanım Amacı:
Anlamı güçlendirmek için tekrarlanan kelimeler arasına konmuştur.
Kural:
Anlamı güçlendirmek için tekrarlanan kelimelerin arasına konur.
***
b. Aşağıdaki alana virgülün kullanımı ile ilgili oluşturduğunuz kurallar için birer örnek yazınız.
Şimdi de az önce öğrendiğimiz ve gruplandırdığımız kurallara kendimiz birer örnek cümle yazalım. Bu, kuralları ne kadar iyi anladığımızı görmemizi sağlayacak.
Çözüm:
1. kural için örneğim:
(Kural: Hitap için kullanılan sözcüklerden sonra konur.)
Sevgili öğrencilerim(,) dersimize hoş geldiniz.
2. kural için örneğim:
(Kural: Birbiri ardınca sıralanmış eş görevli kelime ve kelime gruplarının arasına konur.)
Çantamda kalem(,) silgi(,) defter ve kitabım vardı.
3. kural için örneğim:
(Kural: Anlamı güçlendirmek için tekrarlanan kelimelerin arasına konur.)
Hızlı(,) hızlı(,) hızlı adımlarla okula yetişmeye çalışıyordu.
Aferin çocuklar! Virgülün farklı kullanım amaçlarını çok güzel bir şekilde öğrendik ve hatta kendi örneklerimizi bile oluşturduk. Noktalama işaretleri, yazdıklarımızı daha anlaşılır hale getirmek için çok önemlidir, unutmayın!