Merhaba sevgili öğrencilerim! Bugün sizlerle birlikte Türkçe ders kitabımızdaki çok güzel iki etkinliği çözeceğiz. Hem noktalama işaretlerini tekrar edeceğiz hem de günlük hayatımızdaki nezaket kurallarını ve beden dilini hatırlayacağız. Haydi başlayalım!
9. ETKİNLİK
Aşağıdaki cümlelerde kutucukların içine uygun noktalama işaretlerini yazınız.
Bu etkinlikte, cümleleri doğru okuyup anlamalı ve nerede virgül, nerede nokta, nerede kesme işareti kullanmamız gerektiğini bulmalıyız. Noktalama işaretleri, yazdıklarımızı daha kolay anlamamızı sağlar, tıpkı trafik işaretleri gibi bize yol gösterir.
Adım 1: Birinci cümleyi inceleyelim.
Bazı evler vardır penceleri gökyüzüne bakar Bazı evlerin pencereleri de ağaçlara
Bu cümlede, farklı evlerin pencerelerinin nereye baktığı anlatılıyor. Cümleleri daha anlaşılır kılmak için noktalama işaretleri ekleyelim:
- “Bazı evler vardır” derken bir duraklama yapıyoruz ve ardından pencerelerini anlatmaya başlıyoruz. Bu yüzden “vardır” kelimesinden sonra bir virgül (,) koymalıyız.
- “pencereleri gökyüzüne bakar” kısmı, ilk ev grubunun özelliğini tamamlıyor. Burada bir düşünce bitiyor ve başka bir düşünceye geçiliyor. Bu yüzden “bakar” kelimesinden sonra bir nokta (.) koymalıyız.
- “Bazı evlerin pencereleri de ağaçlara” cümlesi, ikinci ev grubunu anlatıyor ve burada cümle bitiyor. Bu yüzden “ağaçlara” kelimesinden sonra bir nokta (.) koymalıyız.
Sonuç:
Bazı evler vardır, pencereleri gökyüzüne bakar. Bazı evlerin pencereleri de ağaçlara.
Adım 2: İkinci cümleyi inceleyelim.
Dışarıda olmalıydık Sokaklarda parklarda kumsallarda
Bu cümlede, dışarıda olmamız gereken yerler sıralanmış. Sıralı şeyleri ayırmak için virgül kullanırız, cümle bittiğinde de nokta koyarız.
- “Dışarıda olmalıydık” cümlesi bir dileği belirtiyor ve burada bir düşünce tamamlanıyor. Bu yüzden “olmalıydık” kelimesinden sonra bir nokta (.) koymalıyız.
- Şimdi dışarıda olabileceğimiz yerleri sıralıyoruz: “Sokaklarda”, “parklarda”, “kumsallarda”. Sıraladığımız bu yerleri birbirinden ayırmak için “Sokaklarda” kelimesinden sonra bir virgül (,) ve “parklarda” kelimesinden sonra bir virgül (,) koymalıyız.
- En son yer olan “kumsallarda” kelimesinden sonra ise cümle tamamen bittiği için bir nokta (.) koymalıyız.
Sonuç:
Dışarıda olmalıydık. Sokaklarda, parklarda, kumsallarda.
Adım 3: Üçüncü cümleyi inceleyelim.
Gün Bey in elleri sandalyesinin tekerleklerini sokak kapısına doğru çevirdi
Bu cümlede, özel bir isme gelen eki ayırmamız gerekiyor. Özel isimlere gelen “-in, -ın, -ün, -un” gibi ekleri kesme işareti (‘) ile ayırırız. Cümle bittiğinde de nokta koyarız.
- “Gün Bey” özel bir isimdir. “Gün Bey’in elleri” derken, “ellerin Gün Bey’e ait olduğunu” belirtiyoruz. Bu yüzden “Gün Bey” kelimesinden sonra bir kesme işareti (‘) koymalıyız.
- Cümle “çevirdi” kelimesiyle bitiyor ve bir eylem tamamlanıyor. Bu yüzden “çevirdi” kelimesinden sonra bir nokta (.) koymalıyız.
Sonuç:
Gün Bey‘in elleri sandalyesinin tekerleklerini sokak kapısına doğru çevirdi.
***
10. ETKİNLİK
Aşağıdaki görselde günlük yaşantımızda kullandığımız nezaket ifadelerine örnek bir durum verilmiştir. Sizler de nezaket ifadelerinin geçtiği benzer durumları arkadaşlarınızla canlandırınız. Konuşurken beden dilini etkili kullanınız. Konuşan arkadaşınızın sözlü olmayan mesajlarına dikkat ediniz.
Sevgili çocuklar, bu etkinlikte bizden bir şey çözmemiz istenmiyor, ama çok önemli bir konuda düşünmemiz ve pratik yapmamız isteniyor. Haydi, bu etkinliğin bize ne anlattığını adım adım inceleyelim:
Adım 1: Görseldeki konuşmaları inceleyelim.
Görselde üç arkadaş görüyoruz. Bir tanesi diğer iki arkadaşının tanışıp tanışmadığını soruyor. Diğer iki arkadaş da tanışıyor ve birbirlerine hal hatır soruyorlar. Bakın ne kadar güzel konuşuyorlar:
- Oğlan çocuğu: “Merhaba Ayşe. Siz tanışıyor musunuz?”
- Ayşe: “Merhaba Ayşe! Ben Elif. Nasılsın?”
- Elif: “Merhaba Elif. Teşekkür ederim, iyiyim. Sen nasılsın?”
Bu konuşmalarda hangi nezaket ifadelerini görüyoruz? “Merhaba”, “Nasılsın?”, “Teşekkür ederim”, “İyiyim” gibi kelimeler, günlük hayatımızda birbirimize saygı ve sevgi gösterdiğimiz, hal hatır sorduğumuz çok güzel ifadelerdir.
Adım 2: Nezaket ifadelerinin önemini anlayalım.
Nezaket ifadeleri, insanlar arasındaki ilişkileri daha sıcak, daha anlayışlı ve daha saygılı hale getirir. Birine “Merhaba” demek, “Nasılsın?” diye sormak, “Teşekkür ederim” demek, o kişiye değer verdiğimizi gösterir. Bu ifadeler sayesinde hem biz kendimizi daha iyi hissederiz hem de karşımızdaki insanlar mutlu olur. Nezaket, aslında bir sihirli değnek gibidir, dokunduğu her şeyi güzelleştirir.
Adım 3: Beden dilinin önemini anlayalım.
Etkinlikte diyor ki, “Konuşurken beden dilini etkili kullanınız. Konuşan arkadaşınızın sözlü olmayan mesajlarına dikkat ediniz.” Peki, bu ne demek?
Beden dili, kelimelerle söylemediğimiz ama hareketlerimizle, yüz ifadelerimizle, duruşumuzla anlattığımız şeylerdir. Görseldeki kızlar tanışırken gülümsüyorlar ve el sıkışıyorlar. Bu hareketler, onların birbirlerinden hoşlandıklarını, arkadaşça yaklaştıklarını ve saygı duyduklarını gösterir.
Birine bir şey anlatırken veya dinlerken göz teması kurmak, gülümsemek, onaylar şekilde başımızı sallamak gibi hareketler, iletişimimizi güçlendirir. Bu, karşımızdaki kişiye “Seni dinliyorum ve anlıyorum” demenin bir yoludur.
Sözlü olmayan mesajlar da işte bu beden dilidir. Arkadaşınız konuşurken somurtuyor mu, yoksa gülümsüyor mu? Omuzları düşük mü, yoksa dik mi duruyor? Bu küçük işaretler bize arkadaşımızın o an ne hissettiği hakkında çok şey anlatır. Bu mesajlara dikkat etmek, arkadaşımızı daha iyi anlamamızı sağlar.
Adım 4: Bu etkinliği nasıl yapacağımızı düşünelim.
Bu etkinlik, aslında bir rol yapma çalışmasıdır. Öğretmeninizin rehberliğinde veya arkadaşlarınızla kendi aranızda, görseldeki gibi tanışma ve hal hatır sorma durumlarını canlandırabilirsiniz.
- Biriniz yeni gelen bir arkadaşı tanıtabilir.
- Diğer ikiniz de tanışıp birbirinize nezaket ifadeleriyle karşılık verebilirsiniz.
- Unutmayın, konuşurken sadece kelimeleri değil, gülümsemenizi, el sıkışmanızı, arkadaşınızın gözlerinin içine bakmanızı da kullanın.
- Arkadaşınız konuşurken onun yüz ifadelerine, duruşuna dikkat edin. Acaba ne hissettiğini size beden diliyle anlatıyor mu?
Bu etkinlik sayesinde hem daha iyi iletişim kurmayı öğreniriz hem de nezaket kurallarının ne kadar önemli olduğunu bir kez daha anlarız. Nezaketli olmak, bizi ve çevremizi daha mutlu yapar, değil mi?