4. Sınıf Türkçe Ders Kitabı Cevapları Özgün Yayınları Sayfa 137

Merhaba sevgili öğrencim! Ben Türkçe öğretmeniniz. Bugün seninle çok güzel iki etkinlik yapacağız. Hazır mısın? Hadi o zaman, ilk etkinliğimize başlayalım.

7. ETKİNLİK

a. En sevdiğiniz masalı ana hatlarıyla arkadaşlarınıza anlatınız.

b. Aşağıdaki açıklamalardan anlattığınız masalın içeriğine uygun olanları belirleyip başındaki kutucuğu işaretleyiniz.

Sevgili öğrencim, bu etkinlikte önce en sevdiğin masalı arkadaşlarına anlatmanı istiyor. Mesela Kırmızı Başlıklı Kız, Pamuk Prenses veya Nasrettin Hoca fıkraları gibi. Sonra da o masalın özelliklerini aşağıdaki cümlelerden seçip işaretleyeceğiz. Bir masalın ne gibi özellikleri olur, hatırlayalım mı?

Masallar, genellikle hayal ürünü olan, olağanüstü olayların anlatıldığı, cadı, dev, peri gibi kahramanların olduğu hikayelerdir. Bize genellikle bir ders verirler ama eğlenceli de olabilirler. Şimdi seçeneklere bakalım, masalın özelliklerini beraber bulalım.

Adım 1: Seçenekleri tek tek okuyalım ve masallara uyup uymadığını düşünelim.

• Kısa ve özlü anlatımı olan güldürücü bir metindir.

  Masallar genellikle kısa ve özlü olabilirler ama her zaman güldürücü olmak zorunda değillerdir. Bazen bize bir ders verirler, bazen maceralar anlatırlar. Bu yüzden bu seçenek tam olarak masalın bir özelliği sayılmaz.

• Hayale dayalı olayları içermektedir.

  Evet, kesinlikle! Masalların en önemli özelliği hayal ürünü olmasıdır. Gerçek hayatta karşılaşamayacağımız olaylar ve kişiler masallarda olur. Bu kutucuğu işaretleyelim.

• İnsanların başından geçen olayları anlatmaktadır.

  Hayır, masallarda insanlar olsa da genellikle olağanüstü olaylar ve fantastik kahramanlar vardır. İnsanların günlük hayatını anlatan metinlere genellikle hikaye veya roman deriz. Bu yüzden bu seçenek masalın özelliği değildir.

• Hayvanların başından geçen olayları anlatmaktadır.

  Bazı masallarda hayvanlar konuşabilir, insanlar gibi davranabilir ama bu her masal için geçerli değildir. Örneğin, Keloğlan masallarında hayvanlar çok ön planda değildir. Bu masalın genel bir özelliği değil, sadece bazı masallarda görülen bir özelliktir. O yüzden bu seçeneği işaretlemeyelim.

• Kahramanları; cadı, dev, peri gibi varlıklardır.

  Evet, bu da masalların çok belirgin bir özelliğidir! Cadılar, devler, periler, cüceler… Birçok masalda bu tür kahramanlar karşımıza çıkar. Bu kutucuğu da işaretleyelim.

• Konusu olağanüstü olaylardan oluşmaktadır.

  Kesinlikle doğru! Masallarda sihirli değnekler, uçan halılar, konuşan hayvanlar, bir anda ortaya çıkan saraylar gibi gerçek hayatta olmayan, şaşırtıcı olaylar olur. Bu kutucuğu da işaretleyelim.

• Gerçek ve tasarlanmış olayları anlatmaktadır.

  Hayır, masallar gerçek olayları anlatmaz. Tamamen hayal ürünüdürler. Gerçek olayları anlatan metinlere haber, anı veya biyografi deriz. Bu seçenek masalın özelliği değildir.

Adım 2: İşaretlememiz gereken doğru özellikleri belirleyelim.

Sonuç:

• Kısa ve özlü anlatımı olan güldürücü bir metindir.
• Hayale dayalı olayları içermektedir.
• İnsanların başından geçen olayları anlatmaktadır.
• Hayvanların başından geçen olayları anlatmaktadır.
• Kahramanları; cadı, dev, peri gibi varlıklardır.
• Konusu olağanüstü olaylardan oluşmaktadır.
• Gerçek ve tasarlanmış olayları anlatmaktadır.

—

8. ETKİNLİK

Aşağıdaki kelimelerin zıt anlamlılarını karşılarına yazınız.

Şimdi de zıt anlamlı kelimeleri bulacağız. Zıt anlamlı kelime ne demekti hatırlıyor musun? Birbirinin tamamen tersi, karşıtı olan kelimeler demekti. Mesela “uzun” kelimesinin zıt anlamlısı “kısa”dır. Şimdi listedeki kelimelere bakalım ve zıt anlamlılarını bulalım.

Adım 1: Kelimeleri tek tek okuyalım ve zıt anlamlılarını düşünelim.

Adım 2: Zıt anlamlılarını karşılarına yazalım.

Kelime | Zıt Anlamlısı

aci | tatlı

aşağı | yukarı

barış | savaş

bayat | taze

dağınık | düzenli

özgür | tutsak

parlak | mat

pahalı | ucuz

uzak | yakın

tenha | kalabalık

şişman | zayıf

fakir | zengin

ıslak | kuru

zararlı | faydalı

zor | kolay

yumuşak | sert

derin | sığ

hafif | ağır

İşte bu kadar! Harikasın! Bugün hem masalın özelliklerini öğrendik hem de bir sürü zıt anlamlı kelimeyi hatırladık. Öğrenmeye devam et!