Merhaba sevgili öğrencilerim! Bugün İnkılap Tarihi dersimiz için hazırladığım soruları birlikte çözeceğiz. Hazırsanız başlayalım!
**Soru 1:**
Bolşevik ne demektir? Sovyetler Birliği’nin Milli Mücadele’ye sağladığı destekler hakkında bir araştırma yapınız.
Çözüm:
Öncelikle, Bolşevik kelimesinin ne anlama geldiğini açıklayalım. Bolşevikler, 1903 yılında Rus Sosyal Demokrat İşçi Partisi’nin bir grubudur. Liderleri Vladimir Lenin’dir. “Bolşevik” kelimesi Rusça’da “çoğunluk” anlamına gelir. Bu grup, Rusya’da sosyalist bir devrim yaparak işçi sınıfının iktidara gelmesini savunuyordu.
Şimdi gelelim Sovyetler Birliği’nin Milli Mücadele’ye sağladığı desteklere:
- Mali Yardım: Sovyetler Birliği, Milli Mücadele döneminde Türkiye Büyük Millet Meclisi Hükümeti’ne önemli miktarda para yardımı yapmıştır. Bu yardımlar, ordunun ihtiyaçlarını karşılamak ve mücadeleyi sürdürmek için çok değerliydi.
- Askeri Yardım: Silah ve mühimmat konusunda da Sovyetler Birliği Türkiye’ye destek olmuştur. Bu askeri yardımlar, cephelerdeki güç dengesini lehimize çevirmede etkili olmuştur.
- Siyasi Destek: Sovyetler Birliği, TBMM Hükümeti’ni tanıyarak uluslararası alanda da Türkiye’nin yanında yer almıştır. Bu durum, Anadolu’daki milli mücadelenin meşruiyetini artırmıştır.
Bu destekler, Milli Mücadele’nin başarıya ulaşmasında kilit rol oynamıştır.
**Soru 2:**
TBMM Hükümeti, Kurtuluş Savaşı dev am ederken doğuda Ermenilere, güneyde Fransızlara ve batıda da Yunanlılara karşı başarılar kazanıyordu. Türk devletinin bu başarılarından etkilenen Sovyetler Birliği, TBMM Hükümeti ile Moskova Antlaşması’nı imzaladı (16 Mart 1921).
İmzalanan antlaşmaya göre yeni Sovyet yönetimi Misak-ı Millî’yi resmen tanıdı. Kapatülasyonların kaldırıldığı kabul etti. Ayrıca iki hükümetten birinin tanımadığı antlaşmayı diğerinin de tanımayacağı kararı alındı. Yapılan antlaşmadan sonra Sovyetler Birliği, Türkiye’ye Millî Mücadele için gerekli askerî ve ekonomik yardım yapmayı da kabul etti.
TBMM Hükümeti, Moskova Antlaşması ile büyük bir siyasi başarı elde etti. Çünkü bu antlaşmayla Sovyetler Birliği, hem TBMM’yi tanıdı hem de Sevr Antlaşması’nı geçersiz sayarak Misak-ı Millî’yi kabul etmedi. Moskova Antlaşması’yla doğu sınırımız büyük ölçüde çizilirken bu sınırımızın güvenliği de sağlanmış oldu. Böylece Doğu Cephesi’nde bulunan askerî güçler diğer cephelere kaydırıldı.
Unutmayınız
Sovyetler Birliği Misak-ı Millî’yi tanıyan ilk büyük Avrupa devletidir.
Çözüm:
Bu metin, Moskova Antlaşması’nın önemini ve sonuçlarını anlatıyor. Şimdi bu bilgilerden yola çıkarak bazı çıkarımlar yapalım:
Metinde de belirtildiği gibi, Moskova Antlaşması TBMM Hükümeti için büyük bir siyasi başarıdır. Neden mi?
- TBMM’nin Tanınması: Sovyetler Birliği, TBMM Hükümeti’ni resmen tanıyarak Türkiye’nin bağımsızlık mücadelesine uluslararası alanda bir destek sağlamıştır. Bu, Milli Mücadele’nin ilk önemli uluslararası başarılarından biridir.
- Misak-ı Milli’nin Kabulü: Sovyetler Birliği’nin Misak-ı Milli’yi tanımış olması, bu milli yeminimizin uluslararası alanda kabul gördüğünü gösterir.
- Kapitülasyonların Reddi: Antlaşma ile kapitülasyonların kaldırılmasının kabul edilmesi, Türkiye’nin ekonomik bağımsızlığı yolunda önemli bir adımdır.
- Sevr Antlaşması’nın Geçersiz Sayılması: Sovyetler Birliği’nin Sevr Antlaşması’nı tanımaması, bu antlaşmanın geçersizliğini uluslararası düzeyde pekiştirmiştir.
- Doğu Sınırının Güvenliği: Moskova Antlaşması ile Türkiye’nin doğu sınırı büyük ölçüde çizilmiş ve güvence altına alınmıştır. Bu sayede Doğu Cephesi’ndeki birliklerimiz, diğer cephelere kaydırılarak Milli Mücadele’nin genel başarısı için daha etkin kullanılabilmiştir.
- Sovyet Yardımı: Sovyetler Birliği’nin askeri ve ekonomik yardım yapmayı kabul etmesi, Milli Mücadele’nin maddi olarak da güçlenmesini sağlamıştır.
Bu antlaşma, Türkiye Cumhuriyeti’nin kuruluş sürecinde atılan en önemli adımlardan biridir.
**Soru 3:**
Birinci İnönü Zaferi’nden sonra 1921 Anayasası’nın kabulü, Londra Konferansı’nın düzenlenmesi, Türk – Afgan Dostluk Antlaşması’nın imzalanması, İstiklâl Marşı’nın kabulü ve Moskova Antlaşması’nın gerçekleştirilmiştir. Askerî bir başarının siyasal başarıları da getirdiğini düşünüyor musunuz?
Neden?
Çözüm:
Evet, kesinlikle askerî bir başarının siyasal başarıları da getirdiğini düşünüyorum. Gelin nedenlerini birlikte inceleyelim:
- Güven Artışı: Birinci İnönü Zaferi gibi önemli bir askerî başarı, hem Türk halkının moralini yükseltmiş hem de TBMM Hükümeti’nin uluslararası alandaki itibarını artırmıştır. Bu güven artışı, diplomatik alanda daha güçlü adımlar atmamızı sağlamıştır.
- Uluslararası Tanınma: Askerî başarılar, devletlerin birbirleri tarafından tanınmasını kolaylaştırır. Birinci İnönü Zaferi’nden sonra Sovyetler Birliği ile Moskova Antlaşması’nın imzalanması ve Türk-Afgan Dostluk Antlaşması’nın yapılması, bunun en güzel örnekleridir.
- Diplomatik Fırsatlar: Askerî zaferler, diplomatik masada daha avantajlı bir konum elde etmemizi sağlar. Londra Konferansı’na TBMM Hükümeti’nin de davet edilmesi, uluslararası alanda artık yok sayılmayacağımızın bir göstergesidir.
- Milli Kimliğin Güçlenmesi: İstiklâl Marşı’nın kabulü gibi milli değerlerimizin resmiyet kazanması, askerî başarıların getirdiği milli birlik ve beraberlik ruhunun bir sonucudur.
- Anayasal Düzenlemeler: 1921 Anayasası’nın kabulü gibi siyasi ve hukuki düzenlemeler, askerî başarılarla kazanılan özgürlük ve bağımsızlık ortamında daha rahat gerçekleştirilebilmiştir.
Kısacası, askerî başarılar, siyasi ve diplomatik alanda önümüzü açan, ulusal kimliğimizi pekiştiren ve devletimizin temellerini sağlamlaştıran önemli etkenlerdir.