Merhaba canım öğrencilerim! Bugün İnkılap Tarihi dersimizdeki **2. Ünite Ölçme ve Değerlendirme** bölümünü birlikte çözeceğiz. Hazırsanız başlayalım!
***
### A. Aşağıda verilen şekil üzerindeki eksik olan yerleri doldurunuz.
Bu soruda bize verilen tarihleri, Kurtuluş Savaşı hazırlık dönemindeki önemli olaylarla eşleştirmemiz isteniyor. Şekildeki çemberde numaralandırılmış yerler var ve bu yerlere doğru tarih ve olayları yerleştireceğiz.
Soru: Aşağıda verilen şekil üzerindeki eksik olan yerleri doldurunuz.
Çözüm:
Öncelikle şekli inceleyelim. Ortada “Kurtuluş Savaşı Hazırlık Dönemi” yazıyor. Bu, bu döneme ait önemli tarihleri ve olayları bir araya getireceğimizi gösteriyor.
Şimdi verilen tarihleri ve olayları dikkatlice inceleyelim ve çember üzerindeki boşlukları dolduralım:
* 23 Nisan 1920: Bu tarih, Türkiye Büyük Millet Meclisi’nin açılmasıdır. Bu olayı gösteren numarayı bulalım. Şekildeki numara 1‘dir.
* 16 Mart 1920: Bu tarihte İstanbul’un resmen işgal edilmesi olmuştur. Şekilde bu olayı gösteren numara 2‘dir.
* 28 Ocak 1920: Bu tarihte Misak-ı Milli kararlarının alınması gerçekleşmiştir. Şekilde bu olayı gösteren numara 3‘tür.
* 12 Ocak 1920: Bu tarihte Son Osmanlı Mebusan Meclisi’nin açılması olmuştur. Şekilde bu olayı gösteren numara 4‘tür.
* 27 Aralık 1919: Bu tarihte Temsil Heyeti’nin Ankara’ya gelişi olmuştur. Şekilde bu olayı gösteren numara 5‘tir.
* 20-22 Ekim 1919: Bu tarihler arasında Amasya Protokolleri’nin imzalanması gerçekleşmiştir. Şekilde bu olayı gösteren numara 6‘dır.
* 4-11 Eylül 1919: Bu tarihler arasında Sivas Kongresi’nin toplanması olmuştur. Şekilde bu olayı gösteren numara 7‘dir.
* 23 Temmuz-7 Ağustos 1919: Bu tarihler arasında Erzurum Kongresi’nin toplanması gerçekleşmiştir. Şekilde bu olayı gösteren numara 8‘dir.
* 22 Haziran 1919: Bu tarihte Amasya Genelgesi’nin yayımlanması olmuştur. Şekilde bu olayı gösteren numara 9‘dur.
* 28-29 Mayıs 1919: Bu tarihler arasında Balıkesir Kongresi’nin toplanması gerçekleşmiştir. Şekilde bu olayı gösteren numara 10‘dur.
* 19 Mayıs 1919: Bu tarihte Mustafa Kemal Paşa’nın Samsun’a çıkışı olmuştur. Şekilde bu olayı gösteren numara 11‘dir.
* 15 Mayıs 1919: Bu tarihte İzmir’in işgali olmuştur. Şekilde bu olayı gösteren numara 12‘dir.
Şimdi bu eşleştirmeleri şekil üzerindeki numaralara göre yazalım:
1: 23 Nisan 1920 – TBMM’nin Açılması
2: 16 Mart 1920 – İstanbul’un İşgali
3: 28 Ocak 1920 – Misak-ı Milli Kararları
4: 12 Ocak 1920 – Son Osmanlı Mebusan Meclisi’nin Açılması
5: 27 Aralık 1919 – Temsil Heyeti’nin Ankara’ya Gelişi
6: 20-22 Ekim 1919 – Amasya Protokolleri
7: 4-11 Eylül 1919 – Sivas Kongresi
8: 23 Temmuz-7 Ağustos 1919 – Erzurum Kongresi
9: 22 Haziran 1919 – Amasya Genelgesi
10: 28-29 Mayıs 1919 – Balıkesir Kongresi
11: 19 Mayıs 1919 – Mustafa Kemal Paşa’nın Samsun’a Çıkışı
12: 15 Mayıs 1919 – İzmir’in İşgali
***
### B. Aşağıdaki soruları cevaplayınız.
Şimdi bu bölümdeki soruları tek tek inceleyip cevaplayalım.
Soru 1: Mondros Ateşkes Antlaşması’ndan hemen sonra yurdun işgale uğraması üzerine Padişah ve Osmanlı Hükümeti’nin tutumunun ne olduğunu açıklayınız.
Çözüm:
Mondros Ateşkes Antlaşması imzalandıktan sonra, maalesef yurdumuzun çeşitli bölgeleri işgal edilmeye başlandı. Bu durum karşısında Padişah ve Osmanlı Hükümeti’nin tutumu pek de beklenildiği gibi olmadı.
Adım 1: İşgallere tepkisiz kalmak.
Adım 2: Yabancı devletlerin baskısı altında kalmak.
Adım 3: İşgallere karşı etkili bir direniş göstermemek ve hatta bazı durumlarda işgalcilerle işbirliği yapmak.
Kısacası, Padişah ve Hükümet, işgallere karşı yeterince duruş sergileyememiş, adeta sessiz kalmışlardır. Bu durum, milli mücadele ruhunun ortaya çıkmasına zemin hazırlamıştır.
Soru 2: Anadolu’da kurulan yararlı cemiyetlerin ortak özellikler nelerdir? Belirtiniz.
Çözüm:
Mondros’tan sonra kurulan yararlı cemiyetler, vatanımızı kurtarmak için bir araya gelen vatanseverlerin oluşturduğu kuruluşlardır. Bu cemiyetlerin birleştiği bazı önemli ortak noktalar vardır:
- Milli Egemenliği Savunmak: Hepsinin temel amacı, Türk milletinin egemenliğini ve bağımsızlığını korumaktı.
- Vatanın Bütünlüğünü Korumak: Yurdumuzun işgalden kurtarılmasını ve bütünlüğünün sağlanmasını hedefliyorlardı.
- Milli Mücadeleyi Desteklemek: İşgallere karşı halkı bilinçlendirmek ve milli direnişi organize etmek için çalıştılar.
- Mustafa Kemal Paşa’nın Liderliğini Benimsemek: Çoğu cemiyet, milli mücadelenin lideri olarak Mustafa Kemal Paşa’yı görmüş ve onun önderliğinde hareket etmiştir.
- Bağımsızlık İçin Çalışmak: Hiçbir şekilde yabancı devletlerin mandasını veya himayesini kabul etmiyorlardı.
Soru 3: Birinci Dünya Savaşı’nda Osmanlı Devleti’nin savaştığı cephelerden en önemlisi sizce hangisidir? Neden?
Çözüm:
Birinci Dünya Savaşı’nda Osmanlı Devleti birçok cephede savaştı. Ancak Kafkas Cephesi ve Çanakkale Cephesi en önemlileri olarak öne çıkar.
Kafkas Cephesi: Bu cephe, Rusya’ya karşı savaştığımız cepheydi. Hem milli savunma açısından hem de ileride kurulacak olan Sovyetler Birliği ile ilişkilerimiz açısından stratejik bir öneme sahipti. Ancak burada büyük kayıplar verdik.
Çanakkale Cephesi: Bu cephe ise, İtilaf Devletleri’nin İstanbul’u ele geçirip Osmanlı Devleti’ni tamamen saf dışı bırakma planlarını engellediğimiz yerdi. Bu cephedeki zaferimiz, milli mücadele ruhunu canlandırmış ve Mustafa Kemal Atatürk’ü daha geniş kitlelere tanıtmıştır. Ayrıca, Rusya’ya yardım gitmesini engelleyerek savaşın uzamasına neden olmuştur.
Öğrencinin kendi düşüncesine göre bu iki cepheden birini seçip nedenini açıklaması beklenir. Ancak genel olarak Çanakkale Cephesi’nin zaferle sonuçlanması ve milli mücadeleye olan etkisi nedeniyle daha kritik bir öneme sahip olduğu söylenebilir.
Soru 4: Osmanlı Devleti’nin Sevr Barış Antlaşması’nı imzalama nedenleri nelerini açıklayınız.
Çözüm:
Sevr Antlaşması, Osmanlı Devleti için çok ağır şartlar içeren ve adeta vatanı bölen bir antlaşmadır. Buna rağmen Osmanlı Devleti’nin bu antlaşmayı imzalamasının bazı nedenleri vardı:
Adım 1: Savaşta yenik düşmüş olmaları. Osmanlı Devleti, Birinci Dünya Savaşı’nı kaybetmişti ve İtilaf Devletleri’nin ağır şartlarını kabul etmek durumunda kalmışlardı.
Adım 2: İtilaf Devletleri’nin baskısı. İtilaf Devletleri, kendi çıkarları doğrultusunda Osmanlı Devleti’ne Sevr Antlaşması’nı imzalaması için büyük bir baskı uyguladılar.
Adım 3: Saltanat ve Vahdettin’in kendi konumunu koruma isteği. Padişah Vahdettin ve saray çevresi, antlaşmayı imzalayarak kendi iktidarlarını ve konumlarını bir süre daha koruyabileceklerini düşünüyorlardı. Milli mücadeleye karşı bir tutum sergilediler.
Adım 4: Milli mücadeleye karşı olanların etkisi. Ülkede milli mücadeleye karşı olan ve işgallere razı olan grupların da etkisiyle bu antlaşma imzalanmıştır. Ancak unutmayalım ki bu antlaşma TBMM tarafından kabul edilmemiştir ve geçersiz sayılmıştır.
***
### C. Aşağıdaki cümlelerde boş bırakılan noktalı yerlere yukarıda verilen kelimelerden uygun olanları yazınız.
Bu soruda bize verilen kelimeleri, cümledeki anlam bütünlüğüne göre boşluklara yerleştirmemiz isteniyor.
Verilen Kelimeler:“Takrir-i Sükûn Kanunu – Hıyanet-i Vataniye Kanunu – Erzurum – Sivas – Lozan Barış Görüşmeleri – Kurtuluş Savaşı – Amasya Genelgesi – Havza Genelgesi – İstiklal Mahkemeleri – Ankara – 23 Nisan 1923”
Soru 1: Hazırlıklar tamamlanarak Büyük Millet Meclisi coşkulu gösterilerle ………………………………………………………………………………………………………………………………………………………’ nu tarih-
hinde açıldı.
Çözüm:
Bu cümlede Türkiye Büyük Millet Meclisi’nin açılış tarihi ve yeri soruluyor. Milli Mücadele döneminde TBMM’nin açıldığı yer Ankara’dır ve açılış tarihi 23 Nisan 1920’dir. Verilen kelimeler arasında “Ankara” ve “23 Nisan 1923” (soruda 1920 olması gerekirken 1923 yazılmış, muhtemelen bir baskı hatasıdır, biz doğru tarih olan 1920’yi baz alacağız) kelimeleri bu boşluklara uygun düşüyor. Ancak cümlede “23 Nisan 1923” kelimesi verilmiş ve bu tarih yanlış. TBMM 23 Nisan 1920’de açılmıştır. Verilen kelimeler arasında 23 Nisan 1920 yok. Bu durumda, soruyu verilen kelimelerle tamamlamaya çalışacağız. Cümlenin devamında “hinde açıldı” dediği için, buraya bir tarih ve yer gelmesi gerekiyor. Verilen kelimelerden “Ankara” ve “23 Nisan 1923″ü kullanabiliriz. Ancak 1923 tarihi TBMM’nin açılış tarihi olmadığı için, buradaki amaç büyük ihtimalle “23 Nisan” tarihini vurgulamaktır.
Adım 1: Cümleyi dikkatlice okuyalım. “Büyük Millet Meclisi coşkulu gösterilerle… açıldı.” deniyor. Bu, TBMM’nin açılışını anlatıyor.
Adım 2: TBMM’nin nerede açıldığını hatırlayalım. TBMM Ankara‘da açılmıştır.
Adım 3: TBMM’nin ne zaman açıldığını hatırlayalım. TBMM 23 Nisan 1920‘de açılmıştır. Ancak soruda 1923 tarihi verilmiş. Bu bir hata olsa da, verilen kelimelerden “23 Nisan 1923″ü kullanmak zorundayız.
Cevap: Hazırlıklar tamamlanarak Büyük Millet Meclisi coşkulu gösterilerle Ankara‘da 23 Nisan 1923‘ü (burada 1920 olması gerekirdi) tarihinde açıldı.
Soru 2: BMM iç isyanları önlemek için 29 Nisan 1920 tarihinde ……………………………………………………………………………………………………………………………………………’ nu çıkardı.
Çözüm:
Bu cümlede Türkiye Büyük Millet Meclisi’nin (TBMM) iç isyanları bastırmak için çıkardığı kanun soruluyor.
Adım 1: Cümleyi dikkatlice okuyalım. “BMM iç isyanları önlemek için… çıkardı.” deniyor. Bu, TBMM’nin isyanları bastırmak için çıkardığı bir kanunu ifade ediyor.
Adım 2: Verilen kelimeler listesine bakalım. Listede “Hıyanet-i Vatanıye Kanunu” ve “Takrir-i Sükûn Kanunu” gibi kanunlar var.
Adım 3: İç isyanları önlemek amacıyla çıkarılan kanun “Hıyanet-i Vatanıye Kanunu”‘dur. Bu kanun, vatana ihanet edenleri cezalandırmayı amaçlıyordu. Takrir-i Sükûn Kanunu ise daha sonra çıkarılmış ve daha geniş yetkiler vermiştir.
Cevap: BMM iç isyanları önlemek için 29 Nisan 1920 tarihinde Hıyanet-i Vatanıye Kanunu‘nu çıkardı.
***
Bugünkü dersimiz bu kadar çocuklar. Umarım konuyu iyice anlamışsınızdır. Bir sonraki dersimizde görüşmek üzere, hoşça kalın!