Merhaba sevgili öğrencilerim! Ben sizin 5. sınıf Türkçe öğretmeniniz. Bugünkü dersimizde önümüzdeki sayfalarda yer alan “Keşif Yolculuğu” temamızın başlangıcındaki soruları ve yönergeleri birlikte inceleyeceğiz. Bakalım bu sorular bize neler düşündürecek, yönergeler bizi nasıl yönlendirecek? Hadi başlayalım!
Şimdi görsele dikkatlice bakalım. İlk olarak bize iki tane soru yöneltilmiş:
1. “Oyun” kelimesinin size çağrıştırdıklarını söyleyiniz.
Çözüm:
Sevgili çocuklar, “oyun” kelimesini duyunca aklınıza neler geliyor? Hepimizin aklına farklı farklı şeyler gelebilir, çünkü oyun herkes için farklı anlamlara gelebilir. Bu sorunun tek bir doğru cevabı yok, önemli olan sizin aklınıza gelenleri söylemeniz. Ben şimdi size yardımcı olmak için birkaç örnek vereyim, siz de kendi aklınızdakileri ekleyin:
- Bana “oyun” denince ilk olarak
eğlence
geliyor aklıma. Oyunlar sayesinde çok eğleniriz, değil mi?
- Sonra
arkadaşlarım
geliyor. Genellikle oyunları tek başımıza oynamaktan çok, arkadaşlarımızla oynamayı severiz. Birlikte gülüp eğlenmek gibisi yok!
- Bazen
top
geliyor aklıma, özellikle futbol, basketbol gibi oyunlarda top vazgeçilmezdir.
- Günümüzde
bilgisayar
,
tablet
veya
telefon
da oyun denince akla gelenlerden. Dijital oyunlar da hayatımızın bir parçası oldu.
- Oyunlar bize
koşmak
,
zıplamak
gibi hareket etme imkânı sunar. Bu da sağlıklı olmamız için çok önemli.
- Oyunlarda bazen
kazanırız
, bazen
kaybederiz
. Bu da bize hayatta sabırlı olmayı, yeniden denemeyi öğretir.
- Her oyunun kendine göre
kuralları
vardır. Kurallara uymak da çok önemlidir.
- Oyunlar bize
heyecan
ve
macera
yaşatır. Bazen de yeni şeyler
öğrenmemizi
sağlar.
Gördüğünüz gibi “oyun” kelimesi bize ne kadar çok şey çağrıştırıyor. Siz de kendi aklınıza gelenleri mutlaka söyleyin!
2. Dijital oyunlarla mı, sokak oyunlarıyla mı daha fazla vakit geçiriyorsunuz? Neden?
Çözüm:
Bu soru da yine sizin kişisel tercihinize bağlı, sevgili öğrencilerim. Herkesin farklı bir cevabı olabilir. Önce bir düşünelim: Dijital oyunlar nelerdir, sokak oyunları nelerdir?
Dijital oyunlar:
Bunlar bilgisayarda, tablette, telefonda ya da oyun konsollarında oynadığımız oyunlardır. Ekran karşısında oynanır.
Sokak oyunları:
Bunlar dışarıda, parkta, bahçede ya da sokakta arkadaşlarımızla birlikte oynadığımız oyunlardır. Mesela saklambaç, körebe, ip atlama, futbol, yakartop gibi oyunlar sokak oyunlarına örnektir.
Şimdi kendinize sorun: “Ben hangisiyle daha çok vakit geçiriyorum?” Cevabı bulduktan sonra bir de “Neden?” diye düşünmeniz gerekiyor. İşte bu ‘neden’ kısmı çok önemli!
Belki şöyle cevap verenleriniz vardır:
Adım 1: Hangi oyun türünü tercih ettiğini belirle.
Adım 2: Nedenini açıkla.
Örnek Cevap 1: “Ben dijital oyunlarla daha fazla vakit geçiriyorum.
Çünkü
evde daha rahat oluyor, hava kötü olduğunda dışarı çıkamıyorum. Ayrıca dijital oyunların grafikleri ve hikayeleri çok ilgimi çekiyor, farklı dünyalara yolculuk yapabiliyorum gibi hissediyorum.”
Örnek Cevap 2: “Ben sokak oyunlarıyla daha fazla vakit geçiriyorum.
Çünkü
dışarıda olmak, koşup zıplamak, temiz hava almak bana çok iyi geliyor. Arkadaşlarımı görüp onlarla yüz yüze oynamak, birlikte gülmek çok daha eğlenceli. Hem böylece daha çok hareket etmiş oluyorum, bu da sağlıklı olmak için önemli.”
Gördüğünüz gibi her iki tercihin de kendine göre güzel yanları var. Önemli olan, hangi tür oyunu tercih edersen et, dengeyi iyi kurabilmek. Yani hem dijital oyunların keyfini çıkarırken hem de dışarıda arkadaşlarınla vakit geçirmeyi unutmamak!
Şimdi de görsellerin altındaki yönergelere geçelim. Bunlar bizim için birer görev listesi gibi düşünebiliriz. Bu görevleri yerine getirerek dersimizi daha iyi anlayacak ve kendimizi geliştireceğiz.
1. Karekodu okutunuz. Metni dikkat dağıtıcı hareketlerden kaçınarak dinleyiniz.
Açıklama:
Sevgili öğrenciler, bu yönerge bize dinleme veya izleme yapacağımız bir içeriğe ulaşmamız için bir yol gösteriyor. İlk cümlede geçen
karekod
, tıpkı barkodlar gibi içinde bilgi saklayan küçük bir resimdir. Bu karekodu telefonunuzun veya tabletinizin kamerasıyla okutarak ya da EBA uygulaması üzerinden tarayarak ilgili metne ulaşabilirsiniz. Metin bir dinleme metni ise, dinlemeye başlamadan önce kendinize sessiz bir ortam hazırlayın.
“Dikkat dağıtıcı hareketlerden kaçınarak dinleyiniz”
derken, çevrenizdeki seslerden, hareketlerden etkilenmeden, sadece dinlediğiniz şeye odaklanmanızı istiyoruz. Tıpkı bir öğretmeni dinler gibi, kulaklarınızı ve zihninizi tamamen metne vermelisiniz. Böylece metni daha iyi anlar, önemli yerleri kaçırmazsınız.
2. Anlamını bilmediğiniz kelime ve kelime gruplarını defterinize not ediniz. Bunların anlamını metnin bağlamından hareketle tahmin ediniz. Tahminlerinizin doğruluğunu TDK (Türk Dil Kurumu) Güncel Türkçe Sözlük’ten kontrol ediniz.
Açıklama:
Bu yönerge, kelime dağarcığımızı geliştirmek için çok önemli bir adım! Bir metni dinlerken ya da okurken, anlamını bilmediğimiz kelimelerle karşılaşabiliriz. İşte o zaman:
Adım 1: Anlamını bilmediğiniz kelimeleri veya kelime gruplarını hemen
defterinize yazın
. Bu, onları unutmamanızı sağlar.
Adım 2: Yazdıktan sonra, o kelimenin geçtiği cümlenin tamamına bakın. Cümledeki diğer kelimeler, konunun genel gidişatı size o kelimenin anlamı hakkında bir
ipucu
verebilir. İşte buna
“metnin bağlamından hareketle tahmin etmek”
diyoruz. Yani kelimeyi tek başına değil, içinde bulunduğu yere göre düşünün.
Adım 3: Tahmininizi yaptıktan sonra, tahmininizin doğru olup olmadığını kontrol etmeniz gerekiyor. Bunun için en güvenilir kaynağımız
TDK (Türk Dil Kurumu) Güncel Türkçe Sözlük
‘tür. Bu sözlüğü ister basılı hâlde (kitap olarak) ister internet üzerinden (tdk.gov.tr adresinden) kullanabilirsiniz. Sözlükten kelimenin doğru anlamını bulup tahmininizle karşılaştırın. Böylece hem kelimenin doğru anlamını öğrenirsiniz hem de tahmin etme beceriniz gelişir.
3. Eğitim öğretim yılı boyunca yeni öğrendiğiniz kelime veya kelime gruplarını anlamlarıyla yazacağınız bir defter oluşturunuz. Defterinizi oluştururken basılı veya çevrim içi sözlük ve başvuru kaynaklarından yararlanınız.
Açıklama:
Bu yönerge de az önceki yönergenin devamı gibi düşünebiliriz. Bir önceki adımda öğrendiğimiz kelimeleri unutmamak ve yeni öğrendiklerimizi biriktirmek için harika bir yöntemden bahsediyor:
Kelime Defteri
oluşturmak!
Adım 1: Kendinize küçük, güzel bir defter veya bir defterin belirli bir bölümünü ayırın. Bu sizin “Kelime Defteriniz” olacak.
Adım 2: Yıl boyunca Türkçe dersinde, diğer derslerde, kitap okurken veya dinlediğiniz metinlerde karşılaştığınız, anlamını bilmediğiniz veya yeni öğrendiğiniz tüm kelimeleri ve kelime gruplarını bu deftere yazın.
Adım 3: Kelimeleri yazarken sadece kelimeyi değil, anlamını ve hatta isterseniz o kelimenin geçtiği örnek bir cümleyi de yazabilirsiniz. Anlamlarını bulmak için yine
basılı sözlükler
(evdeki kitap sözlükleriniz) ya da
çevrim içi sözlükler
(internet üzerinden TDK gibi) ve diğer
başvuru kaynaklarından
(ansiklopediler, çeşitli internet siteleri) faydalanabilirsiniz.
Bu defter sayesinde kelime bilginiz çok artacak, metinleri daha kolay anlayacak ve kendinizi daha iyi ifade edebileceksiniz. Bir süre sonra defterinize baktığınızda ne kadar çok kelime öğrendiğinize siz bile şaşıracaksınız!
4. Dinleme sürecinizi tema sonundaki “Dinleme / İzleme Becerisi Öz Değerlendirme Ölçeği”ni kullanarak değerlendiriniz.
Açıklama:
Bu yönerge, dersin sonunda kendimizi kontrol etmemiz için bir yol gösteriyor.
“Öz değerlendirme”
demek, kendi yaptığımız bir şeyi kendimizin değerlendirmesi, yani kendimize not vermesi demektir. Tıpkı bir futbolcunun maçtan sonra kendi performansını düşünmesi gibi.
Adım 1: Temanın sonunda size verilen
“Dinleme / İzleme Becerisi Öz Değerlendirme Ölçeği”
isimli bir form olacak. Bu formda, bir metni dinlerken veya izlerken nelere dikkat etmeniz gerektiği, ne kadar anladığınız gibi sorular bulunur.
Adım 2: Bu soruları dürüstçe cevaplayarak, kendi dinleme ve izleme becerilerinizi değerlendireceksiniz. Örneğin, “Metnin ana fikrini anladım mı?”, “Anlamını bilmediğim kelimeleri not aldım mı?”, “Dinlerken dikkatim dağıldı mı?” gibi sorulara “Evet”, “Kısmen” veya “Hayır” şeklinde cevaplar verebilirsiniz.
Bu değerlendirme sayesinde, hangi konularda iyi olduğunuzu, hangi konularda ise kendinizi daha çok geliştirmeniz gerektiğini göreceksiniz. Bu da sizin daha bilinçli bir öğrenci olmanıza yardımcı olacak. Unutmayın, önemli olan hatalarımızı görüp onlardan ders çıkarmak ve daha iyi olmak için çaba göstermektir.
Harikasınız çocuklar! Bu yönergeleri ve soruları anladığımıza göre, şimdi “OYUN DURDU!” başlıklı metnimizi dinlemeye veya izlemeye hazırız demektir. İyi dersler!