Merhaba sevgili öğrencilerim! Bugün İnkılap Tarihi dersimiz için gönderdiğiniz soruları hep birlikte inceleyip çözeceğiz. Hiç merak etmeyin, her adımı tek tek anlatacağım ve aklınızda hiçbir soru işareti kalmayacak. Hazırsanız başlayalım!
—
**Soru 1:**
“20. yüzyıl başlarında Avrupa devletleri, çıkarları doğrultusunda bloklara ayrılmış ve hızla silahlanmışlardı. Aralarındaki anlaşmazlıklar yüzünden de gergin bir bekleyiş içine girmişlerdi.”
**Bu metinde verilen bilgilere göre, I. Dünya Savaşı’nın başlamasında etkili olan aşağıdaki durumlardan hangisiyle doğrudan ilişkilidir?**
* a) Milliyetçilik akımının yayılması
* b) Sanayi İnkılabı’nın etkisi
* c) Sömürgecilik rekabeti
* d) Bloklaşma ve silahlanma yarışı
**Çözüm:**
Sevgili gençler, metni dikkatlice okuduğumuzda “bloklara ayrılmış” ve “hızla silahlanmışlardı” ifadelerini görüyoruz. Bu ifadeler, Avrupa devletlerinin kendi aralarında gruplaştığını ve askeri güçlerini artırdığını gösteriyor. Bu durum, doğrudan **bloklaşma ve silahlanma yarışı** ile ilgilidir. Diğer seçenekler de savaşın nedenleri arasında yer alsa da, metinde doğrudan bu şekilde vurgulanmamıştır.
**Sonuç:** d) Bloklaşma ve silahlanma yarışı
—
**Soru 2:**
“1914 yılının Haziran ayında, Avusturya-Macaristan İmparatorluğu veliahtı Ferdinand, ziyaret sebe-biyle Sırbistan’ın Saraybosna kentine geldi. Bu ziyaret sırasında veliaht Ferdinand, bir Sırp milliyetçisi tarafından öldürüldü. Avusturya-Macaristan İmparatorluğu, olaydan sorumlu olanların kendilerine teslim edilmesini istedi. Bu istek yerine getirilmeyince Sırbistan’a savaş açtı. Bu, aynı zamanda Birinci Dünya Savaşı’na da başlamış oldu.”
**Bu metne göre, Birinci Dünya Savaşı’nın başlamasına neden olan olay aşağıdakilerden hangisidir?**
* a) Avusturya-Macaristan İmparatorluğu’nun Sırbistan’a savaş ilan etmesi
* b) Sırp milliyetçisinin Avusturya-Macaristan veliahdını öldürmesi
* c) Avusturya-Macaristan’ın Sırbistan’dan teslimiyet istemesi
* d) Saraybosna’da gerçekleşen bir suikast olayı
**Çözüm:**
Arkadaşlar, metni dikkatlice okuduğumuzda, olayın zincirleme bir şekilde nasıl geliştiğini görüyoruz. İlk olarak, bir Sırp milliyetçisi Avusturya-Macaristan veliahdını öldürüyor. Bu olay, Avusturya-Macaristan’ın Sırbistan’dan sorumluları teslim etmesini istemesine yol açıyor. Sırbistan bu isteği yerine getirmediğinde ise Avusturya-Macaristan Sırbistan’a savaş ilan ediyor ve bu durum Birinci Dünya Savaşı’nı başlatıyor. Metnin son cümlesi de bunu doğruluyor: “Bu, aynı zamanda Birinci Dünya Savaşı’na da başlamış oldu.” Yani, savaşın başlamasına doğrudan neden olan en önemli adım, **Avusturya-Macaristan İmparatorluğu’nun Sırbistan’a savaş ilan etmesi**dir. Diğer şıklar bu olayın öncülü veya bir parçasıdır, ancak savaşın fiili başlangıcı Avusturya-Macaristan’ın ilanıdır.
**Sonuç:** a) Avusturya-Macaristan İmparatorluğu’nun Sırbistan’a savaş ilan etmesi
—
**Soru 3:**
“Balkanlardaki etkinliğini korumak isteyen Rusya, Sırbistan’ın yanında savaşa girdi. İngiltere ve Fran-sa daha önce aralarında yaptıkları gizli antlaşmalara dayanarak Rusya’nın tarafında savaşa katıldı. Bal-kanlarda güçlü Rusya’nın etkinliğini istemeyen Almanya, Avusturya-Macaristan İmparatorluğu’nun cep-hesinde yer aldı. Böylece savaş kısa sürede tüm Avrupa ülkelerine yayıldı.”
**Bu metne göre, Birinci Dünya Savaşı’nda Rusya’nın Sırbistan’ın yanında savaşa girmesinin temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?**
* a) Almanya’nın Balkanlardaki etkinliğini artırması
* b) İngiltere ve Fransa ile yapılan gizli antlaşmalar
* c) Balkanlardaki nüfuzunu ve etkisini koruma isteği
* d) Avusturya-Macaristan İmparatorluğu’nun cephesinde yer alması
**Çözüm:**
Sevgili öğrenciler, bu soruda Rusya’nın savaşa neden girdiği soruluyor. Metnin ilk cümlesine baktığımızda şöyle bir ifade görüyoruz: “Balkanlardaki etkinliğini korumak isteyen Rusya, Sırbistan’ın yanında savaşa girdi.” Bu cümledeki **”Balkanlardaki etkinliğini korumak isteyen”** ifadesi, Rusya’nın savaşa girme sebebini açıkça ortaya koyuyor. Yani, Rusya’nın temel amacı, Balkanlar’daki hakimiyetini ve etkisini sürdürmekti. Diğer seçenekler, savaşın genel gelişimiyle ilgili olsa da, Rusya’nın Sırbistan yanında yer almasının doğrudan ve temel nedeni olarak metinde belirtilmemiştir.
**Sonuç:** c) Balkanlardaki nüfuzunu ve etkisini koruma isteği
—
**Soru 4:**
**2.2. BİRİNCİ DÜNYA SAVAŞI’NDA OSMANLI DEVLETİ**
**Osmanlı Devleti Savaşa Giriyor**
“Osmanlı Devleti, Birinci Dünya Savaşı başladığında tarafsız kalmıştı. Çünkü Osmanlı Devleti, son dö-nemde girdiği Trablusgarp ve Balkan savaşlarında yenilmiş, geniş topraklar kaybetmişti. Ayrıca devle-timizin hemen her kademesinde başlayan gerileme ve çöküş durdurulamamıştı. Buna bağlı olarak yapılan yeniliklere rağmen ordu ve yönetim iyi durumda değildi. Bu durumu göz önünde bulunduran bazı dev-let adamları savaşa girmeyip tarafsız kalınmasını daha uygun görüyordu.”
**Bu metne göre, Osmanlı Devleti’nin Birinci Dünya Savaşı başladığında tarafsız kalmasının temel sebepleri arasında aşağıdakilerden hangisi gösterilemez?**
* a) Trablusgarp ve Balkan savaşlarında alınan yenilgiler
* b) Toprak kayıplarının yaşanması
* c) Ordu ve yönetimdeki olumsuzluklar
* d) Almanya’nın güçlü bir devlet olması
**Çözüm:**
Arkadaşlar, bu soruda Osmanlı Devleti’nin neden tarafsız kaldığı soruluyor ve bize gösterilemeyecek sebep soruluyor. Metni dikkatlice okuduğumuzda, Osmanlı’nın tarafsız kalmasının nedenleri olarak şunlar sıralanıyor:
* “Trablusgarp ve Balkan savaşlarında yenilmiş” (a seçeneği)
* “geniş topraklar kaybetmişti” (b seçeneği)
* “hemen her kademesinde başlayan gerileme ve çöküş durdurulamamıştı”
* “ordu ve yönetim iyi durumda değildi” (c seçeneği)
Gördüğünüz gibi, metinde **Almanya’nın güçlü bir devlet olması**ndan bahsedilmiyor. Bu durum, Osmanlı’nın tarafsız kalmasının bir nedeni olarak metinde yer almıyor. Almanya’nın gücü, ilerleyen zamanlarda Osmanlı’nın savaşa girmesinde bir etken olabilir ama metinde belirtilen tarafsızlık nedenleri arasında gösterilmemiştir.
**Sonuç:** d) Almanya’nın güçlü bir devlet olması
—
**Soru 5:**
**Görüşünü Söyle**
* Trablusgarp ve Birinci Balkan Savaşı’nı kaybeden Osmanlı Devleti’nin Birinci Dünya Savaşı’na gir-me nedenlerinin neler olduğunu arkadaşlarınızla paylaşınız.
* Birinci Dünya Savaşı öncesinde Osmanlı Devleti’nde bir yönetici olsaydınız savaşa girme konusun-da düşünceniz ne olurdu?
**Çözüm:**
Bu sorular, sizin düşüncelerinizi ve yorumlarınızı almak için sorulmuş. Bu yüzden tek bir doğru cevabı yok. Ama gelin birlikte bu soruları nasıl cevaplayabileceğimize bir bakalım:
**İlk soru için:**
Sevgili arkadaşlar, metinde de belirttiğimiz gibi Osmanlı Devleti Trablusgarp ve Balkan Savaşları’nda yenilmiş, toprak kaybetmiş ve ekonomisi zayıflamıştı. Bu durumlar, Osmanlı’yı hem savunmasız hem de siyasi olarak zayıf düşürmüştü. Bu zayıflıklar karşısında Osmanlı, bir yandan kendi topraklarını korumak, bir yandan da kaybettiği prestijini geri kazanmak istiyordu. Bu amaçla, güçlü bir devletin yanında yer alarak hem kendini güvende hissetmek hem de olası bir savaşta toprak kazanma umudu taşıyordu. Bu noktada Almanya’nın teklifi ve vaatleri Osmanlı için cazip gelmiş olabilir.
**İkinci soru için:**
Eğer ben Osmanlı Devleti’nde bir yönetici olsaydım ve Birinci Dünya Savaşı öncesi durumumuz böyle zayıf olsaydı, muhtemelen savaşa girmemek için çok çaba gösterirdim. Çünkü metinde de belirtildiği gibi ordumuz ve ekonomimiz savaşacak durumda değildi. Savaş, mevcut sorunlarımızı daha da artırabilirdi. Bu yüzden önceliğim, içerideki sorunları çözmek, orduyu güçlendirmek ve devleti ekonomik olarak toparlamak olurdu. Ancak, eğer dış baskılar ve kaçınılmaz bir savaş durumu söz konusu olsaydı, o zaman da en doğru ve ülkenin çıkarına olacak ittifakı seçmeye çalışırdım. Belki de tarafsızlığımızı koruyarak, savaşın dışında kalmayı hedeflemek en akıllıca yol olurdu.
—
Umarım bu çözümlerimiz sizler için faydalı olmuştur. Anlamadığınız yerleri lütfen çekinmeden sorun! Hepinize başarılar dilerim!