Merhaba sevgili öğrencilerim! Bugün sizlerle Türkçe ders kitabımızdaki çok güzel bir etkinliği yapacağız. Hazır mısınız? Haydi o zaman, soruları dikkatlice inceleyelim ve hep birlikte çözelim.
Öncelikle “HAZIRLIK ÇALIŞMALARI” kısmına bakalım. Bu bölüm, dinleme metnine başlamadan önce düşünmemiz, arkadaşlarımızla konuşmamız gereken konuları içerir. Yani asıl etkinliğe bir hazırlık niteliğindedir.
1. Destan hakkında edindiğiniz bilgileri arkadaşlarınıza anlatınız.
Bu soru, sizden destanların ne olduğunu, ne gibi özelliklere sahip olduğunu, bildiğiniz destanları arkadaşlarınızla paylaşmanızı istiyor. Destanlar, milletlerin kahramanlıklarını, önemli olaylarını anlatan uzun hikâyelerdir. Mesela, Oğuz Kağan Destanı gibi…
2. Başlığından hareketle dinleyeceğiniz metnin konusunu tahmin ediniz.
Metnin başlığı: OĞUZ ATA BOY BOYADI
Sevgili çocuklar, başlığa baktığımızda aklımıza neler geliyor? “Oğuz Ata” bize çok eski zamanlardaki bir lideri, bir atayı hatırlatıyor, değil mi? “Boy boyadı” ise bir topluluğu, bir kabileyi veya bir soyu organize etmek, onlara isim vermek gibi anlamlara gelebilir. Bu başlık bize büyük ihtimalle, Türklerin atası olan Oğuz Kağan’ın hayatını, onun kurduğu boyları ve yaşadığı önemli olayları anlatan bir metin dinleyeceğimizi düşündürüyor.
Şimdi gelelim asıl etkinliğimiz olan “1. ETKİNLİK” kısmına.
1. ETKİNLİK
a. Metinde geçen aşağıdaki kelimelerin anlamını tahmin ediniz. Bu kelimelerin anlamını sözlüğünüze yazmayı unutmayınız.
Burada bizden, metni dinlemeden önce veya dinlerken karşılaşabileceğimiz bazı kelimelerin anlamlarını tahmin etmemiz isteniyor. Bu kelimeleri bilmek, metni daha iyi anlamamıza yardımcı olur. Haydi tahminlerimizi yapalım:
kocamak:
Bu kelime, bir insanın ya da bir şeyin yaşının ilerlemesi, yaşlanması anlamına gelir. Mesela, “Dedem çok kocadı, artık eskisi gibi koşamıyor.” diyebiliriz.
Sonuç: Yaşlanmak, ihtiyarlamak.
ulak:
Eski zamanlarda, bir yerden başka bir yere haber veya mektup taşıyan kişilere ulak denirdi. Şimdiki kuryeler gibi düşünebilirsiniz ama onlar atlarla veya yaya olarak uzun yollar kat ederlerdi.
Sonuç: Haber taşıyan kişi, haberci, elçi.
otağ:
Bu kelime, özellikle Orta Asya Türklerinde kullanılan, büyük, gösterişli çadır anlamına gelir. Genellikle beylerin, hanların veya önemli kişilerin yaşadığı büyük çadırlara otağ denirdi. Bir nevi onların sarayı gibi düşünebilirsiniz.
Sonuç: Büyük ve gösterişli çadır, çadırkent.
b. Metinde geçen aşağıdaki kelime gruplarını anlamlarına uygun olarak birer cümlede kullanınız. Bu cümleleri aşağıya yazınız.
Şimdi de bu kelime gruplarını kendi cümlelerimiz içinde kullanalım. Böylece anlamlarını daha iyi kavramış oluruz.
buyruk vermek:
Buyruk vermek, birine bir işi yapması için emir vermek, talimat vermek demektir. Mesela, öğretmenimiz bize ödev yapmamız için buyruk verebilir.
Sonuç: Padişah, askerlerine düşmanla savaşmaları için buyruk verdi.
mahcup olmak:
Mahcup olmak, utangaçlık duymak, utanmak veya bir hata yaptığımız için sıkılmak anlamına gelir. Birine istemeden kötü bir söz söylediğimizde veya birinin iyiliğine karşılık veremediğimizde mahcup olabiliriz.
Sonuç: Arkadaşının yardım teklifini geri çevirdiği için çok mahcup oldu.
c. Metni dinlerken not aldığınız anlamını bilmediğiniz kelimelerin anlamlarını sözlükten bulunuz. Bu kelimeleri kendi sözlüğünüze ekleyiniz.
Bu kısım, metni dinledikten sonra yapmanız gereken bir çalışma. Metni dinlerken anlamını bilmediğiniz kelimeleri not almalısınız. Daha sonra bu kelimelerin anlamlarını bir sözlükten bulup kendi defterinize, yani kişisel sözlüğünüze yazmalısınız. Bu, kelime dağarcığınızı geliştirmek için çok önemli bir adımdır, unutmayın! Ne kadar çok kelime bilirseniz, o kadar iyi anlar ve kendinizi ifade edersiniz.
İşte böyle sevgili öğrencilerim! Gördüğünüz gibi soruları adım adım inceleyerek ve üzerine düşünerek kolayca çözdük. Unutmayın, her zaman önce soruyu anlamak, sonra cevabı düşünmek en doğrusudur. Bir sonraki dersimizde görüşmek üzere!