Merhaba çocuklar! Bugün Türkçe dersinde çok önemli bir konuyu, yazım kurallarını ve noktalama işaretlerini tekrar edeceğiz. Değerlendirme çalışmalarımızdaki soruları hep birlikte adım adım çözeceğiz. Hazırsanız başlayalım!
2. Hangi seçenekteki sayının yazımı doğrudur?
Çözüm:
Bu soruda sayılarımızın nasıl yazıldığını kontrol etmemiz isteniyor. Türkçede sayılarla ilgili bazı kurallarımız var. Özellikle birden fazla kelimeden oluşan sayılar genellikle ayrı yazılır. Sıra sayıları ise sayının sonuna nokta konularak veya ekler ayrılarak yazılır.
- A) onaltıncı: Bu bir sıra sayısıdır. Sıra sayıları ya rakamla yazılıp sonuna nokta konur (16.) ya da kelimeyle yazıldığında her kelime ayrı yazılır (on altıncı). “onaltıncı” şeklinde bitişik yazımı yanlıştır.
- B) 8.inci: Bu da bir sıra sayısıdır. Rakamla yazıldığında ekler kesme işaretiyle ayrılır (8’inci) veya kelimeyle yazılır (sekizinci). “8.inci” yazımı yanlıştır.
- C) on dokuz: Türk Dil Kurumu (TDK) kurallarına göre, iki veya daha fazla kelimeden oluşan sayılar ayrı yazılır. Bu nedenle “on dokuz” yazımı doğrudur.
- D) ellidört: Tıpkı “on dokuz” gibi, “elli dört” de ayrı yazılması gereken bir sayıdır. “ellidört” şeklinde bitişik yazımı yanlıştır.
Şimdi seçenekleri tekrar inceleyelim:
- A) onaltıncı → Yanlış (Doğrusu: on altıncı veya 16.)
- B) 8.inci → Yanlış (Doğrusu: 8’inci veya sekizinci)
- C) on dokuz → Doğru
- D) ellidört → Yanlış (Doğrusu: elli dört)
Sonuç olarak, doğru yazılmış sayı C seçeneğinde verilmiştir.
Doğru Cevap:C
3. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde yanlış noktalama işareti kullanılmıştır?
Çözüm:
Bu soruda noktalama işaretlerinin doğru kullanılıp kullanılmadığını bulacağız. Cümlelerin sonuna hangi noktalama işaretinin gelmesi gerektiğini hatırlayalım:
- Soru soran cümlelerin sonuna soru işareti (?) konur.
- Duygu belirten (sevinç, korku, şaşırma vb.) veya seslenme bildiren cümlelerin sonuna ünlem işareti (!) konur.
- Normal, bitmiş cümlelerin sonuna nokta (.) konur.
Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
-
A) Söylediklerimi anladınız mı?
Bu cümlede “anladınız mı?” şeklinde bir soru soruluyor. Bu yüzden sonuna soru işareti gelmesi doğrudur. -
B) Hava karardı mı eve gideriz?
Buradaki “mı” eki bir soru sormuyor, “hava karardığı zaman” veya “hava kararınca” anlamında kullanılmış. Yani bir şart bildiriyor. Bu tür cümlelerin sonuna nokta konur. Soru işareti kullanılması yanlıştır. Doğrusu “Hava karardı mı eve gideriz.” veya “Hava kararınca eve gideriz.” olmalıydı. -
C) Yemeği mutfakta mı yiyelim, salonda mı?
Bu cümlede de “mı” ekiyle bir tercih sorusu soruluyor. Bu yüzden sonuna soru işareti gelmesi doğrudur. -
D) Neden çayına şeker attın?
Bu cümlede “neden” kelimesiyle bir sebep soruluyor. Bu yüzden sonuna soru işareti gelmesi doğrudur.
Gördüğümüz gibi, B seçeneğindeki cümlede soru işareti yanlış kullanılmıştır.
Doğru Cevap:B
4. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde sayıların yazımı yanlıştır?
Çözüm:
Bu soruda da sayıların yazımıyla ilgili kuralları hatırlamamız gerekiyor. Sayılar, tarihler, saatler, sıralamalar ve oranlar gibi farklı yerlerde farklı şekillerde yazılır. Hangi seçenekte yanlışlık yapıldığına bakalım:
-
A) 100 sorunun 80’ini doğru cevaplamış.
Oranları belirtirken rakam kullanabiliriz ve ekleri kesme işaretiyle ayırırız. “80’ini” yazımı doğrudur. -
B) Sınav saat 09,30’da başlayacak.
Saatleri yazarken saat ve dakika arasına iki nokta üst üste (:) konur. Virgül (,) kullanılması yanlıştır. Doğrusu “09:30’da” olmalıydı. -
C) Annem 27.07.1974 tarihinde doğdu.
Tarihlerde gün, ay ve yıl arasına nokta (.) konur. Bu yazım doğrudur. -
D) Teyzemler bu apartmanın 5. katında oturuyor.
Sıra sayılarını belirtirken rakamdan sonra nokta (.) konur. Bu yazım doğrudur.
Bu durumda, B seçeneğindeki saat yazımında bir yanlışlık yapılmıştır.
Doğru Cevap:B
5. Aşağıdaki cümlelerin hangisinin sonunda diğerlerinden farklı bir noktalama işareti kullanılmalıdır?
Çözüm:
Bu soruda cümlelerin sonuna gelen noktalama işaretlerini karşılaştıracağız. Hangi cümlenin diğerlerinden farklı bir duygu veya anlam taşıdığını bulmaya çalışalım:
-
A) Kapıyı kapatın lütfen
Bu bir rica cümlesidir ve normal, bitmiş bir yargı bildirir. Bu tür cümlelerin sonuna nokta (.) konur. -
B) Ey Türk Gençliği
Bu bir seslenme cümlesidir. Seslenme, uyarı, sevinç, korku gibi yoğun duyguları anlatan cümlelerin sonuna ünlem işareti (!) konur. -
C) Yaşasın, sınavı kazandım
Bu cümlede bir sevinç ifadesi var. Yoğun duyguları anlatan cümlelerin sonuna ünlem işareti (!) konur. -
D) Eyvah, süt taştı
Bu cümlede bir şaşırma veya endişe ifadesi var. Yoğun duyguları anlatan cümlelerin sonuna ünlem işareti (!) konur.
Şimdi her cümlenin sonuna gelmesi gereken işareti düşünelim:
- A) Kapıyı kapatın lütfen. (Nokta)
- B) Ey Türk Gençliği! (Ünlem)
- C) Yaşasın, sınavı kazandım! (Ünlem)
- D) Eyvah, süt taştı! (Ünlem)
Gördüğümüz gibi, A seçeneğindeki cümle diğerlerinden farklı olarak nokta ile bitmelidir. Diğerleri ünlem işareti alır.
Doğru Cevap:A
C. Yabancı dillerden alınmış ve dilimize henüz yerleşmemiş aşağıdaki kelimeleri Türkçe karşılıklarıyla eşleştiriniz.
Çözüm:
Bu bölümde günlük hayatta kullandığımız ama aslında başka dillerden gelmiş kelimelerin Türkçe karşılıklarını bulacağız. Türkçemizi daha güzel ve zengin kullanmak için bu kelimelerin karşılıklarını bilmek çok önemli.
-
bandaj
- “Bandaj”, yaralı bir yeri sarmak için kullanılan kumaş parçasıdır. Bunun Türkçe karşılığı “sargı”dır.
-
final
- “Final”, bir işin, bir yarışmanın veya bir dersin son bölümü, bitişi demektir. Bunun Türkçe karşılığı “son”dur.
-
laptop
- “Laptop”, kucağa alınabilen, taşınabilir bilgisayar demektir. Bunun Türkçe karşılığı “dizüstü”dür.
Eşleştirmeleri yapalım:
1. bandaj → sargı
2. final → son
3. laptop → dizüstü
Ç. Aşağıdaki kısaltmaları açılımlarıyla eşleştiriniz.
Çözüm:
Bu bölümde de günlük hayatta çok sık gördüğümüz kısaltmaların uzun hallerini (açılımlarını) bulacağız. Kısaltmalar, kelimeleri daha hızlı yazmamızı veya söylememizi sağlar.
Şimdi kısaltmaları ve açılımlarını tek tek eşleştirelim:
-
gram → g
- “Gram” kelimesinin kısaltması “g” harfidir.
-
kilometre → km
- “Kilometre” kelimesinin kısaltması “km”dir.
-
kuruş → kr.
- “Kuruş” kelimesinin kısaltması genellikle “kr.” şeklindedir.
-
dakika → dk.
- “Dakika” kelimesinin kısaltması “dk.”dır.
-
karşılaştırınız → krs.
- “Karşılaştırınız” kelimesinin kısaltması bazen “krş.” olsa da, verilen seçenekler arasında “krs.” en uygun olanıdır.
-
güney → G
- Yön isimlerinden “Güney” kelimesinin kısaltması “G” harfidir.
-
cilt → C
- Kitaplarda veya yayınlarda “cilt” kelimesinin kısaltması “C” harfidir.
-
kilogram → kg
- “Kilogram” kelimesinin kısaltması “kg”dir.
Eşleştirmeleri yapalım:
1. gram → g
2. kilometre → km
3. kuruş → kr.
4. dakika → dk.
5. karşılaştırınız → krs.
6. güney → G
7. cilt → C
8. kilogram → kg
Not: Alt kısımdaki kısaltmalarda “sa.” (saat) kelimesinin karşılığı yukarıdaki listede bulunmadığı için o kısaltma boşta kalmıştır.