4. Sınıf Türkçe Ders Kitabı Cevapları Özgün Yayınları Sayfa 79

Merhaba sevgili öğrencilerim, ben sizin Türkçe öğretmeniniz! Bugün sizinle birlikte bu etkinlik sayfasındaki soruları inceleyeceğiz ve adım adım nasıl çözdüğümüzü konuşacağız. Hazır mısınız? Hadi başlayalım!

Öncelikle, sayfanın en üstünde, 3. TEMA yazısını görüyoruz. Bu, bu etkinliklerin bir tema içinde yer aldığını gösterir. Şimdi ilk etkinliğimize geçelim.

1. ETKİNLİK

Metinde geçen aşağıdaki kelimelerin anlamını önce tahmin ediniz. Sonra bu kelimelerin anlamını sözlükten bulup karşılarına yazınız.

Bu etkinlikte bizden istenen şey, önce verilen kelimelerin anlamlarını kendi bildiklerimizle tahmin etmemiz, sonra da bir sözlükten doğru anlamlarını bulup yazmamız. Bu, kelime dağarcığımızı geliştirmek için çok güzel bir etkinlik. Hadi kelimelere tek tek bakalım:

• hain:

  Sevgili çocuklar, “hain” kelimesini duyduğunuzda aklınıza ne geliyor? Mesela, bir arkadaşınız size kötü bir şaka yaptığında, ya da birisi sözünü tutmadığında “hainlik” yapmış gibi hissedebiliriz. Hain, genelde güvenimizi boşa çıkaran, arkamızdan iş çeviren kişiler için kullanılır. Şimdi sözlük anlamına bakalım:

  Sözlük anlamı: Kötülük yapan, düşmanla iş birliği yapan, alçak, kalleş, vefasız (kimse).

• darbe:

  “Darbe” kelimesini ilk duyduğunuzda aklınıza bir yere vurmak, çarpmak gelebilir, değil mi? Mesela, topa vurmaya “darbe vurmak” diyebiliriz. Ama bu kelimenin bazen daha farklı, önemli anlamları da olabilir, özellikle bir ülkenin yönetimiyle ilgili konuşurken. Hadi sözlük anlamına bakalım:

  Sözlük anlamı:
  1. Vurma, vuruş.
  2. Bir ülkenin yönetimini zorla ele geçirme işi.
  3. Birine karşı yapılan kötü etki, zarar.

  Gördüğünüz gibi, bir kelimenin birden fazla anlamı olabilir. Metinde hangi anlamda kullanıldığına dikkat etmemiz gerekir.

• mert:

  “Mert” kelimesi, kulağa hoş gelen bir kelime, değil mi? Genelde iyi özellikleri olan insanlar için kullanılır. Cesur, dürüst, sözünün eri insanlar için “mert” deriz. Hadi sözlük anlamına bakalım:

  Sözlük anlamı: Yiğit, yürekli, doğru, dürüst, sözünün eri.

• ihanet:

  “İhanet” kelimesi, “hain” kelimesiyle çok benzer. Birisi bize hainlik yaptığında, aslında bize ihanet etmiş olur. Güvenimizi sarsan, bizi yarı yolda bırakan davranışlar ihanettir. Hadi sözlük anlamına bakalım:

  Sözlük anlamı: Hainlik, sadakatsizlik, vefasızlık.

• direniş:

  “Direniş” kelimesi, bir şeye karşı koymak, mücadele etmek anlamına gelir. Mesela, bir ağaç fırtınaya karşı direnir, rüzgâra karşı ayakta kalmaya çalışır. Ya da bir haksızlığa karşı çıkmak da bir direniştir. Hadi sözlük anlamına bakalım:

  Sözlük anlamı: Bir şeye karşı koyma, dayanma, mukavemet.

• iman:

  “İman” kelimesi, hem dini bir anlamı olan hem de genel olarak bir şeye inanmak, güvenmek anlamında kullanılan bir kelime. Mesela, bir arkadaşımıza çok güvendiğimizde, ona “imanımız tam” diyebiliriz. Hadi sözlük anlamına bakalım:

  Sözlük anlamı:
  1. Allah’a ve peygamberlerine inanma, dinî inanç.
  2. Bir şeye güvenme, inanma.

Gördünüz mü, kelimelerin anlamlarını bilmek, okuduğumuz metinleri daha iyi anlamamızı sağlıyor. Şimdi ikinci etkinliğe geçelim.

2. ETKİNLİK

Metnin hikâye unsurlarını belirleyiniz.

Sevgili öğrencilerim, bu etkinlikte bizden bir metnin hikâye unsurlarını bulmamız isteniyor. Hikâye unsurları dediğimizde aklımıza şunlar gelmeli:

• Mekân: Hikâyenin geçtiği yer neresi? (Örnek: Bir okul, bir orman, bir şehir meydanı, bir ev gibi.)
• Zaman: Hikâye ne zaman geçiyor? (Örnek: Sabah, akşam, dün, yaz tatili, eski zamanlarda, gelecekte gibi.)
• Karakterler: Hikâyedeki kişiler kimler? (Örnek: Ayşe, Ali, öğretmen, bir kedi, bir kral gibi.)
• Olay: Hikâyede ne yaşanıyor, ne anlatılıyor? (Örnek: Bir çocuğun kayıp köpeğini araması, bir grup arkadaşın macera yaşaması, bir kahramanın ülkesini kurtarması gibi.)

Ancak burada küçük bir sorunumuz var: Bize bu hikâyenin metni verilmemiş! Metni okumadan, bu sorulara doğru cevaplar vermemiz mümkün değil. Bu yüzden bu etkinliği şu an için dolduramıyoruz. Eğer metin olsaydı, onu dikkatlice okur ve bu bilgileri kolayca bulurduk.

3. ETKİNLİK

Metnin ana düşüncesini aşağıya yazınız.

Bu etkinlik de yine bir önceki gibi, bize metin verilmediği için şu anda çözemeyeceğimiz bir etkinlik. Ama size “ana düşünce”nin ne demek olduğunu açıklayabilirim:

• Ana düşünce:

  Bir metni okuduğumuzda, yazarın bize vermek istediği asıl mesaj, metnin bize öğretmek istediği en önemli fikir vardır. İşte buna ana düşünce deriz. Metnin tamamı aslında bu ana düşünceyi desteklemek için yazılmıştır. Mesela, bir metin size doğayı korumanın ne kadar önemli olduğunu anlatıyorsa, ana düşünce “Doğa sevgisi ve korunması hayati önem taşır” gibi bir şey olabilir.

Yine, metni okumadan ana düşünceyi bulamayız. Ama metin elimizde olsaydı, onu birkaç kez dikkatlice okur, “Yazar bu metni neden yazmış? Bana ne anlatmak istiyor?” diye kendimize sorarak ana düşünceyi kolayca bulurduk.

Umarım bu açıklamalar size yardımcı olmuştur sevgili öğrencilerim. Gördüğünüz gibi, bazı etkinlikleri tamamlamak için gerekli bilgilere sahip olmamız çok önemli. Metinler olmadan, hikâye unsurlarını ve ana düşünceyi belirleyemeyiz. Ama kelime anlamlarını bulmak gibi etkinlikleri her zaman yapabiliriz!