Merhaba sevgili öğrencilerim! Bugün İnkılap Tarihi dersimizdeki çoktan seçmeli soruları birlikte çözeceğiz. Bu sorular hem konu tekrarı yapmamıza yardımcı olacak hem de sınavlara daha hazırlıklı olmamızı sağlayacak. Hazırsanız başlayalım!
—
Soru 1
19. yüzyılda, Osmanlı Devleti sınırları içerisindeki okullarda eğitim birliğinden söz etmek mümkün değildi. Daha çok dinî ağırlıklı eğitim kurumları olan medreseler yaygındı. Bunun yanında Avrupa tarzı eğitim veren modern okullar, azınlıklara ait okullar ve yabancı devletler tarafından kurulan eğitim kurumları bulunmakta idi.
Yukarıda verilen bilgiler doğrultusunda Osmanlı Devleti’ndeki eğitim sistemi hakkında aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
a) Gelişmiş bir eğitim sistemi mevcuttur.
b) Eğitimde birlik sağlanamamıştır.
c) Yeniliklere ve değişime açık bir eğitim bulunmaktadır.
d) Öğrenciler hem Avrupa tarzı eğitim hem de dinî eğitim almaktadır.
Çözüm:
Sevgili öğrenciler, bu soruda bize 19. yüzyıldaki Osmanlı eğitim sisteminden bahsediliyor. Metni dikkatlice okuduğumuzda, “eğitim birliğinden söz etmek mümkün değildi” ifadesini görüyoruz. Bu ifade, eğitim sisteminde bir karmaşa olduğunu ve tek bir çatı altında toplanmadığını gösteriyor.
Şimdi şıklara göz atalım:
- a) Gelişmiş bir eğitim sistemi mevcuttur. Metinde böyle bir ifade yer almıyor. Aksine, eğitimde birlik olmamasından bahsediliyor, bu da gelişmiş bir sistemin eksikliğini gösterir.
- b) Eğitimde birlik sağlanamamıştır. Metinde “eğitim birliğinden söz etmek mümkün değildi” deniliyor. Bu şık, metindeki bilgiyi doğrudan destekliyor.
- c) Yeniliklere ve değişime açık bir eğitim bulunmaktadır. Metinde Avrupa tarzı okullardan bahsediliyor ama bu, genel olarak tüm sistemin yeniliklere açık olduğunu göstermez. Ayrıca dinî ağırlıklı okulların yaygınlığı da bu şıkkı tam olarak desteklemiyor.
- d) Öğrenciler hem Avrupa tarzı eğitim hem de dinî eğitim almaktadır. Evet, metinde hem dinî eğitim veren medreselerden hem de Avrupa tarzı eğitim veren okullardan bahsediliyor. Ancak bu durum, tüm öğrencilerin bu iki tür eğitimi aynı anda aldığını garanti etmez. Bazı okullar sadece dinî eğitim verirken, bazıları sadece modern eğitim verebilir. Soruda genel eğitim sisteminin durumu soruluyor.
Bu durumda, metindeki en net ve doğru ifade **”Eğitimde birlik sağlanamamıştır.”** şıkkıdır. Çünkü metin açıkça eğitimde birliğin olmadığını belirtiyor.
Sonuç: b
—
Soru 2
Bir gün Matematik öğretmeni “Benim adım Mustafa, senin adın da Mustafa. Bundan sonra senin adın Mustafa Kemal olsun.” diyecek.
Mustafa’nın “Kemal” adını aldığı bu okul aşağıdakilerden hangisidir?
a) Selanik Askerî Rüştiyesi
b) Manastır Askerî İdadisi
c) Harp Okulu
d) Harp Akademisi
Çözüm:
Bu soruda, Mustafa’ya “Kemal” adının hangi okulda verildiği soruluyor. Bu bilgi, Mustafa Kemal Atatürk’ün hayatını anlatan temel bilgilerden biridir.
Mustafa’nın babası Ali Rıza Efendi, onun iyi bir eğitim almasını istemiş ve onu önce Mahalle Mektebi’ne, ardından da Şemsi Efendi’nin modern okuluna göndermiştir. Ancak bu okuldan sonra babasının vefatı üzerine annesi Zübeyde Hanım, Mustafa’yı dayısının yanına, Selanik’e göndermiştir. Selanik’de Mustafa, Selanik Askerî Rüştiyesi‘ne kaydolmuştur. İşte bu okulda matematik öğretmeni ona “Kemal” adını vermiştir. Bu olay, onun hayatında önemli bir dönüm noktasıdır.
Diğer şıklara bakalım:
- b) Manastır Askerî İdadisi: Mustafa Kemal, Selanik Askerî Rüştiyesi’nden sonra Manastır Askerî İdadisi’ne gitmiştir.
- c) Harp Okulu: Mustafa Kemal, Manastır Askerî İdadisi’nden sonra İstanbul’da Harp Okulu’na gitmiştir.
- d) Harp Akademisi: Mustafa Kemal, Harp Okulu’ndan sonra Harp Akademisi’nde eğitimine devam etmiştir.
Dolayısıyla, Mustafa’ya “Kemal” adının verildiği okul Selanik Askerî Rüştiyesi‘dir.
Sonuç: a
—
Soru 3
Atatürk’ün Kurmay Yüzbaşı olarak atandığı ilk görev yeri aşağıdaki şehirlerden hangisidir?
a) İstanbul
b) Selanik
c) Şam
d) Trablusgarp
Çözüm:
Sevgili gençler, bu soru da Mustafa Kemal Atatürk’ün görev hayatıyla ilgili önemli bir bilgiyi ölçüyor. Atatürk’ün ilk görev yeri neresidir diye soruluyor.
Mustafa Kemal, Harp Okulu ve Harp Akademisi’ni bitirdikten sonra kurmay yüzbaşı olarak göreve başlamıştır. İlk görev yeri, onun askeri kariyerinin başlangıcıdır. Bu bilgiye göre, Mustafa Kemal’in kurmay yüzbaşı olarak ilk atandığı yer Şam‘dır. Burada Vatan ve Hürriyet Cemiyeti’ni kurarak vatanseverlik duygularını hayata geçirmeye başlamıştır.
Diğer şıklar neden olmaz bakalım:
- a) İstanbul: İstanbul, Harp Akademisi’ni bitirdikten sonra bir süre bulunduğu yerdir ancak ilk görev yeri değildir.
- b) Selanik: Selanik, Mustafa Kemal’in doğduğu ve eğitim gördüğü şehirlerden biridir ancak ilk görev yeri değildir.
- d) Trablusgarp: Trablusgarp, Mustafa Kemal’in görev yaptığı önemli yerlerden biridir ancak ilk görev yeri değildir.
Bu nedenle doğru cevap Şam‘dır.
Sonuç: c
—
Soru 4
Mustafa Kemal’in çocukluğu ve gençliği Osmanlı Devleti’nin büyük sıkıntılar çektiği bir döneme rastlar.
Bu dönemde Osmanlı Devleti’nin yaşadığı sorunlar arasında aşağıdakilerden hangisi yoktur?
a) Sanayileşen devletlerin pazarı hâline gelmesi
b) Türk halkının saltanat yönetimine cephe alması
c) Fransız İhtilali’nin etkisiyle azınlıkların ayaklanması
d) Kapitülasyonların ekonomiyi olumsuz etkilemesi
Çözüm:
Bu soruda, Mustafa Kemal’in yaşadığı dönemin Osmanlı Devleti’nin sıkıntılarından hangisinin bu döneme ait olmadığı soruluyor. Yani, verilen şıklardan hangisi o dönemdeki sorunlardan biri *değildir*?
Mustafa Kemal’in doğup büyüdüğü dönem, Osmanlı Devleti’nin son yıllarıdır. Bu dönemde devletimiz birçok sorunla boğuşuyordu. Gelin şıkları inceleyelim:
- a) Sanayileşen devletlerin pazarı hâline gelmesi: Evet, Osmanlı Devleti, sanayileşen Avrupalı devletlerin ekonomik sömürüsüne maruz kalmış, kendi sanayisini geliştiremediği için onların pazarı haline gelmiştir. Bu, o dönemin önemli sorunlarındandır.
- b) Türk halkının saltanat yönetimine cephe alması: Bu ifade doğru değildir. Türk halkı, genel olarak padişaha ve saltanat yönetimine bağlıydı. Aksine, azınlıklar ve bazı aydınlar arasında milliyetçilik akımları yaygınlaşmış ve saltanata karşı olmasa da mevcut yönetimin sıkıntılarına tepkiler olmuştur. Ancak halkın büyük çoğunluğunun doğrudan saltanat yönetimine cephe aldığını söylemek doğru olmaz.
- c) Fransız İhtilali’nin etkisiyle azınlıkların ayaklanması: Fransız İhtilali’nin yaydığı milliyetçilik akımı, Osmanlı Devleti içindeki azınlıkların da kendi bağımsızlıklarını istemelerine neden olmuştur. Bu da sık sık ayaklanmalara yol açmıştır. Bu, o dönemin büyük sorunlarından biridir.
- d) Kapitülasyonların ekonomiyi olumsuz etkilemesi: Kapitülasyonlar, Osmanlı Devleti’nin yabancılara tanıdığı ayrıcalıklardı. Bu ayrıcalıklar, zamanla Osmanlı ekonomisini olumsuz etkilemiş, yerli üretimi baltalamış ve devletin ekonomik bağımsızlığını zayıflatmıştır. Bu da o dönemin önemli sorunlarındandır.
Dolayısıyla, bu dönemde Osmanlı Devleti’nin yaşadığı sorunlar arasında Türk halkının saltanat yönetimine cephe alması yer almaz.
Sonuç: b
—
Soru 5
Selanik şehri, Osmanlı Devleti’nin Batı’ya açılan kapısı niteliğindeydi. Avrupa ile demir yolu bağlantısı vardı. Selanik’in deniz ve demir yolu bağlantısına sahip olması, ticaret merkezi oluşu, çeşitli dinî ve etnik yapısı, şehirde birbirinden çok kültürün bir arada yaşadığı özgür bir ortam oluşturmuştu. Bu özgür ortamda çeşitli fikir akımları kolayca yayılıyordu. Şehir, Avrupa tesirine açık olduğundan hem Batı kültürüne hem de Türk kültürüne ait uygulama ve yaşam biçimleri görülüyordu.
Yukarıda verilen bilgiler dikkate alındığında da Mustafa Kemal’in yetiştiği Selanik şehri için aşağıdakilerden hangisi söylenemez?
a) Farklı kültürlerin bir arada yaşadığı
b) Avrupa’da yaşanan olayların bölgeye çabuk ulaştığı
c) Canlı bir ticaret merkezi olması
d) Osmanlı Devleti’nin merkezine yakın olması
Çözüm:
Bu soruda, verilen metne göre Selanik şehri için hangisinin söylenemeyeceği soruluyor. Yani, metinde bahsedilmeyen veya metnin içeriğine uymayan şıkkı bulacağız.
Gelin metni tekrar okuyarak şıkları tek tek değerlendirelim:
- a) Farklı kültürlerin bir arada yaşadığı: Metinde “çeşitli dinî ve etnik yapısı, şehirde birbirinden çok kültürün bir arada yaşadığı özgür bir ortam oluşturmuştu” deniliyor. Bu bilgi doğrudur ve metinde yer almaktadır.
- b) Avrupa’da yaşanan olayların bölgeye çabuk ulaştığı: Metinde “Avrupa ile demir yolu bağlantısı vardı” ve “Şehir, Avrupa tesirine açık olduğundan…” ifadeleri geçiyor. Bu, Avrupa’daki gelişmelerin Selanik’e kolayca ulaştığını gösterir. Bu bilgi de doğrudur ve metinde yer almaktadır.
- c) Canlı bir ticaret merkezi olması: Metinde “ticaret merkezi oluşu” ifadesi açıkça yer alıyor. Bu da doğrudur ve metinde yer almaktadır.
- d) Osmanlı Devleti’nin merkezine yakın olması: Metinde Selanik’in coğrafi konumu hakkında bilgi veriliyor: “Batı’ya açılan kapısı niteliğindeydi”, “Avrupa ile demir yolu bağlantısı vardı”. Bu ifadeler, Selanik’in Avrupa’ya yakın olduğunu gösteriyor. Ancak metinde, Selanik’in Osmanlı Devleti’nin başkenti olan İstanbul’a veya genel olarak devletin merkezine yakın olup olmadığına dair bir bilgi *verilmemektedir*. Selanik, Osmanlı’nın önemli şehirlerinden olsa da, konumu itibarıyla devletin merkezi konumunda değildir.
Bu nedenle, verilen bilgiler dikkate alındığında Mustafa Kemal’in yetiştiği Selanik şehri için Osmanlı Devleti’nin merkezine yakın olması söylenemez.
Sonuç: d
—
Umarım soruları hep birlikte çözerken keyif almışsınızdır ve yeni bilgiler öğrenmişsinizdir. Bir sonraki dersimizde görüşmek üzere, hepinize başarılar dilerim!