Merhaba sevgili öğrencim! Ben senin 4. Sınıf Türkçe öğretmeninim. Gördüğüm kadarıyla metin anlama ve yorumlama becerilerimizi geliştirecek çok güzel etkinliklerimiz var. Metnimiz burada olmasa da, ben sana bu soruları nasıl çözmen gerektiğini adım adım, sanki metni okumuşuz gibi örneklerle açıklayacağım. Hazır mısın? Başlayalım!
3. ETKİNLİK
Metin ile ilgili iki soru da siz yazınız. Yazdığınız soruları cevaplayınız.
Bu etkinlikte senden, okuduğun metinle ilgili iki tane soru yazmanı ve sonra da bu soruları cevaplamanı istiyorlar. Unutma, soruların metnin içinden cevaplanabilir olması çok önemli. Yani metinde olmayan bir bilgi hakkında soru sorarsan, onu cevaplayamazsın, değil mi? “Kim?”, “Ne?”, “Nerede?”, “Ne zaman?”, “Nasıl?”, “Neden?” gibi soru kelimelerini kullanabilirsin.
Şimdi, varsayalım ki okuduğumuz metin arkadaşlık ve yardımlaşma hakkında bir hikâyeydi. Mesela, bir arkadaşının zor durumda kalması ve diğer arkadaşının ona yardım etmesiyle ilgili bir metin olsaydı, şöyle sorular sorabilirdik:
1. Soru:Hikâyedeki kahramanlardan biri neden üzülmüştü?
Çözüm:
Adım 1: Önce metni dikkatlice okuruz.
Adım 2: Metinde karakterlerin duygularını anlatan yerleri buluruz.
Adım 3: Üzülen kahramanın kim olduğunu ve neden üzüldüğünü buluruz.
Cevap:Hikâyedeki Ayşe, çantası yere düşüp kitapları ıslandığı için üzülmüştü.
2. Soru:Elif, arkadaşı Ayşe’ye nasıl yardım etti?
Çözüm:
Adım 1: Metinde Elif’in ne yaptığını anlatan kısımları tekrar okuruz.
Adım 2: Elif’in Ayşe için yaptığı şeyleri sırasıyla aklımızda tutarız.
Adım 3: Bu bilgileri kullanarak soruyu cevaplarız.
Cevap:Elif, Ayşe’nin kitaplarını topladı, mendiliyle silmeye çalıştı ve ona teselli ederek kendi kitaplarını kullanabileceğini söyledi.
Gördün mü? Hem metinden sorular sorduk hem de yine metinden yola çıkarak cevapladık. Sen de kendi okuduğun metne göre böyle sorular yazıp cevaplayabilirsin.
4. ETKİNLİK
a. Metinde anlatılmak istenen ana düşünce nedir? Aşağıya yazınız.
Sevgili öğrencim, her metnin bize vermek istediği bir mesaj, bir ders vardır. Biz buna ana düşünce deriz. Ana düşünce, metnin bize ne öğretmek istediğini, hangi önemli fikri vurguladığını gösterir. Metni okuduğunda, “Bu metin bana ne anlatmak istiyor?”, “Bu hikâyeden ne öğrendim?” diye kendine sorarsan, ana düşünceyi kolayca bulabilirsin.
Şimdi, varsayımsal metnimiz arkadaşlık ve yardımlaşma hakkında olduğu için ana düşüncesi şöyle olabilir:
Metnin ana düşüncesi:
Gerçek arkadaşlıklar zor zamanlarda birbirine yardım etmekle belli olur.
b. Metnin ana düşüncesi, metindeki hangi cümle veya cümlelerle ifade edilmiştir? Aşağıya yazınız.
Ana düşünceyi bulduktan sonra, bu düşüncenin metnin içinde hangi cümlelerle söylendiğini ya da hangi cümlelerin bu düşünceyi en iyi anlattığını bulmamız gerekiyor. Bazen ana düşünceyi anlatan tek bir cümle olur, bazen de birkaç cümle bir araya gelerek bu mesajı verir. Bu cümleler genellikle metnin sonunda, bir özet gibi karşımıza çıkabilir.
Varsayımsal metnimizde Elif’in Ayşe’ye yardım etmesi ve Ayşe’nin bu duruma sevinmesiyle ilgiliydi, en sonunda da bir cümle bu durumu özetliyordu.
Çözüm:
Adım 1: Metinde ana düşünceyi en net ifade eden, sanki bir ders veriyormuş gibi olan cümleyi ararız.
Adım 2: Genellikle metnin sonuna doğru bu tür cümleler bulunur.
Adım 3: Bulduğumuz cümleyi buraya yazarız.
Cevap:“Gerçek arkadaşlık zor zamanlarda belli olurdu.”
5. ETKİNLİK
Aşağıya, metnin içeriğine uygun farklı bir başlık yazınız. Neden bu başlığı yazdığınızı açıklayınız.
Bir metnin başlığı, o metnin ne hakkında olduğunu bize kısaca anlatan ilk bilgidir. Tıpkı bir kitabın kapağındaki isim gibi düşünebilirsin. Bu etkinlikte senden, metne yeni ve farklı bir başlık bulmanı istiyorlar. Yani metnin kendi başlığı yerine, sen başka bir başlık düşüneceksin. Ama bu başlık, yine metnin konusuyla çok ilgili olmalı. Sonra da neden o başlığı seçtiğini açıklayacaksın.
Varsayımsal metnimiz arkadaşlık ve yardımlaşma hakkında olduğu için, ona farklı bir başlık bulalım. Metnin ilk başlığı “Yardımsever Elif” olabilirdi mesela. Biz şimdi farklı bir şey düşünelim.
Çözüm:
Adım 1: Metni tekrar okuruz ve metinde en çok hangi konudan bahsedildiğini, en önemli olayın ne olduğunu düşünürüz.
Adım 2: Metnin ana düşüncesini ve önemli karakterlerini göz önünde bulundurarak akılda kalıcı, kısa ve metni anlatan bir başlık belirleriz.
Adım 3: Seçtiğimiz başlığın neden metne uygun olduğunu, metinle bağlantısını açıklayan bir cümle yazarız.
Yeni başlık:“Zor Günde Gerçek Dost”
“Zor Günde Gerçek Dost” metnin içeriğine uygun bir başlıktır. Çünkü