Merhaba sevgili öğrencim, nasılsın bakalım? Türkçe dersimiz için bana gönderdiğin bu etkinliklere birlikte göz atalım ve nasıl çözebileceğimizi konuşalım. Unutma, her zaman önce soruyu iyi anlamalıyız, sonra da cevabı bulmak için adımlarımızı atmalıyız. Haydi başlayalım!
Şimdi seninle bu sayfadaki etkinlikleri inceleyelim. Görüyorum ki burada bir metinle ilgili sorular var. Ama metnin kendisi burada görünmüyor. Bu yüzden, bazı soruları tam olarak cevaplayamayacağız, çünkü metni okumadan olayları anlatamayız ya da sorular soramayız. Ama yine de bu etkinliklerin bizden ne istediğini ve nasıl yapmamız gerektiğini öğrenelim, olur mu?
2. ETKİNLİK
Metni, olayların oluş sırasına göre ana hatlarıyla anlatınız.
Sevgili öğrencim, bu etkinlikte bizden bir metni okuyup, o metindeki olayları sırasıyla anlatmamızı istiyorlar. Tıpkı bir film izledikten sonra arkadaşına “Önce bu oldu, sonra şu oldu, en sonunda da böyle bitti!” diye anlatır gibi düşünebilirsin.
Çözüm:
Adım 1: Bu etkinliği yapabilmek için öncelikle metni okumamız gerekiyor. Ancak şu an elimizde okuyacak bir metin yok. Metin olmadan olayları sırasına göre anlatamayız.
Adım 2: Diyelim ki metni okuduk. O zaman yapacağımız şey şunlar olurdu:
- Metinde anlatılan ilk olayı bulurduk.
- Sonra bu ilk olayın ardından hangi olayların geldiğini sırasıyla belirlerdik.
- En sonunda da metnin nasıl bittiğini, yani son olayı söyler veya yazardık.
Bunu yaparken, “Önce…”, “Daha sonra…”, “Ardından…”, “Son olarak…” gibi kelimeler kullanmak, olayları sıraya koymamıza yardımcı olur.
Sonuç: Metin olmadığı için bu etkinliği şu an için tamamlayamıyoruz. Ama metni okuduğumuzda, olayları baştan sona doğru bir sırayla anlatmayı unutmayacağız!
3. ETKİNLİK
Aşağıdaki soru ifadelerini kullanarak metinle ilgili sorular yazınız. Yazdığınız soruları arkadaşlarınıza yöneltiniz.
Bu etkinlikte ise bize bazı soru kelimeleri vermişler ve bu kelimeleri kullanarak okuduğumuz metinle ilgili sorular yazmamızı istiyorlar. Tıpkı bir dedektif gibi, metindeki bilgileri ortaya çıkarmak için sorular soracağız.
Çözüm:
Adım 1: Bu etkinliği tam olarak yapabilmek için de yine metni okumamız gerekiyor. Çünkü metni bilmeden, metinle ilgili doğru sorular soramayız. Ama biz yine de bu soru kelimelerinin ne anlama geldiğini ve nasıl kullanıldığını öğrenelim.
Adım 2: Her soru kelimesi farklı bir bilgiyi öğrenmek için kullanılır. İşte sana her kelime için bir açıklama ve bir de örnek soru:
- Kim?
Bu soru kelimesi, metindeki kişileri veya kahramanları öğrenmek için kullanılır. Bir olayı kimin yaptığını veya kimin başına geldiğini merak ettiğimizde sorarız.
Örnek Soru:
- Metnin ana kahramanı kimdir?
- Ormana giden çocuk kimmiş?
- Ne zaman?
Bu soru kelimesi, olayların hangi zamanda geçtiğini öğrenmek için kullanılır. Sabah mı, akşam mı, dün mü, yarın mı, yazın mı, kışın mı gibi zaman bildiren cevaplar almayı bekleriz.
Örnek Soru:
- Olaylar ne zaman yaşanmış?
- Keloğlan padişahın yanına ne zaman gitmiş?
- Nerede?
Bu soru kelimesi, olayların hangi mekânda veya yerde geçtiğini öğrenmek için kullanılır. Evde mi, okulda mı, ormanda mı, şehirde mi gibi yer bildiren cevaplar almayı bekleriz.
Örnek Soru:
- Hikâye nerede geçiyor?
- Kırmızı Başlıklı Kız anneannesinin evine nereden geçiyormuş?
- Nasıl?
Bu soru kelimesi, olayların nasıl bir biçimde veya ne şekilde gerçekleştiğini öğrenmek için kullanılır. Bir durumun özelliğini veya bir işin yapılış şeklini merak ettiğimizde sorarız.
Örnek Soru:
- Keloğlan devden nasıl kurtulmuş?
- Çocuklar ormanda nasıl oyunlar oynamışlar?
- Ne?
Bu soru kelimesi çok geniştir ve birçok farklı şeyi sormak için kullanılabilir. Bir olayın sebebini, sonucunu, bir eşyanın adını veya bir olayın kendisini öğrenmek için sorarız.
Örnek Soru:
- Çocuklar ormanda ne aramışlar?
- Metindeki ana sorun neydi?
- Tavşan havuçları ne yaptı?
Sonuç: Metin olmadığı için tam olarak sorular yazamadık ama bu soru kelimeleriyle nasıl sorular sorulacağını öğrendik. Metni okuduktan sonra bu kelimeleri kullanarak kendi sorularımızı kolayca yazabiliriz!
4. ETKİNLİK
Metnin ana düşüncesini aşağıya yazınız.
Şimdi geldik son etkinliğimize! Burada da bizden metnin ana düşüncesini yazmamızı istiyorlar. Ana düşünce, bir yazarın bize bir metinle anlatmak istediği en önemli şeydir. Yani, “Bu metinden ne öğrendik? Yazar bize ne mesaj vermek istedi?” sorularının cevabıdır.
Çözüm:
Adım 1: Tıpkı diğer etkinliklerde olduğu gibi, bu etkinliği de yapabilmek için metni okumamız gerekiyor. Metni okumadan, yazarın bize ne anlatmak istediğini bilemeyiz.
Adım 2: Diyelim ki metni okuduk. Ana düşünceyi bulmak için şunları yapardık:
- Metni dikkatlice baştan sona okurduk.
- Metindeki en önemli olayları veya bilgileri belirlerdik.
- Sonra kendimize şu soruyu sorardık: “Yazar bu metni neden yazmış? Bize hangi önemli bilgiyi veya öğüdü vermek istiyor?”
- Genellikle ana düşünce, metnin başında veya sonunda bir cümlede gizli olabilir ya da metnin tamamından bizim çıkarmamız gerekebilir.
Sonuç: Metin olmadığı için bu etkinliği de tamamlayamıyoruz. Ama bir metin okuduğumuzda, sadece olayları değil, yazarın bize verdiği mesajı da anlamaya çalışacağımızı unutmayalım!
Gördüğün gibi sevgili öğrencim, bu etkinliklerde metnin kendisi olmadığı için tam cevaplar veremesek de, ne yapmamız gerektiğini ve nasıl düşüneceğimizi öğrendik. Bu da çok önemli bir başlangıç! Bir dahaki sefere metinle birlikte bu soruları çok daha kolay çözebileceğine eminim. Aklına takılan başka bir şey olursa bana sormaktan çekinme!