Merhaba sevgili öğrencilerim,
Bugün sizlerle birlikte çalışma kitabımızdaki birkaç soruyu çözeceğiz. Bu sorular, grafik okuma, aritmetik ortalama ve açıklık gibi önemli konuları pekiştirmemize yardımcı olacak. Kalemleriniz ve defterleriniz hazırsa, haydi başlayalım!
Soru 20: Yandaki grafikte Gülperi’nin beş gün boyunca Türkçe ve matematik derslerinden çözdüğü sorular veriliyor. Buna göre aşağıdaki soruları cevaplayınız.
- a) Tabloya göre Gülperi’nin bir günde ortalama kaç Türkçe sorusu çözdüğünü bulunuz.
- b) Gülperi bir günde ortalama kaç soru çözmüştür?
- c) Gülperi’nin çözdüğü matematik soru sayılarının açıklığını bulunuz.
Çözüm:
Merhaba çocuklar, bu soruyu çözmek için öncelikle grafiği dikkatlice okumamız gerekiyor. Pembe sütunlar Türkçe’yi, mavi sütunlar ise Matematiği gösteriyor.
a) Tabloya göre Gülperi’nin bir günde ortalama kaç Türkçe sorusu çözdüğünü bulunuz.
Adım 1: Öncelikle Gülperi’nin 5 gün boyunca çözdüğü toplam Türkçe soru sayısını bulalım. Grafikteki pembe sütunların değerlerini topluyoruz.
Pazartesi: 20
Salı: 35
Çarşamba: 25
Perşembe: 30
Cuma: 15
Toplam Türkçe Soru Sayısı = 20 + 35 + 25 + 30 + 15 = 125 soru.
Adım 2: Şimdi de aritmetik ortalamayı bulacağız. Unutmayın, ortalama bulmak için toplam soru sayısını gün sayısına (yani 5’e) böleriz.
125 / 5 = 25
Sonuç: Gülperi bir günde ortalama 25 Türkçe sorusu çözmüştür.
b) Gülperi bir günde ortalama kaç soru çözmüştür?
Adım 1: Bu sefer hem Türkçe hem de Matematik derslerinden çözdüğü toplam soru sayısını bulmalıyız. Türkçe sorularının toplamını zaten 125 olarak bulmuştuk. Şimdi de matematik sorularını toplayalım (mavi sütunlar).
Pazartesi: 15
Salı: 10
Çarşamba: 25
Perşembe: 20
Cuma: 30
Toplam Matematik Soru Sayısı = 15 + 10 + 25 + 20 + 30 = 100 soru.
Adım 2: Toplam çözülen soru sayısını bulmak için iki dersin toplamını alırız.
125 (Türkçe) + 100 (Matematik) = 225 soru.
Adım 3: Günlük ortalama için toplam soru sayısını 5’e bölelim.
225 / 5 = 45
Sonuç: Gülperi bir günde ortalama 45 soru çözmüştür.
c) Gülperi’nin çözdüğü matematik soru sayılarının açıklığını bulunuz.
Adım 1: Sevgili öğrenciler, bir veri grubunun açıklığı, en büyük değer ile en küçük değer arasındaki farktır. Önce matematik soru sayılarını yazalım: 15, 10, 25, 20, 30.
Adım 2: Bu sayılar içindeki en büyük ve en küçük değeri bulalım.
En büyük değer: 30 (Cuma günü)
En küçük değer: 10 (Salı günü)
Adım 3: Açıklığı bulmak için en büyük değerden en küçük değeri çıkarırız.
30 – 10 = 20
Sonuç: Matematik soru sayılarının açıklığı 20‘dir.
Soru 21: Bir yönetmen son yıllarda insanların sinemaya mı yoksa tiyatroya mı daha çok ilgi duyduklarını araştırmak istiyor. Buna göre yönetmenin;
- a) Bu araştırmayla ilgili nasıl bir araştırma sorusu üretebileceğini,
- b) Hangi veri toplama yöntemlerini kullanabileceğini bulunuz.
Çözüm:
Bu soruda bizden bir araştırmacı gibi düşünmemiz isteniyor. Hadi yönetmene yardımcı olalım!
a) Araştırma sorusu üretelim:
İyi bir araştırma sorusu, net ve anlaşılır olmalı ve istediğimiz bilgiyi bize vermelidir. İşte birkaç örnek:
- “Boş zamanlarınızı değerlendirmek için sinemayı mı, tiyatroyu mu tercih edersiniz?”
- “Son bir yıl içinde sinemaya mı daha sık gittiniz, tiyatroya mı?”
- “Sanatsal etkinliklerden hangisi size daha çok hitap ediyor: Sinema mı, tiyatro mu?”
Bu sorulardan herhangi biri yönetmenin amacına ulaşmasını sağlar.
b) Veri toplama yöntemleri:
Yönetmen bu sorunun cevabını insanlara sorarak bulabilir. Bunun için en yaygın yöntemler şunlardır:
- Anket: Hazırladığı soruları insanlara dağıtarak veya internet üzerinden doldurmalarını isteyerek veri toplayabilir. Bu, en pratik yöntemlerden biridir.
- Görüşme (Mülakat): İnsanlarla yüz yüze veya telefonla konuşarak sorularını sorabilir ve cevaplarını not alabilir.
Soru 22: Yukarıdaki tabloda bir iş yerindeki çalışanların aldığı maaşlar veriliyor. Tabloya göre aşağıdaki soruları cevaplayınız.
- a) Şirkette alınan maaşların ortalaması kaçtır?
- b) Şirketteki maaşların açıklığı kaç TL’dir?
- c) Şirkette kimlerin maaşları ortalamanın üstündedir?
Çözüm:
Şimdi de bir tablodaki verileri kullanarak hesaplamalar yapacağız.
a) Şirkette alınan maaşların ortalaması kaçtır?
Adım 1: Ortalama için önce tüm maaşları toplamalıyız.
1800 + 1600 + 2500 + 3800 = 9700 TL
Adım 2: Toplam maaşı, çalışan sayısına (4 kişi) bölelim.
9700 / 4 = 2425 TL
Sonuç: Şirketteki maaşların ortalaması 2425 TL‘dir.
b) Şirketteki maaşların açıklığı kaç TL’dir?
Adım 1: Açıklık için en yüksek ve en düşük maaşı bulmalıyız.
En yüksek maaş: 3800 TL (Genel Müdür)
En düşük maaş: 1600 TL (Sekreter)
Adım 2: En yüksek maaştan en düşük maaşı çıkaralım.
3800 – 1600 = 2200 TL
Sonuç: Maaşların açıklığı 2200 TL‘dir.
c) Şirkette kimlerin maaşları ortalamanın üstündedir?
Adım 1: Ortalamayı 2425 TL olarak bulmuştuk. Şimdi her bir çalışanın maaşını bu değerle karşılaştıralım.
Memur: 1800 TL < 2425 TL
Sekreter: 1600 TL < 2425 TL
Yönetici: 2500 TL > 2425 TL
Genel Müdür: 3800 TL > 2425 TL
Sonuç: Maaşları ortalamanın üstünde olanlar Yönetici ve Genel Müdür‘dür.
Soru 23: Birkaç ay sonra alacağı LCD televizyona ne kadar bütçe ayıracağına karar vermek için elektronik ürün satan mağazaları dolaşan Seçkin Bey, araştırma sonuçlarına göre aşağıdaki tabloyu oluşturuyor. Tablodaki verilere göre Seçkin Bey’in televizyona ayıracağı ortalama bütçeyi minimum ve maksimum fiyatlara göre ayrı ayrı bulunuz.
Çözüm:
Bu soruda Seçkin Bey’e bütçe planlaması için yardım edeceğiz. İki farklı ortalama hesaplayacağız: biri en düşük fiyatlar için, diğeri en yüksek fiyatlar için.
Minimum fiyatlara göre ortalama bütçe:
Adım 1: Tablodaki “Minimum” satırındaki fiyatları toplayalım.
499 + 550 + 600 = 1649 TL
Adım 2: Toplamı mağaza sayısına (3’e) bölelim.
1649 / 3 ≈ 549,66 TL
Sonuç: Minimum fiyatlara göre ayırması gereken ortalama bütçe yaklaşık 549,66 TL‘dir.
Maksimum fiyatlara göre ortalama bütçe:
Adım 1: Şimdi de “Maksimum” satırındaki fiyatları toplayalım.
1000 + 799 + 1100 = 2899 TL
Adım 2: Toplamı mağaza sayısına (3’e) bölelim.
2899 / 3 ≈ 966,33 TL
Sonuç: Maksimum fiyatlara göre ayırması gereken ortalama bütçe ise yaklaşık 966,33 TL‘dir.
Umarım çözümler anlaşılır olmuştur. Unutmayın, matematik bol bol pratik yaparak öğrenilir. Anlamadığınız bir yer olursa çekinmeden sorun. Hepinize iyi çalışmalar dilerim!