Merhaba sevgili öğrencilerim! Bugün İnkılap Tarihi dersinde Milli Mücadele döneminin sanata nasıl yansıdığını ve bu döneme ait önemli eserleri inceleyeceğiz. Hazırsanız başlayalım!
3.7. MİLLİ MÜCADELE’NİN SANATA ETKİSİ
Milli Mücadele Dönemi’nde meydana gelen olaylar birçok sanatçımızı esin kaynağı olmuştur. Savaş yıllarında ve daha sonraki zamanlarda Kurtuluş Savaşı’nı anlatan sayısız eser meydana getirilmiştir. Roman, hikâye, şiir, resim, heykel, tiyatro ve sinema alanında yüzlerce eser bu büyük mücadeleyi konu edinmiştir. Türk milletinin Milli Mücadele sırasında gösterdiği vatan sevgisi böylece ölümsüzleştirilmiştir. Milli Mücadele Dönemi diğer sanat alanlarında olduğu gibi edebiyat eserlerine de konu olmuştur. Bu eserlerle ilgili bazı örnekler aşağıda verilmiştir:
KOCATEPE’DE
Sarışın bir kurda benziyordu,
Ve mavi gözleri çakmak çakmaktı,
Yürüdü uçurumun başına kadar, eğildi durdu.
Bıraksalar ince, uzun bacaklarının
üzerinde yayılanarak ve karanlıkta
akan bir yıldız gibi kayarak
Kocatepe’den Afyon Ovası’na atlayacaktı,
Şair: Nâzım Hikmet
Mustafa Kemal Atatürk, Nesa Yayınları, s. 136.
3.21. Mustafa Kemal Kocatepe’de (Anıtkabir Atatürk ve Kurtuluş Savaşı Müzesi)
Soru/yorum
Şair, Mustafa Kemal’in ruh hâlini hangi duygular içinde anlatmıştır?
Çözüm:
Bu şiirde şair, Mustafa Kemal’in Kurtuluş Savaşı sırasındaki kararlılığını, azmini ve vatan sevgisini anlatıyor. “Sarışın bir kurda benziyordu” ifadesiyle onun güçlü ve heybetli duruşunu, “mavi gözleri çakmak çakmaktı” diyerek de içindeki mücadele ateşini dile getiriyor. Uçurumun kenarında durup ova’ya bakması, adeta bir dönüm noktasında olduğunu ve büyük bir sorumluluk aldığını gösteriyor. Bu şiir, Mustafa Kemal’in zorlu bir anda bile yılmadığını, umutla geleceğe baktığını ve vatanı için her şeyi göze aldığını gösteren duygularla dolu.
İbrahim Çallı, Atatürk’ün isteği üzerine Etnografya Müzesi’nde bir sergi açar. Bu sergide yer alan “Zeybekler” tablosunu gören Atatürk, Çallı’ya döner ve “Biz Kurtuluş Savaşı’nda yemeye ekmek bulamıyorduk, senin resmindeki atlar nasıl semirmiş böyle?” diye sorar. Usta ressam malzemelerini alır ve tablosundaki atı bir deri bir kemik hâle getirir.
İnternet haberi
3.22. İbrahim Çallı’nın “Zeybekler” adlı tablosu (Ankara Devlet Resim ve Heykel Müzesi)
Soru/yorum
Atatürk resmi neden eleştirmiştir? Sizce sanatçı gerçekleri mi yansıtmalıdır? Yorumlayınız.
Çözüm:
Atatürk’ün bu sözü, Kurtuluş Savaşı’nın zorlu koşullarını ve halkın çektiği sıkıntıları en iyi şekilde anlamamızı sağlıyor. Kendisi, ülkenin içinde bulunduğu durumu ve halkın fedakarlıklarını bilen biri olarak, ressamın tablosundaki atların semizliğini görünce şaşırmış ve belki de biraz da üzülmüştür. Bu durum, sanatın sadece güzellikleri değil, aynı zamanda gerçekleri, zorlukları ve halkın yaşam mücadelesini de yansıtması gerektiğini gösteriyor.
Sanatçıların görevi, gördüklerini ve hissettiklerini, bazen olumlu bazen de olumsuz yönleriyle, olduğu gibi aktarmaktır. Gerçekleri yansıtmak, sanatın en önemli işlevlerinden biridir. Bu sayede bizler de tarihi olayları, toplumun yaşadığı zorlukları ve kahramanlıkları daha iyi anlarız. İbrahim Çallı’nın bu tablosu da, Kurtuluş Savaşı’nın ardından gelen bolluk ve refahın bir göstergesi olarak düşünülebilir. Ancak Atatürk’ün sözü, bu refaha ulaşılana kadar çekilen zorlukları bize hatırlatıyor.
Umarım bu bölümü de keyifle öğrenmişsinizdir sevgili öğrencilerim. Bir sonraki dersimizde görüşmek üzere!