Merhaba canım öğrencilerim!
Bugün sizlerle Türkçe dersimizin “ELİMDE DEĞİL” başlıklı metninin hazırlık çalışmalarını yapacağız. Kitabımızdaki bu soruları birlikte adım adım inceleyelim ve neler düşünmemiz gerektiğini konuşalım. Hazırsanız başlayalım!
1. İstem dışı hareket etmek ne demektir? Sınıf arkadaşlarınızla tartışınız.
Çözüm:
Sevgili çocuklar, “istem dışı hareket etmek” demek, aslında bizim kendi isteğimizle yapmadığımız, ama vücudumuzun kendiliğinden yaptığı hareketler demektir. Yani, biz hiç düşünmeden, “Hadi şimdi bunu yapayım!” demeden gerçekleşen hareketler.
- Mesela, bazen bir anda hapşırırız, değil mi? Hapşırmak bizim isteğimizle olan bir şey mi? Hayır! Birden bire olur ve biz engel olamayız. İşte bu, istem dışı bir harekettir.
- Ya da çok üşüdüğümüzde vücudumuz titremeye başlar. “Hadi şimdi titre!” diye biz mi söyleriz vücudumuza? Hayır, o soğukta kendiliğinden titrer. Bu da istem dışı bir harekettir.
- Kalplerimiz de hiç durmadan atar. Biz “Kalbim at!” diye emretmeyiz, değil mi? Kalbimiz bizim iznimiz olmadan, kendi kendine çalışmaya devam eder. Bu da çok önemli bir istem dışı harekettir.
Kısacası, istem dışı hareketler, bizim kontrolümüz dışında olan, vücudumuzun kendi kendine yaptığı hareketlerdir. Tıpkı bir robotun programlandığı gibi, vücudumuz da bazı şeyleri bizim haberimiz olmadan yapar.
Bu konuyu arkadaşlarınızla konuşurken, başka hangi hareketlerin istem dışı olabileceğini düşünebilirsiniz. Mesela, esnemek, öksürmek, göz kırpmak gibi hareketleri de düşünebilirsiniz.
2. Başlığından ve görsellerinden hareketle okuyacağınız metnin konusunu tahmin ediniz.
Çözüm:
Şimdi de okuyacağımız metnin ne hakkında olabileceğini tahmin etmeye çalışalım. Bunun için hem metnin başlığına hem de resme çok dikkatli bakmamız gerekiyor.
Adım 1: Başlığa bakalım.
Metnin başlığı “ELİMDE DEĞİL”. Bu başlık bize, bir şeyin kişinin isteği dışında, onun kontrolü olmadan gerçekleştiğini anlatıyor. Tıpkı az önce konuştuğumuz “istem dışı hareketler” gibi, bu başlık da birinin bir şeyi yapmaya gücünün yetmediğini ya da engel olamadığını düşündürüyor.
Adım 2: Görsele bakalım.
Resimde sıcak bir ev ortamında, bir kanepe üzerinde oturan bir aile görüyoruz. Anne, baba, bir erkek çocuk ve bir kız çocuk var. Sanki bir şeyler konuşuyorlar ya da bir şey izliyorlar gibi. Özellikle de sarı kazaklı babanın ve kırmızı tişörtlü erkek çocuğun yüz ifadeleri dikkat çekiyor. Erkek çocuk sanki biraz şaşkın ya da düşünceli gibi duruyor. Diğerleri de ona bakıyor gibi.
Adım 3: Başlık ve görseli birleştirelim.
Başlık “ELİMDE DEĞİL” ve görselde bir aile, özellikle de erkek çocuğun durumu dikkatimizi çekiyor. Bu ikisini bir araya getirdiğimizde aklımıza şunlar geliyor: Metinde muhtemelen bu erkek çocuğun, belki de adı Kağan olan bu çocuğun, kendi isteği dışında yaptığı bir hareketten bahsediliyor. Ailesi de bu durumla ilgili konuşuyor, belki ona yardımcı olmaya çalışıyor ya da bu duruma bir çözüm arıyor olabilirler. Çocuk, bu istem dışı hareket yüzünden belki biraz üzgün, sıkıntılı ya da şaşkın olabilir.
Sonuç:
Bu metin, bir çocuğun kendi kontrolü dışında yaptığı bir hareketle ilgili yaşadığı bir durumu ve ailesinin ona nasıl destek olduğunu anlatıyor olabilir. Belki bu hareket yüzünden küçük bir sorun yaşıyor ve ailesi de ona bu konuda yardımcı oluyordur. Metni okuduğumuzda, bu tahminimizin doğru olup olmadığını hep birlikte göreceğiz!