Merhaba sevgili öğrencilerim,
Bugün sizlerle birlikte ders kitabımızdaki birkaç soruyu inceleyeceğiz. Bu sorular, tabloları okuma ve bu tablolardaki verileri sütun grafiğine dönüştürme becerimizi ölçecek. Haydi bakalım, soruları adım adım birlikte çözelim ve verileri nasıl görselleştireceğimizi öğrenelim.
Soru 8: Yandaki tabloda 6. sınıflar arasındaki kız ve erkek öğrencilerin başarı yüzdeleri verilmiştir. Tablodaki verilerin sütun grafiğini çiziniz.
Harika bir soru! Bu tabloyu bir sütun grafiğine dönüştürmek, verileri karşılaştırmamızı çok kolaylaştıracak. Gelin bunu nasıl yapacağımıza bakalım.
- Adım 1: Eksenleri Çizelim.
Önce biri yatay (düz), diğeri dikey (yukarı doğru) iki çizgi çiziyoruz. Yatay çizgiye (eksene) “Sınıflar” adını vereceğiz. Dikey çizgiye ise “Başarı Yüzdeleri” adını vereceğiz.
- Adım 2: Eksenleri İsimlendirelim ve Değerleri Yazalım.
Yatay eksene eşit aralıklarla sınıflarımızı yazalım: 6/A, 6/B, 6/C, 6/D.
Dikey eksene ise başarı yüzdelerini gösterecek şekilde, örneğin 0’dan başlayıp 5’er 5’er artacak şekilde sayıları yazalım (0, 5, 10, 15, 20, 25…). En yüksek değerimiz 20 olduğu için 25’e kadar yazmamız yeterli olacaktır.
- Adım 3: Sütunları Çizelim.
Şimdi her sınıf için iki tane sütun çizeceğiz: biri kızlar, diğeri erkekler için. Bu iki sütunu birbirinden ayırmak için farklı renkler kullanmak en iyisidir. Mesela kızlar için pembe, erkekler için mavi renk seçebiliriz. Grafiğin bir köşesine de bu renklerin ne anlama geldiğini gösteren küçük bir açıklama (lejant) eklemeyi unutmayalım.
- 6/A Sınıfı: Pembe sütunu 16’nın hizasına kadar, hemen yanına mavi sütunu 18’in hizasına kadar çizeriz.
- 6/B Sınıfı: Biraz boşluk bırakıp pembe sütunu 20’nin hizasına kadar, yanına mavi sütunu 13’ün hizasına kadar çizeriz.
- 6/C Sınıfı: Yine biraz boşluk bırakıp pembe sütunu 15’in hizasına, yanına mavi sütunu 16’nın hizasına kadar çizeriz.
- 6/D Sınıfı: Son olarak pembe sütunu 17’nin hizasına, yanına da mavi sütunu yine 17’nin hizasına kadar çizeriz. (Bu sınıfta başarı yüzdeleri eşitmiş!)
İşte bu kadar! Artık grafiğimize bakarak hangi sınıfta kızların, hangi sınıfta erkeklerin daha başarılı olduğunu bir bakışta görebiliriz.
Soru 9: Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) nedir ve görevleri nelerdir? Araştırınız.
Bu bir araştırma sorusu ve matematiğin hayatla ne kadar iç içe olduğunu gösteriyor. Çünkü verileri toplamak ve analiz etmek matematiğin en önemli alanlarından biridir.
Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), ülkemizle ilgili her türlü veriyi toplayan, bu verileri düzenleyen, analiz eden ve herkesin anlayabileceği şekilde yayınlayan resmi bir devlet kurumudur. Tıpkı ülkemizin karnesini tutan bir kurum gibi düşünebilirsiniz.
Peki, görevleri nelerdir?
- Ülkemizin nüfusunu sayar ve nüfusun yaş, cinsiyet gibi özelliklerini belirler. (Nüfus Sayımı)
- Marketlerdeki ürünlerin, ev kiralarının fiyatlarını takip ederek hayatın ne kadar pahalılaştığını hesaplar. (Enflasyon Oranı)
- Ülkemizde ne kadar ürün üretildiğini, ne kadar satıldığını hesaplayarak ekonominin büyüyüp büyümediğini belirler.
- İşsizlik, eğitim, sağlık, turizm gibi birçok farklı konuda veriler toplayarak ülkemizin genel durumunu gösteren raporlar hazırlar.
Kısacası TÜİK, ülkemizin rakamlarla fotoğrafını çeker. Bu sayede yöneticiler doğru kararlar alabilirler.
Soru 10: Yıl içindeki su ihtiyacımızı barajlardan karşıladığımız için barajların doluluk oranlarının çok önemli olduğunu bilen Gülden, İzmir’deki barajların doluluk oranlarını merak ediyor. “www.izsu.gov.tr” internet adresinden Ağustos 2018 resmî verilerine ulaşıyor. Bu veriler aşağıdaki tabloda gösteriliyor. Bu tablonun sütun grafiğini çiziniz.
Çok güzel bir soru daha! Bu sefer de barajlarımızın doluluk oranlarını karşılaştıracağımız bir grafik çizeceğiz. Haydi başlayalım.
- Adım 1: Eksenleri Hazırlayalım.
Yine bir yatay ve bir dikey eksen çiziyoruz. Yatay eksene “Barajların Adı”, dikey eksene ise “Doluluk Oranları (%)” yazacağız.
- Adım 2: Eksenleri Adlandıralım.
Yatay eksene tablodaki barajların isimlerini yazalım: Tahtalı, Balçova, Ürkmez, Güzelhisar, Gördes.
Dikey eksendeki sayılarımızı ise en yüksek değer 80 olduğu için 0’dan başlayıp 10’ar 10’ar 80’e (hatta 90’a) kadar yazabiliriz (0, 10, 20, 30…).
- Adım 3: Sütunları Çizmeye Başlayalım.
Bu grafikte her baraj için 2017 ve 2018 yıllarına ait iki sütun çizeceğiz. Yine farklı renkler kullanalım. Mesela 2017 için yeşil, 2018 için sarı renk seçebiliriz. Renklerin anlamını gösteren açıklamayı (lejant) eklemeyi unutmuyoruz!
- Tahtalı Barajı: Yeşil sütunu 52’ye kadar, hemen yanına sarı sütunu 37’ye kadar çizeceğiz.
- Balçova Barajı: Yeşil sütunu 31’e, sarı sütunu 45’e kadar çizeceğiz.
- Ürkmez Barajı: Yeşil sütunu 55’e, sarı sütunu 64’e kadar çizeceğiz.
- Güzelhisar Barajı: Yeşil sütunu 80’e, sarı sütunu 73’e kadar çizeceğiz.
- Gördes Barajı: Yeşil sütunu 8’e, sarı sütunu ise 9’a kadar çizeceğiz.
Grafiğimiz hazır! Artık hangi barajın doluluk oranının hangi yılda daha fazla olduğunu kolayca görebiliriz. Örneğin, Güzelhisar Barajı’nın doluluğu 2017’de daha fazlayken, Balçova Barajı’nın doluluğu 2018’de artmış.
Soru 11: Her canlının üretebildiği ses frekans aralığı farklıdır. Aşağıdaki tabloda insan ve bazı hayvanların üretebildikleri minimum ve maksimum ses frekansları verilmiştir. Tablodaki verilerin sütun grafiğini çiziniz ve çizdiğiniz grafiği inceleyiniz.
Bu soru hem grafik çizmemizi hem de çizdiğimiz grafiği yorumlamamızı istiyor. Çok keyifli bir analiz yapacağız!
Grafik Çizimi
Önceki sorularda olduğu gibi bir sütun grafiği çizeceğiz.
- Yatay Eksen: Canlı Türü (İnsan, Köpek, Kedi)
- Dikey Eksen: Ses Üretme Frekansı (Hz)
- Sütunlar: Her canlı için iki sütun olacak: Biri “Minimum”, diğeri “Maksimum” frekansı gösterecek. Minimum için açık mavi, maksimum için koyu mavi kullanabiliriz.
Sütunları çizerken dikey ekseni 0’dan başlayıp en yüksek değer olan 1520’ye ulaşacak şekilde ölçeklendirmeliyiz. Örneğin 200’er 200’er artırabiliriz (0, 200, 400, …, 1600).
Grafiği İnceleme (Yorumlama)
Grafiği çizdikten sonra sıra geldi onu konuşturmaya! Grafiğe bakarak hangi bilgileri edinebiliriz?
- En Düşük Sesi Kim Üretiyor?
Minimum frekans sütunlarına (açık mavi olanlar) baktığımızda en kısa olanın insana ait olduğunu görürüz (85 Hz). Demek ki en pes (kalın) sesi insan üretebiliyor.
- En Yüksek Sesi Kim Üretiyor?
Maksimum frekans sütunlarına (koyu mavi olanlar) baktığımızda en uzun sütunun kediye ait olduğunu görürüz (1520 Hz). Bu da en tiz (ince) sesi kedilerin üretebildiğini gösterir.
- Ses Aralığı En Geniş Olan Canlı Hangisi?
Ses aralığı, maksimum ve minimum frekans arasındaki farktır. Grafikte bu, iki sütunun boyları arasındaki fark olarak görülebilir. Kedinin minimum (760 Hz) ve maksimum (1520 Hz) sütunları arasındaki fark, diğer canlılara göre daha fazladır. Bu da kedilerin insan ve köpeğe göre daha geniş bir ses aralığına sahip olduğunu gösterir.
Gördüğünüz gibi, tabloları grafiğe dönüştürdüğümüzde verileri anlamak ve karşılaştırmak çok daha kolay ve eğlenceli hale geliyor. Umarım çözümler anlaşılır olmuştur. Hepinize iyi çalışmalar dilerim!