Merhaba sevgili öğrencilerim! Bugün sizlerle Türkçe dersimizin çok eğlenceli ve önemli bir konusunu, eş sesli kelimeleri işleyeceğiz. Eş sesli kelimeler, yazılışları ve okunuşları aynı olan ama anlamları tamamen farklı olan kelimelerdir. Tıpkı iki ayrı insan gibi, isimleri aynı ama kendileri farklı! Hadi gelin, görseldeki kelimeleri adım adım inceleyelim ve her birinin farklı anlamlarıyla cümleler kuralım.
Önce görseldeki yönergeyi bir okuyalım:
11. ETKİNLİK
“Aşağıdaki eş sesli kelimeleri farklı anlamlarıyla kullanarak birer cümle yazınız.”
Şimdi her kelime için iki farklı anlamını bulup, bu anlamlara uygun birer cümle yazalım. Hazır mısınız? Başlayalım!
1. dal
Bu kelimenin iki farklı anlamı var. Birincisi, ağacın uzantısı olan “dal”, ikincisi ise suya veya bir düşünceye “dalmak” eylemi.
- Adım 1: Ağacın bir bölümü olan “dal” anlamını kullanalım.
Kuş, ağacın en yüksek dalına kondu.
- Adım 2: Suya veya bir şeye girmek, kendini bırakmak anlamındaki “dal” kelimesini kullanalım.
Denizde yüzerken aniden suya daldı.
2. kaz
“Kaz” kelimesi de hem bir hayvanın adı hem de toprağı eşmek, çukur açmak eylemini anlatan bir kelimedir.
- Adım 1: Çiftliklerde gördüğümüz, boynu uzun, beyaz tüylü hayvan olan “kaz” anlamını kullanalım.
Çiftlikteki kazlar bahçede geziyordu.
- Adım 2: Toprağı eşmek, çukur açmak anlamındaki “kaz” fiilini kullanalım.
Bahçeye çiçek ekmek için toprağı kazdık.
3. yaz
“Yaz” kelimesi, yılın en sıcak mevsimi olan “yaz” ve kalemle bir şeyler “yazmak” eylemi olarak karşımıza çıkar.
- Adım 1: Yılın dört mevsiminden biri olan “yaz” anlamını kullanalım.
Yaz tatilinde denize gitmeyi çok seviyorum.
- Adım 2: Kalemle deftere not almak, harfleri kağıda dökmek anlamındaki “yaz” fiilini kullanalım.
Öğretmenimiz tahtaya yazdıklarımızı defterimize yazmamızı istedi.
4. saz
“Saz” kelimesi, hem telli bir müzik aleti hem de su kenarlarında yetişen uzun boylu bitkilere verilen isimdir.
- Adım 1: Halk müziğinde sıkça kullanılan telli çalgı olan “saz” anlamını kullanalım.
Dedem akşamları bize saz çalıp türkü söylerdi.
- Adım 2: Göl veya nehir kenarlarında yetişen bitki topluluğu olan “saz” anlamını kullanalım.
Gölün kenarındaki sazların arasında ördekler yüzüyordu.
5. düş
“Düş” kelimesi, hem uyurken gördüğümüz “rüya” anlamına gelir hem de ayakta dururken dengemizi kaybedip yere “düşmek” eylemini ifade eder.
- Adım 1: Uyurken zihnimizde oluşan görüntüler, olaylar bütünü olan “düş” (rüya) anlamını kullanalım.
Gece uyurken çok güzel bir düş gördüm.
- Adım 2: Ayaktayken veya yüksekteyken dengesini kaybedip yere inmek anlamındaki “düş” fiilini kullanalım.
Koşarken ayağı takılınca yere düştü.
6. yas
“Yas” kelimesi, birinin ölümü veya üzücü bir olay karşısında duyulan derin üzüntü, matem anlamına gelir. Ayrıca, bir şeyi bir yere dayamak, yaslamak eyleminin kökü olarak da kullanılır.
- Adım 1: Bir ölüm veya acı olay sonrası duyulan üzüntü, matem anlamındaki “yas” kelimesini kullanalım.
Ulu Önder Atatürk’ün ölümü tüm yurdu yasa boğdu.
- Adım 2: Bir şeyi bir yere dayamak, yaslamak fiilinin emir kipi olan “yas” kelimesini kullanalım.
Kapıyı yavaşça duvara yas.
7. bağ
“Bağ” kelimesi de çok anlamlıdır. Hem üzüm yetiştirilen yer anlamına gelir, hem de iki şeyi birbirine tutturmaya yarayan ip, kurdele gibi şeyleri ifade eder.
- Adım 1: Üzüm yetiştirilen yer anlamına gelen “bağ” kelimesini kullanalım.
Amcamın köyde kocaman bir üzüm bağı var.
- Adım 2: İki şeyi birbirine tutturmak için kullanılan ip, düğüm veya ayakkabı bağı gibi anlamındaki “bağ” kelimesini kullanalım.
Ayakkabımın bağı çözülünce tekrar bağladım.
8. göz
“Göz” kelimesi, hem görme organımız olan “göz”dür hem de bir dolabın, çekmecenin bölmesi veya bir terazi kefesi gibi farklı anlamlarda kullanılır.
- Adım 1: Vücudumuzdaki görme organımız olan “göz” anlamını kullanalım.
Mavi gözleriyle etrafa gülücükler saçıyordu.
- Adım 2: Bir çekmecenin, rafın veya dolabın bölmesi anlamındaki “göz” kelimesini kullanalım.
Kitaplığın boş gözüne yeni kitaplarımı yerleştirdim.
İşte bu kadar! Gördüğünüz gibi eş sesli kelimelerle cümle kurmak hem çok eğlenceli hem de dilimizi daha iyi kullanmamızı sağlıyor. Farklı anlamları ayırt etmek için cümlenin tamamına dikkat etmeyi unutmayın. Harika bir iş çıkardınız çocuklar!