4. Sınıf Türkçe Ders Kitabı Cevapları Özgün Yayınları Sayfa 225
Merhaba sevgili öğrencilerim! Ben sizin Türkçe öğretmeninizim. Bugün sizinle birlikte bu sayfadaki etkinlikleri adım adım çözeceğiz. Hazır mısınız? Başlayalım!
Önce 4. Etkinlik‘e bakalım:
4. Etkinlik:
Metnin ana düşüncesini aşağıya yazınız.
Şimdi bunu adım adım çözelim:
Adım 1:
Öğretmenim, burada önemli bir durum var! Metnin kendisi bize verilmemiş. Bir metnin ana düşüncesini bulabilmemiz için önce o metni okumamız gerekir, değil mi? Ama telaşlanmayın, ben size ana düşüncenin ne olduğunu ve onu nasıl bulacağımızı anlatacağım.
Adım 2:
Peki, ana düşünce ne demek? Bir metnin ana düşüncesi, yazarın o metni neden yazdığını, bize ne anlatmak istediğini gösteren en önemli fikirdir. Metni okuduğumuzda aklımızda kalan, bize verilmek istenen en temel mesaj diyebiliriz.
Adım 3:
Ana düşünceyi bulmak için metni dikkatlice okuruz. Metinde anlatılan olayları, verilen bilgileri düşünürüz. “Bu metin bana ne öğretiyor?”, “Yazar bu metinle bana ne anlatmaya çalışıyor?” gibi sorular sorarız kendimize. Bu soruların cevabı bizi ana düşünceye götürür.
Çözüm:
Metin bize verilmediği için şu an buraya bir ana düşünce yazamıyorum. Ama eğer metni okusaydık, yukarıda anlattığım gibi sorular sorarak metnin bize vermek istediği ana mesajı bulup buraya yazacaktık. Örneğin, eğer metin ağaçların faydalarından bahsediyorsa, ana düşünce “Ağaçlar doğa ve insanlar için çok önemlidir.” gibi bir şey olabilirdi.
Şimdi 5. Etkinlik‘e geçelim:
5. Etkinlik:
Metindeki gerçek ve hayalî ögeleri yazınız.
Haydi, bu etkinliği de adım adım inceleyelim:
Adım 1:
Yine aynı durumla karşı karşıyayız sevgili öğrencilerim. Bu etkinliği yapabilmemiz için de metni okumamız gerekiyor. Ama hiç sorun değil, ben size gerçek ve hayalî ögelerin ne olduğunu anlatacağım.
Adım 2:
Bir metinde iki tür öge bulunur: gerçek ögeler ve hayalî ögeler.
- Gerçek ögeler, günlük hayatta gördüğümüz, duyduğumuz, yaşadığımız, olabilecek şeylerdir. Mesela, “Ali okula gitti.”, “Kuşlar ağaçta ötüyor.”, “Annem yemek yaptı.” gibi cümleler gerçek ögeler içerir. Bunlar gerçekten yaşanabilir şeylerdir.
- Hayalî ögeler ise, gerçek hayatta asla olamayacak, sadece hayallerimizde, masallarda veya hikayelerde karşımıza çıkan şeylerdir. Mesela, “Konuşan hayvanlar”, “Uçan arabalar”, “Devler veya periler”, “Güneşin dans etmesi” gibi şeyler hayalî ögelerdir. Bunlar sadece bizim hayal gücümüzde canlanır.
Adım 3:
Metni okurken, “Bu olay gerçekten olabilir mi?” diye düşünürüz. Eğer olabilirse gerçek ögedir, olamazsa hayalî ögedir. Mesela, “Tavşan havuç yedi.” cümlesi gerçek bir ögedir. Ama “Tavşan havuç yiyip şarkı söyledi.” cümlesi hayalî bir ögedir, çünkü tavşanlar şarkı söyleyemez.
Çözüm:
Metin elimizde olmadığı için buraya bir şey yazamıyoruz. Ama eğer metni okusaydık, metinde geçen olayları ve durumları tek tek inceleyip hangileri gerçek hayatta olabilir, hangileri sadece hayal ürünü diye ayırarak buraya yazacaktık.
Şimdi sıra geldi 6. Etkinlik‘e! Bu etkinliği hep birlikte kolayca yapacağız.
6. Etkinlik:
Aşağıdaki kelimeleri kullanarak örnekteki gibi pekiştirmeli kelimeler yazınız.
Adım 1:
Önce örneğe bakalım: “açık → apaçık”. Gördüğünüz gibi, “açık” kelimesi daha güçlü, daha vurgulu bir hale getirilmiş, yani pekiştirilmiş. Pekiştirmeli kelimeler, bir özelliğin çok fazla olduğunu, tam olduğunu anlatmak için kullanılır. Genellikle kelimenin ilk hecesi alınır, yanına ‘m, p, r, s’ harflerinden uygun olanı getirilir ve sonra kelimenin tamamı söylenir.
Adım 2:
Şimdi diğer kelimeleri de örnekteki gibi pekiştirelim:
- açık → apaçık
- yalnız → yapayalnız
- sıkı → sipsıkı
- dağınık → darmadağınık
- sağlam → sapsağlam
- temiz → tertemiz
- siyah → sipsiyah
- karışık → karma karışık
- beyaz → bembeyaz
- düz → dümdüz
- uzun → upuzun
- yeni → yepyeni
- ayrı → apayrı
- boş → bomboş
Çözüm:
İşte kelimelerin pekiştirilmiş halleri:
açık → apaçık
yalnız → yapayalnız
sıkı → sipsıkı
dağınık → darmadağınık
sağlam → sapsağlam
temiz → tertemiz
siyah → sipsiyah
karışık → karma karışık
beyaz → bembeyaz
düz → dümdüz
uzun → upuzun
yeni → yepyeni
ayrı → apayrı
boş → bomboş
Aferin size çocuklar! Birlikte harika işler başardık. Unutmayın, okuduğunuz her metinde ana düşünceyi bulmaya, gerçek ve hayalî ögeleri ayırmaya çalışın. Böylece hem daha iyi anlarsınız hem de hayal gücünüz gelişir. Pekiştirme kelimelerini de konuşurken veya yazarken kullanmayı unutmayın, böylece anlatımınız daha güçlü olur!