Merhaba sevgili öğrencilerim,
Bugün sizlerle arazi ölçme birimleri konusundaki bu alıştırmaları birlikte çözeceğiz. Bu konu, tarlaları, arsaları ölçerken kullandığımız ve günlük hayatta da karşımıza çıkabilecek önemli bir konu. Hazırsanız, haydi başlayalım!
Soru 3: Aşağıdaki ifadelerden doğru olanın başına “D”, yanlış olanın başına “Y” yazınız.
Bu soruyu çözebilmek için arazi ölçü birimleri arasındaki ilişkiyi hatırlamamız gerekiyor. Merdivenimizi hatırlayalım: En üstte Hektar (ha), bir altında Dekar (daa) (diğer adıyla dönüm) ve en altta Ar (a) vardı. Her basamakta aşağı inerken 10 ile çarpar, yukarı çıkarken 10’a böleriz.
- (D) 1 ha = 100 a
Açıklama: Hektardan ar’a inerken iki basamak aşağı iniyoruz. Bu yüzden 1’i iki defa 10 ile, yani 100 ile çarparız. 1 x 100 = 100 a. Bu ifade Doğru.
- (D) 1 a = 0,1 daa
Açıklama: Ar’dan dekar’a çıkarken bir basamak yukarı çıkıyoruz. Bu yüzden 1’i 10’a böleriz. 1 / 10 = 0,1 daa. Bu ifade de Doğru.
- (Y) Günlük hayatta en çok kullanılan ölçü birimi hektardır.
Açıklama: Hektar çok büyük alanlar (örneğin ormanlar) için kullanılır. Günlük hayatta arsalar veya tarlalar için genellikle dönüm (dekar) veya metrekare kullanılır. Bu yüzden bu ifade Yanlış.
- (Y) Hektar, dekara çevrilirken 100 ile çarpılır.
Açıklama: Hektardan dekara inerken sadece bir basamak aşağı iniyoruz. Bu yüzden 10 ile çarpmamız gerekir. Bu ifade Yanlış.
- (D) Ar, dekara çevrilirken 10’a bölünür.
Açıklama: Ar’dan dekara çıkarken bir basamak yukarı çıkarız. Yukarı çıkarken bölme işlemi yaparız. Bu yüzden 10’a böleriz. Bu ifade Doğru.
Soru 4: Aşağıda verilen arazi ölçülerini, alan ölçme birimlerinden m²’ye çeviriniz.
Bu soruda en önemli kuralı hatırlamalıyız: 1 ar = 100 m²‘dir. Diğerlerini de buna göre bulabiliriz.
- 1 dekar (daa) = 10 ar = 10 x 100 = 1000 m²
- 1 hektar (ha) = 100 ar = 100 x 100 = 10 000 m²
Şimdi bu bilgileri kullanarak sorumuzu çözelim.
a) 8 a = ………… m²
Çözüm: 1 ar 100 m² olduğuna göre, 8 ar’ı bulmak için 8 ile 100’ü çarparız.
8 x 100 = 800
Sonuç: 8 a = 800 m²
b) 2,7 a = ………… m²
Çözüm: 2,7 ile 100’ü çarparız. Ondalık sayıyı 100 ile çarparken virgülü iki basamak sağa kaydırırız.
2,7 x 100 = 270
Sonuç: 2,7 a = 270 m²
c) 13 daa = ………… m²
Çözüm: 1 dekar 1000 m² olduğuna göre, 13 ile 1000’i çarparız.
13 x 1000 = 13 000
Sonuç: 13 daa = 13 000 m²
ç) 0,42 daa = ………… m²
Çözüm: 0,42 ile 1000’i çarparız. Virgülü üç basamak sağa kaydırmamız gerekir.
0,42 x 1000 = 420
Sonuç: 0,42 daa = 420 m²
d) 37 ha = ………… m²
Çözüm: 1 hektar 10 000 m² olduğuna göre, 37 ile 10 000’i çarparız.
37 x 10 000 = 370 000
Sonuç: 37 ha = 370 000 m²
e) 1,28 ha = ………… m²
Çözüm: 1,28 ile 10 000’i çarparız. Virgülü dört basamak sağa kaydırırız.
1,28 x 10 000 = 12 800
Sonuç: 1,28 ha = 12 800 m²
Soru 5: Aşağıda verilen alan ve arazi ölçme birimlerini eşleştiriniz.
Harika bir eşleştirme sorusu! En kolay yol, soldaki tüm değerleri metrekareye (m²) çevirip sağdaki doğru kutucukla birleştirmektir.
- 42 a: 1 ar 100 m² ise, 42 x 100 = 4200 m²
- 0,42 ha: 1 hektar 10 000 m² ise, 0,42 x 10 000 = 4200 m²
- 4,2 a: 1 ar 100 m² ise, 4,2 x 100 = 420 m²
- 420 daa: 1 dekar 1000 m² ise, 420 x 1000 = 420 000 m²
Şimdi eşleştirmeleri yapabiliriz:
- 42 a ➔ 4200 m²
- 0,42 ha ➔ 4200 m²
- 4,2 a ➔ 420 m²
- 420 daa ➔ 420 000 m²
Soru 6: Aşağıda verilen alan ve arazi ölçme birimlerini birbirine çeviriniz.
Bu soruda farklı birimler arasında gidip geleceğiz. Arazi ölçü birimleri merdivenini ve metrekare dönüşümlerini aklımızda tutalım yeter!
a) 130 a = ………… daa
Çözüm: Ar’dan dekar’a bir basamak yukarı çıkarız, yani 10’a böleriz.
130 / 10 = 13
Sonuç: 130 a = 13 daa
b) 5,2 ha = ………… a
Çözüm: Hektardan ar’a iki basamak aşağı ineriz, yani 100 ile çarparız.
5,2 x 100 = 520
Sonuç: 5,2 ha = 520 a
c) 500 m² = ………… a
Çözüm: Metrekareden ar’a çevirirken 100’e böleriz (çünkü 1 a = 100 m²).
500 / 100 = 5
Sonuç: 500 m² = 5 a
ç) 13 000 m² = ………… ha
Çözüm: Metrekareden hektara çevirirken 10 000’e böleriz (çünkü 1 ha = 10 000 m²).
13 000 / 10 000 = 1,3
Sonuç: 13 000 m² = 1,3 ha
d) 93 daa = ………… ha
Çözüm: Dekardan hektara bir basamak yukarı çıkarız, yani 10’a böleriz.
93 / 10 = 9,3
Sonuç: 93 daa = 9,3 ha
e) 4800 a = ………… ha
Çözüm: Ar’dan hektara iki basamak yukarı çıkarız, yani 100’e böleriz.
4800 / 100 = 48
Sonuç: 4800 a = 48 ha
f) 2,7 ha = ………… m²
Çözüm: Hektardan metrekareye çevirirken 10 000 ile çarparız.
2,7 x 10 000 = 27 000
Sonuç: 2,7 ha = 27 000 m²
g) 43 daa = ………… m²
Çözüm: Dekardan metrekareye çevirirken 1000 ile çarparız.
43 x 1000 = 43 000
Sonuç: 43 daa = 43 000 m²
Soru 7: Çiftçi Metin Bey’in 18 ha 7 a tarlası vardır. Metin Bey’in kaç ar tarlası olduğunu bulunuz.
Bu soruda bizden tarlanın tamamını “ar” cinsinden ifade etmemiz isteniyor. Tarlanın bir kısmı zaten “ar” olarak verilmiş, o yüzden sadece hektar olan kısmı ar’a çevirip toplamamız yeterli olacak.
Adım 1: Hektarı ar’a çevirelim.
1 hektarın 100 ar olduğunu biliyoruz. O zaman 18 hektarı bulmak için 18 ile 100’ü çarparız.
18 x 100 = 1800 a
Adım 2: Bulduğumuz değere diğer ar miktarını ekleyelim.
Metin Bey’in 1800 ar’a ek olarak bir de 7 ar’ı daha vardı.
1800 a + 7 a = 1807 a
Sonuç: Metin Bey’in toplam 1807 ar tarlası vardır.
Soru 8: Mehmet Bey’in 23,5 ha, Ahmet Bey’in 150 dönüm ve Hasan Bey’in de 600 a arsası vardır. Kimin arsasının en büyük olduğunu bulunuz.
Bu tür karşılaştırma sorularında en önemli kural, tüm birimleri aynı cinse çevirmektir. Böylece elmaları elmalarla karşılaştırabiliriz. Hepsini metrekareye (m²) çevirmek en garantili yoldur. Unutmayalım, dönüm ile dekar (daa) aynı anlama gelir!
Adım 1: Mehmet Bey’in arsasını m²’ye çevirelim.
Arsası 23,5 ha. 1 hektar 10 000 m² olduğuna göre:
23,5 x 10 000 = 235 000 m²
Adım 2: Ahmet Bey’in arsasını m²’ye çevirelim.
Arsası 150 dönüm (yani 150 dekar). 1 dekar 1000 m² olduğuna göre:
150 x 1000 = 150 000 m²
Adım 3: Hasan Bey’in arsasını m²’ye çevirelim.
Arsası 600 a. 1 ar 100 m² olduğuna göre:
600 x 100 = 60 000 m²
Adım 4: Sonuçları karşılaştıralım.
- Mehmet Bey: 235 000 m²
- Ahmet Bey: 150 000 m²
- Hasan Bey: 60 000 m²
Sonuç: Sayıları karşılaştırdığımızda en büyük değerin 235 000 m² olduğunu görüyoruz. Dolayısıyla en büyük arsa Mehmet Bey’e aittir.
Umarım tüm çözümler anlaşılır olmuştur. Bu konuları bol bol tekrar ederek daha da pekiştirebilirsiniz. Hepinize iyi çalışmalar dilerim