Merhaba sevgili öğrencilerim, bugünkü dersimiz İnkılap Tarihi ve elimizde çok güzel bir görsel var. Bu görseldeki soruları birlikte adım adım inceleyip çözeceğiz. Hazırsanız başlayalım!
—
**Soru 1:**
Milli Korunma Kanunu; 1940 yılında, ikinci Dünya Savaşı sürecinde oluşabilecek sosyo ekonomik sorunlara karşı çıkarılmış bir kanun olup ekonomiye devlet müdahalesi anlamını taşımaktadır. Bu Kanun, hükümete; fiyatları saptamada, ürünlere el koymada, hatta zorunlu çalışma yükümlülüğü getirmede neredeyse sınırsız yetkiler veriyordu. Savaş sırasında bilhassa maden sanayisinde olmak üzere, zorunlu çalıştırılan yaygın şekilde yararlanıldı. Bütün bu düzenlemelere rağmen ekonomi gittikçe kötüleşti, perakende ürünler az bulunur hâle geldi. Ülke de bir karaborsa ortamı yaşandı.
Yukarıdaki metne göre, Milli Korunma Kanunu’nun çıkarılma nedeni aşağıdakilerden hangisidir?
a) Millî Savunma Bakanlığının bütçesini artırmak
b) Ülke ekonomisini denetim altına alıp sorunları çözmek
c) Halkın temel ihtiyaçlarını karşılamak
d) Ordunun ihtiyaçlarını karşılamak
**Çözüm:**
Sevgili öğrenciler, bu soruda bizden Milli Korunma Kanunu’nun neden çıkarıldığı soruluyor. Metni dikkatlice okuduğumuzda, kanunun “ikinci Dünya Savaşı sürecinde oluşabilecek sosyo ekonomik sorunlara karşı çıkarıldığı” ve “ekonomiye devlet müdahalesi anlamını taşıdığı” belirtiliyor. Ayrıca, bu kanunla hükümete fiyatları saptama, ürünlere el koyma gibi yetkiler verildiği de anlatılıyor. Bu bilgiler ışığında, kanunun temel amacının ülkenin ekonomik sorunlarını çözmek ve ekonomiyi devlet kontrolüne almak olduğunu görüyoruz.
Şimdi şıklara göz atalım:
a) Millî Savunma Bakanlığının bütçesini artırmak: Metinde böyle bir bilgiye rastlamıyoruz.
b) Ülke ekonomisini denetim altına alıp sorunları çözmek: Metinde geçen ifadelerle tam olarak örtüşüyor. Kanunun amacı ekonomik sorunları çözmek ve devlet müdahalesi ile ekonomiyi düzenlemektir.
c) Halkın temel ihtiyaçlarını karşılamak: Kanunun çıkarılma nedenlerinden biri bu olsa da, asıl amaç daha geniş bir ekonomik denetimdir. Metinde “perakende ürünler az bulunur hâle geldi” gibi ifadeler, halkın temel ihtiyaçlarının karşılanmasında sorunlar yaşandığını gösteriyor, ancak kanunun çıkarılma sebebi bu sorunları çözmek için yapılan bir müdahaledir.
d) Ordunun ihtiyaçlarını karşılamak: Metinde ordunun ihtiyaçlarından doğrudan bahsedilmiyor.
Bu nedenle, en doğru cevap **b) Ülke ekonomisini denetim altına alıp sorunları çözmek** seçeneğidir.
—
**Soru 2:**
Yukarıdaki metne göre, Milli Korunma Kanunu ile ilgili olarak aşağıdaki ifadelerden hangisi söylenemez?
a) Kanun, hükümete geniş yetkiler vermiştir.
b) Kanun, savaş döneminin ihtiyaçlarını karşılamaya yönelikti.
c) Kanun, uygulamada ekonomik sorunları çözmede başarılı olmuştur.
d) Kanun, karaborsanın oluşmasına neden olmuştur.
**Çözüm:**
Bu soruda ise Milli Korunma Kanunu ile ilgili hangi bilginin metinde yer almadığını veya metindeki bilgilere uymadığını bulmamız isteniyor. Yine metni dikkatlice okuyarak şıkları tek tek değerlendirelim:
a)
Kanun, hükümete geniş yetkiler vermiştir.
Metinde “Bu Kanun, hükümete; fiyatları saptamada, ürünlere el koymada, hatta zorunlu çalışma yükümlülüğü getirmede neredeyse sınırsız yetkiler veriyordu.” ifadesi yer alıyor. Bu da A şıkkının doğru olduğunu gösteriyor.
b)
Kanun, savaş döneminin ihtiyaçlarını karşılamaya yönelikti.
Metin, kanunun “ikinci Dünya Savaşı sürecinde oluşabilecek sosyo ekonomik sorunlara karşı çıkarıldığı”ndan bahsediyor. Bu da B şıkkının doğru olduğunu gösteriyor.
c)
Kanun, uygulamada ekonomik sorunları çözmede başarılı olmuştur.
Metnin sonlarına doğru “Bütün bu düzenlemelere rağmen ekonomi gittikçe kötüleşti, perakende ürünler az bulunur hâle geldi. Ülke de bir karaborsa ortamı yaşandı.” ifadeleri yer alıyor. Bu ifadeler, kanunun ekonomik sorunları çözmede başarılı olmadığını gösteriyor. Dolayısıyla bu şık, metne göre söylenemez.
d)
Kanun, karaborsanın oluşmasına neden olmuştur.
Metnin sonunda “Ülke de bir karaborsa ortamı yaşandı.” ifadesi yer alıyor. Bu da D şıkkının doğru olduğunu gösteriyor.
Sonuç olarak, metne göre Milli Korunma Kanunu’nun ekonomik sorunları çözmede başarılı olduğu söylenemez. Bu yüzden doğru cevap **c) Kanun, uygulamada ekonomik sorunları çözmede başarılı olmuştur.**
—
**Soru 3:**
Yukarıdaki resimde görülen haberin başlığı ve içeriği göz önüne alındığında, bu haberin Milli Korunma Kanunu ile ilgili aşağıdakilerden hangisini gösterdiği söylenebilir?
a) Kanun, en çok çiftçileri etkilemiştir.
b) Kanun, ekmek üretim ve dağıtımını düzenlemiştir.
c) Kanun, halkın gıda güvencesini sağlamıştır.
d) Kanun, savaş süresince ekonomiyi büyütmüştür.
**Çözüm:**
Şimdi de görseldeki gazete haberine odaklanalım. Haberin başlığı “Ekmek işinde karne tatbik edilecek” ve alt başlığında “İhtiyat maddelerini aramak bunlara elkoymak için hükümete selahiyet verildi” yazıyor. Ayrıca haberin sağ alt köşesinde “Ekmekte karne döneminin başladığı haberi” şeklinde bir bilgi var.
Bu bilgilerden yola çıkarak, Milli Korunma Kanunu’nun ekmek gibi temel bir gıda maddesinin dağıtımını karneye bağladığını ve bu konuda hükümete yetki verdiğini anlıyoruz.
Şıkları inceleyelim:
a)
Kanun, en çok çiftçileri etkilemiştir.
Haberimiz ekmek ve karne dağıtımı ile ilgili, çiftçilerle doğrudan bir bağlantı kurmuyor. Bu nedenle bu şık doğru olamaz.
b)
Kanun, ekmek üretim ve dağıtımını düzenlemiştir.
Haber başlığı ve içeriği, ekmek dağıtımının karne ile yapılacağını ve bunun için hükümete yetki verildiğini açıkça gösteriyor. Bu da kanunun ekmek üretim ve dağıtımını düzenlediğini gösterir.
c)
Kanun, halkın gıda güvencesini sağlamıştır.
Karne uygulaması, sınırlı kaynakların daha adil dağıtılmasını sağlamaya yönelik bir önlem olabilir ancak tek başına “gıda güvencesini sağladığı” anlamına gelmez. Hatta metinde “ürünler az bulunur hâle geldi” denmesi, gıda güvencesinde sorunlar yaşandığını gösterir.
d)
Kanun, savaş süresince ekonomiyi büyütmüştür.
Metnin genelinde ekonomiyle ilgili sorunlar yaşandığı belirtiliyor, büyümeden bahsedilmiyor. Aksine, karaborsa gibi olumsuzluklar yaşanmış.
Bu nedenle, gazete haberinden doğrudan çıkarabileceğimiz sonuç **b) Kanun, ekmek üretim ve dağıtımını düzenlemiştir.** seçeneğidir.
—
**Soru 4:**
Toprak Reformu ve Tarım Ürünlerine El Koyma Kanunu
Önce yüksek gelir kazanan kişilerden alınan Varlık Vergisi uygulaması getirildi. İtirazlar üzerine bu vergi kaldırıldı. Varlık Vergisi kaldırıldıktan beş ay sonra, kırsal kesimde geniş topraklara sahip olan mülk sahiplerinin servetlerini vergilendirmek amacıyla, Toprak Mahsulleri Vergisi konuldu. Bu vergiyle ulaşmak istenen amaç gerçekleştirilemedi. Çünkü büyük toprak sahiplerinin ödemesi gereken vergiler toplanamadı. Türkiye’de topraksız çiftçi ve köylüleri toprak sahibi yapmak amacıyla 1945 tarihinde Çiftçiyi Topraklandırma Kanunu çıkarıldı. Kanun, toprağı olmayan ve toprak sahibi olması, verilen topraklar üzerinde işletmeler kurulması ve çift-çiye kredi verilmesi gibi ana prensipler taşıyordu. Büyük toprak sahibi kişiler bu reforma destek vermek mediler. Daha sonraki yıllarda gereken önem verilmediğinden toprak reformu uygulanamadı.
Savaş sırasında hükümet kimi zaman savaş şartlarının gereği olarak katı uygulamalara da yürürlüğe sokmak durumunda kaldı. Acil ihtiyaç duyulan ürünlere el koyma, bu tip uygulamalar arasında yer almıştır. Tarım ürünlerine %25 oranında el koyma uy-gulaması şeklinde yeni bir sistem kullanılmaya başlandı. Böylece 50 tona kadar ürünü olan çiftçinin sa-dece %25 ürününe el konulmuştur. Toprak Mahsulle-ri Ofisince üretilen tahıllara el konulması ve ekmek ya-pımında yalnızca buğday kullanılması kararlaştırıldı. Arkasından da pasta ve benzeri unlu maddelerin ya-pımı yasaklandı.
Yukarıdaki metne göre, 1945 yılında çıkarılan Çiftçiyi Topraklandırma Kanunu’nun temel amacı aşağıdakilerden hangisidir?
a) Toprak sahiplerinin servetlerini vergilendirmek
b) Ülke ekonomisini denetim altına almak
c) Tarım ürünlerine el koyarak ihtiyaçları karşılamak
d) Topraksız çiftçiye toprak kazandırmak
**Çözüm:**
Sevgili öğrenciler, bu soruda 1945 yılında çıkarılan Çiftçiyi Topraklandırma Kanunu’nun temel amacını bulmamız isteniyor. Metni dikkatlice okuduğumuzda, “Türkiye’de topraksız çiftçi ve köylüleri toprak sahibi yapmak amacıyla 1945 tarihinde Çiftçiyi Topraklandırma Kanunu çıkarıldı.” ifadesini görüyoruz. Bu cümle, kanunun temel amacını açıkça ortaya koyuyor.
Şimdi şıklara bakalım:
a)
Toprak sahiplerinin servetlerini vergilendirmek
Metinde Varlık Vergisi ve Toprak Mahsulleri Vergisi’nden bahsediliyor. Ancak Çiftçiyi Topraklandırma Kanunu’nun amacı bu değil.
b)
Ülke ekonomisini denetim altına almak
Bu daha genel bir ifade ve Milli Korunma Kanunu ile ilgili olabilir ama Çiftçiyi Topraklandırma Kanunu’nun özel amacı bu değil.
c)
Tarım ürünlerine el koyarak ihtiyaçları karşılamak
Metinde tarım ürünlerine el konulmasından da bahsediliyor ama bu daha çok “savaş sırasında hükümet kimi zaman savaş şartlarının gereği olarak katı uygulamalara da yürürlüğe sokmak durumunda kaldı. Acil ihtiyaç duyulan ürünlere el koyma” gibi ifadelerle açıklanıyor. Bu, Çiftçiyi Topraklandırma Kanunu’nun temel amacı değil, genel savaş dönemi uygulamalarından biridir.
d)
Topraksız çiftçiye toprak kazandırmak
Metinde açıkça belirtildiği gibi, kanunun amacı “topraksız çiftçi ve köylüleri toprak sahibi yapmak”tır. Bu da D şıkkıyla birebir örtüşüyor.
Bu nedenle doğru cevap **d) Topraksız çiftçiye toprak kazandırmak** seçeneğidir.
—
**Soru 5:**
Yukarıdaki metne göre, Milli Korunma Kanunu ile ilgili olarak aşağıdaki ifadelerden hangisi söylenemez?
a) Kanun, hükümete geniş yetkiler vermiştir.
b) Kanun, savaş döneminin ihtiyaçlarını karşılamaya yönelikti.
c) Kanun, uygulamada ekonomik sorunları çözmede başarılı olmuştur.
d) Kanun, karaborsanın oluşmasına neden olmuştur.
**Çözüm:**
Bu soru aslında ilk sorulardan birine benziyor. Yine metindeki bilgilere göre hangisinin söylenemeyeceğini bulacağız. Metni tekrar gözden geçirelim:
a)
Kanun, hükümete geniş yetkiler vermiştir.
Metinde “hükümete; fiyatları saptamada, ürünlere el koymada, hatta zorunlu çalışma yükümlülüğü getirmede neredeyse sınırsız yetkiler veriyordu.” deniyor. Bu, A şıkkının doğru olduğunu gösteriyor.
b)
Kanun, savaş döneminin ihtiyaçlarını karşılamaya yönelikti.
Metin, kanunun “ikinci Dünya Savaşı sürecinde oluşabilecek sosyo ekonomik sorunlara karşı çıkarıldığı”ndan bahsediyor. Bu da B şıkkının doğru olduğunu gösteriyor.
c)
Kanun, uygulamada ekonomik sorunları çözmede başarılı olmuştur.
Metnin sonunda “Bütün bu düzenlemelere rağmen ekonomi gittikçe kötüleşti, perakende ürünler az bulunur hâle geldi. Ülke de bir karaborsa ortamı yaşandı.” deniyor. Bu ifadeler, kanunun ekonomik sorunları çözmede başarılı olmadığını gösteriyor. O yüzden bu şık söylenemez.
d)
Kanun, karaborsanın oluşmasına neden olmuştur.
Metinde “Ülke de bir karaborsa ortamı yaşandı.” ifadesi yer alıyor. Bu da D şıkkının doğru olduğunu gösteriyor.
Dolayısıyla, metne göre Milli Korunma Kanunu’nun ekonomik sorunları çözmede başarılı olduğu söylenemez. Doğru cevap **c) Kanun, uygulamada ekonomik sorunları çözmede başarılı olmuştur.**
—
**Soru 6:**
Yukarıdaki metne göre, 1945 tarihinde çıkarılan Çiftçiyi Topraklandırma Kanunu ile ilgili aşağıdaki bilgilerden hangisi yanlıştır?
a) Kanun, toprak sahiplerinin servetlerini vergilendirmeyi amaçlamıştır.
b) Kanun, topraksız çiftçilere toprak kazandırmayı hedeflemiştir.
c) Kanun, toprak sahiplerinin desteğini alamamıştır.
d) Kanun, istediği başarıya ulaşamamıştır.
**Çözüm:**
Bu soruda da 1945’te çıkarılan Çiftçiyi Topraklandırma Kanunu ile ilgili yanlış bilgiyi bulmamız isteniyor. Yine metni dikkatlice okuyarak şıkları değerlendirelim:
a)
Kanun, toprak sahiplerinin servetlerini vergilendirmeyi amaçlamıştır.
Metinde “Önce yüksek gelir kazanan kişilerden alınan Varlık Vergisi uygulaması getirildi. İtirazlar üzerine bu vergi kaldırıldı. Varlık Vergisi kaldırıldıktan beş ay sonra, kırsal kesimde geniş topraklara sahip olan mülk sahiplerinin servetlerini vergilendirmek amacıyla, Toprak Mahsulleri Vergisi konuldu.” deniyor. Bu, toprak sahiplerinin servetlerini vergilendirme amacının Toprak Mahsulleri Vergisi ile ilgili olduğunu gösteriyor, Çiftçiyi Topraklandırma Kanunu’nun değil. Bu nedenle bu şık yanlış bilgi içeriyor.
b)
Kanun, topraksız çiftçilere toprak kazandırmayı hedeflemiştir.
Metinde “topraksız çiftçi ve köylüleri toprak sahibi yapmak amacıyla 1945 tarihinde Çiftçiyi Topraklandırma Kanunu çıkarıldı.” deniyor. Bu da B şıkkının doğru olduğunu gösteriyor.
c)
Kanun, toprak sahiplerinin desteğini alamamıştır.
Metinde “Büyük toprak sahibi kişiler bu reforma destek vermek mediler.” ifadesi yer alıyor. Bu da C şıkkının doğru olduğunu gösteriyor.
d)
Kanun, istediği başarıya ulaşamamıştır.
Metinde “Daha sonraki yıllarda gereken önem verilmediğinden toprak reformu uygulanamadı.” deniyor. Bu da D şıkkının doğru olduğunu gösteriyor.
Dolayısıyla, Çiftçiyi Topraklandırma Kanunu’nun amacı toprak sahiplerinin servetlerini vergilendirmek değil, topraksız çiftçilere toprak kazandırmaktır. Yanlış olan bilgi **a) Kanun, toprak sahiplerinin servetlerini vergilendirmeyi amaçlamıştır.** seçeneğindedir.
—
Umarım bu çözümlerimiz sizler için açıklayıcı olmuştur. Konuları anlamak için metinleri dikkatlice okumak ve şıkları tek tek değerlendirmek çok önemli. Bir sonraki dersimizde görüşmek üzere, hepinize başarılar dilerim!