4. Sınıf Türkçe Ders Kitabı Cevapları Özgün Yayınları Sayfa 220

Merhaba sevgili öğrencilerim!

Bugün sizinle Türkçe dersimizden çok eğlenceli ve önemli bir konuyu, noktalama işaretlerini tekrar edeceğiz. Noktalama işaretleri, yazılarımızı okurken doğru anlamamızı ve doğru yerlerde duraklamamızı sağlayan küçük ama çok güçlü yardımcılarımızdır. Tıpkı trafik işaretleri gibi, yazı dilinde de bize yol gösterirler.

Hadi gelin, kitaptaki 8. Etkinlik’teki soruları birlikte adım adım çözelim!

8. ETKİNLİK

Aşağıdaki cümlelerde kutucukların içine uygun noktalama işaretlerini yerleştiriniz.

1. Soru: Kim 24 saatini bu şekilde geçirebilir ki

Çözüm:

Sevgili çocuklar, bu cümleyi okuduğumuzda, sanki birine bir soru soruyormuşuz gibi bir anlam çıkıyor, değil mi? “Kim yapabilir ki?” derken şaşırıyor ya da merak ediyoruz. İşte böyle şaşkınlık, merak ya da soru anlamı taşıyan cümlelerin sonuna hangi noktalama işaretini koyuyorduk? Evet, bildiniz!

Adım 1: Cümlenin anlamını inceleyelim. Cümle, bir soru soruyor ve içinde “ki” bağlacıyla bir şaşkınlık veya merak ifadesi taşıyor.

Adım 2: Soru anlamı taşıyan cümlelerin sonuna soru işareti (?) konur.

Sonuç:

Kim 24 saatini bu şekilde geçirebilir ki?

2. Soru: Eğer bedenimiz bir kum saati gibi yaratılmış olsaydı bunun tek bir yolu vardı Her beş dakikada bir amuda kalkmak

Çözüm:

Bu cümlede biraz dikkatli olmalıyız. İlk kısımda bir şart bildiriliyor: “Eğer bedenimiz bir kum saati gibi yaratılmış olsaydı”. Sonra bu şartın bir sonucu var: “bunun tek bir yolu vardı”. Bu iki kısım aslında tek bir cümle gibi görünse de, “vardı” kelimesinden sonra durup yeni bir fikre geçtiğimizi görüyoruz. Ayrıca “Her beş dakikada bir amuda kalkmak” kısmı da ayrı bir açıklama gibi duruyor. Yani burada aslında üç farklı yargı var gibi düşünebiliriz.

Adım 1: “Eğer bedenimiz bir kum saati gibi yaratılmış olsaydı” kısmı bir koşul cümlesidir ve devamında bir açıklama geliyor. Bu tür uzun koşul cümlelerinden sonra virgül kullanırız.

Adım 2: “bunun tek bir yolu vardı” cümlesi tamamlanıyor ve bir yargı bildiriyor. Bu cümlenin sonuna nokta koymalıyız. Çünkü ondan sonra yeni bir cümle başlıyor.

Adım 3: “Her beş dakikada bir amuda kalkmak” cümlesi, önceki cümlenin ne olduğunu açıklıyor, yani o “tek bir yolun” ne olduğunu belirtiyor. Bu da tamamlanmış bir cümle olduğu için sonuna nokta koymalıyız.

Sonuç:

Eğer bedenimiz bir kum saati gibi yaratılmış olsaydı, bunun tek bir yolu vardı. Her beş dakikada bir amuda kalkmak.

3. Soru: İnsanların yeryüzünde açtıkları yollar inşa ettikleri tüneller viyadükler hemzemin geçitler patikalar keçi yolları

Çözüm:

Bu cümleyi okurken fark ettiniz mi? Bir sürü şeyin adını sayıyor! “Yollar”, “tüneller”, “viyadükler”, “hemzemin geçitler”, “patikalar”, “keçi yolları”… Aynı türden şeyleri art arda sıralarken aralarına ne koyuyorduk? Hatırladınız mı? Evet, virgül koyuyorduk. Peki cümlenin sonunda bir yargı var mı? Hayır, sadece bir liste sayılıyor ve cümle tamamlanmıyor gibi. O zaman cümlenin bitmediğini, devamının gelebileceğini veya bir örnekleme yapıldığını belirtmek için üç nokta kullanırız.

Adım 1: “yollar”, “inşa ettikleri tüneller”, “viyadükler”, “hemzemin geçitler”, “patikalar”, “keçi yolları” aynı görevdeki kelime gruplarıdır. Bunları birbirinden ayırmak için virgül kullanırız.

Adım 2: Cümle sonunda tamamlanmış bir yargı olmadığı, liste şeklinde devam edebileceği veya örneklerin verildiği anlaşıldığı için üç nokta (…) kullanırız.

Sonuç:

İnsanların yeryüzünde açtıkları yollar, inşa ettikleri tüneller, viyadükler, hemzemin geçitler, patikalar, keçi yolları…

4. Soru: Peki bu organ hiç dinlenmez mi

Çözüm:

Tıpkı ilk sorumuz gibi! “Dinlenmez mi?” derken bir soru sorulduğunu anlıyoruz. Soru sorulan cümlelerin sonuna hangi işareti koyuyorduk?

Adım 1: Cümlenin anlamını inceleyelim. Cümle, bir organın dinlenip dinlenmediğini soruyor, yani soru anlamı taşıyor.

Adım 2: Soru anlamı taşıyan cümlelerin sonuna soru işareti (?) konur.

Sonuç:

Peki bu organ hiç dinlenmez mi?

5. Soru: Kalp bir kasılıp bir gevşeyerek çalışır

Çözüm:

Bu cümle bize kalbin nasıl çalıştığını anlatıyor. Yani bir bilgi veriyor, bir yargı bildiriyor. Ne soru soruyor, ne şaşırıyor, ne de bir liste sayıyor. Böyle tamamlanmış, bilgi veren cümlelerin sonuna hangi işareti koyuyorduk?

Adım 1: Cümlenin anlamını inceleyelim. Cümle, kalbin çalışma şekli hakkında bilgi veriyor, yani bir yargı bildiriyor.

Adım 2: Tamamlanmış, yargı bildiren cümlelerin sonuna nokta (.) konur.

Sonuç:

Kalp bir kasılıp bir gevşeyerek çalışır.

Harikasınız çocuklar! Noktalama işaretlerini doğru yerlere koymayı başardık. Unutmayın, doğru noktalama işaretleri kullanmak, yazdıklarımızın daha kolay anlaşılmasını sağlar.

9. ETKİNLİK

Kalp sağlığını korumakla ilgili bir araştırma yapınız. Bu konuda aşağıya yazacağınız bilgilendirici metinde duygu ve düşüncelerinize de yer veriniz. Yazdıklarınızı düzenledikten sonra arkadaşlarınızla paylaşınız.

Çözüm:

Sevgili öğrencilerim, bu etkinlik sizin için harika bir araştırma ve yazma fırsatı! Kalp sağlığı hepimiz için çok önemli. Bu bölümde, sizden kalp sağlığını nasıl koruyacağımızla ilgili bilgiler toplamanızı ve bu bilgileri kendi cümlelerinizle, duygu ve düşüncelerinizi de ekleyerek bir yazı haline getirmenizi istiyor. Unutmayın, yazdıklarınızı düzenledikten sonra arkadaşlarınızla paylaşmak, hem sizin bilginizi pekiştirir hem de arkadaşlarınızın da öğrenmesine yardımcı olur. Bu, sizin yapacağınız bir araştırma ve yazma etkinliği olduğu için, ben size sadece nasıl yapmanız gerektiği konusunda yol gösterdim. Eminim harika bir yazı hazırlayacaksınız!

SONRAKİ METNE HAZIRLIK

1. İlginizi çeken bir spor dalı hakkında araştırma yapınız. Araştırmanızdan edindiğiniz bilgilerden yararlanarak bir afiş hazırlayınız.

2. Başarılı bir sporcuyla ilgili gazete haberleri derleyiniz.

3. Spor yapmanın sağlığımız için önemini güvenilir bilgi kaynaklarından araştırınız.

Çözüm:

Çocuklar, bu kısım da tıpkı 9. etkinlik gibi, sizin yeni konulara hazırlanmanız için verilmiş harika görevler. Burada da benden bir çözüm istenmiyor, aksine sizden araştırmalar yapıp, afiş hazırlayıp, haberler derlemeniz bekleniyor. Bunlar, hem genel kültürünüzü artıracak hem de araştırma ve sunum becerilerinizi geliştirecek çok faydalı çalışmalar. Şimdiden kolay gelsin!