Merhaba sevgili öğrencilerim! Bugün İnkılap Tarihi dersimizde Lozan Barış Antlaşması’nın önemini ve Türk dış politikasına katkılarını ele alacağız. Hazırladığım bu metin üzerinden sorularınızı yanıtlayıp, konuyu daha iyi anlamanızı sağlayacağım. Hadi başlayalım!
—
**6.2. ATATÜRK DÖNEMİ TÜRK DIŞ POLİTİKASI**
**a. Lozan Barış Antlaşması**
Birinci Dünya Savaşı’ndan sonra galip gelen devletler, savaştan yenilgi ile çıkan devletlere çok ağır şartlar taşıyan antlaşmalar imzalattılar. Osmanlı Devleti’ne de Sevr Antlaşması’nı kabul ettirdiler. Türk milleti Mustafa Kemal Paşa’nın önderliğinde başlattığı Millî Mücadele’yi zaferle sonuçlandırarak Sevr Antlaşması’nı imzalatan devletlere Lozan Barış Antlaşması’nı imzalatmayı başardı. Bu antlaşma, Türkiye Cumhuriyeti Devleti’nin kuruluşunda önemli bir yere sahiptir. Bu antlaşmanın değerini daha iyi anlayabilmek için önce Sevr Antlaşması’nın maddelerini tekrar tekrar incelemek gerekir. Böylece Türk milletinin bağımsızlığını çok zor şartlar altında kazandığı derhâl anlaşılacaktır.
Lozan Barış Antlaşması, savaş meydanlarındaki başarının diploması ile tamamlandığı son halkadır. Diğer bir ifade ile savaş alanlarında elinden alınmak istenen bağımsızlık ve özgürlüğün masa başında tescil edilmesinin en büyük örneğidir.
Lozan Barış Antlaşması, Birinci Dünya Savaşı’nın galip devletlerine imzalatılması bakımından son derece önemlidir.
24 Temmuz 1923 tarihinde imzalanan Lozan Barış Antlaşması’yla Misak-ı Millî’nin ilkeleri büyük ölçüde gerçekleştirilmiştir. Türkiye bu antlaşma ile taleplerinin önemli bir bölümünü kabul ettirmiştir. Lozan Barış Antlaşması ile Türkiye Cumhuriyeti Devleti’nin varlığı uluslararası toplum tarafından onaylanmıştır.
Lozan Barış Antlaşması’nın önemini daha iyi kavrayabilmek için dönemin antlaşmalarına bakmak gerekir. Bu antlaşmayla Türk milletini köleleştirmek ve Türk toprakları üzerinde küçük kök devletler kurarak Anadolu topraklarını parçalamak amacıyla yapılan Sevr Antlaşması geçersiz kılınmıştır.
Emperyalist devletlere karşı verilen mücadele sonunda kurulan Türk devleti, bütün dünya tarafından benimsenmiştir. Böylece Millî Mücadele Dönemi ve sonrası, bağımsızlığını kaybeden bütün uluslar için örnek teşkil etmiştir.
Osmanlı Devleti’nin yüzyıllardır ihmal ettiği Türk milletinin siyasal, ekonomik, adlî, hukuki alanlarda bağımsızlığını engelleyen bütün olayların hepsi Lozan Barış Antlaşması ile tarihin derinliklerine gömülmüştür.
Lozan Barış Antlaşması güncelliğini hâlen korurken Türk dış politikasının ana çerçevesini oluşturmakta ve uluslararası ilişkilerimizin yürütülmesinde ışık görevi yapmaktadır.
Görüşünü Söyle
“Bu antlaşma, Türk milletine karşı yüzyıllardan beri hazırlanmış ve Sevr Antlaşması ile tamamlanan diğer dış siyasal girişimlerin başarısız kalmasının bir göstergesidir.”
Prof. Dr. Utkan Kocatürk, Atatürk’ün Fikir ve Düşünceleri s.53.
Atatürk’ün Lozan Barış Antlaşması için söylemiş olduğu bu söz hakkında düşüncelerinizi belirtiniz.
Soru/yorum
- Lozan Barış Antlaşması’nın uluslararası ilişkilerde Türkiye’ye ne gibi katkıları olmuştur? Düşüncelerinizi söyleyiniz.
—
Şimdi bu bilgiler ışığında gelebilecek soruları ve cevaplarını adım adım inceleyelim:
**1. Sorunun Çözümü:**
Soru metni görselde yer almadığı için, soruyu ve şıkları tahmin ederek açıklayacağım. Genellikle bu tür metinlerde Lozan Antlaşması’nın önemi, Sevr Antlaşması ile karşılaştırılması veya Türk milletinin bağımsızlığına vurgu yapan sorular gelir.
**Örnek Soru:**
Yukarıdaki metne göre, Lozan Barış Antlaşması’nın Millî Mücadele’nin hangi sonucunu tamamladığı söylenebilir?
a) Siyasi bağımsızlığın kazanılması
b) Ekonomik bağımsızlığın sağlanması
c) Diplomatik alanda başarının elde edilmesi
d) Saltanatın kaldırılması
**Çözüm:**
Metne dikkatlice baktığımızda şu ifadeyi görüyoruz:
“Lozan Barış Antlaşması, savaş meydanlarındaki başarının diploması ile tamamlandığı son halkadır.”
Bu cümlenin anlamı şudur:
Adım 1: Millî Mücadele’de askeri alanda büyük başarılar elde ettik, yani düşmanı yendik. Bu, “savaş meydanlarındaki başarı” olarak ifade edilmiş.
Adım 2: Ancak bir ülkenin tam bağımsız olması için sadece savaşta kazanması yetmez. Uluslararası alanda da tanınması, haklarının kabul edilmesi gerekir. İşte Lozan Antlaşması tam da bu noktada devreye giriyor ve askeri başarıyı uluslararası alanda tescil ediyor. Yani “diploması ile tamamlandığı son halka” ifadesi, askeri başarıyı siyasi ve hukuki bir zemine oturtarak uluslararası alanda tanınmamızı sağladığı anlamına gelir.
Bu durumda, Lozan Barış Antlaşması’nın Millî Mücadele’nin askeri başarısını uluslararası alanda diplomatik bir zaferle taçlandırdığı ve böylece siyasi bağımsızlığımızın tam olarak kabul edildiği sonucuna ulaşırız.
Bu nedenle doğru cevap c) Diplomatik alanda başarının elde edilmesi olacaktır.
—
**2. Sorunun Çözümü:**
Yine örnek bir soru üzerinden ilerleyelim.
**Örnek Soru:**
Metinde, Lozan Barış Antlaşması’nın Türkiye Cumhuriyeti için önemini anlatırken aşağıdaki ifadelerden hangisi kullanılmıştır?
a) Osmanlı Devleti’nin devamı niteliğinde olduğunun kanıtıdır.
b) Türk milletinin uluslararası alanda tanınmasını sağlamıştır.
c) Sevr Antlaşması’nın daha yumuşatılmış halidir.
d) Yeni Türk Devleti’nin kuruluşunda etkisiz kalmıştır.
**Çözüm:**
Şimdi metni dikkatlice okuyarak bu ifadelerin hangisinin geçtiğini veya örtüştüğünü bulalım:
Adım 1: Metnin ilk paragraflarında şu cümle yer alıyor:
“Bu antlaşma, Türkiye Cumhuriyeti Devleti’nin kuruluşunda önemli bir yere sahiptir.”
Adım 2: Metnin ilerleyen kısımlarında şu ifadeyi görüyoruz:
“Lozan Barış Antlaşması ile Türkiye Cumhuriyeti Devleti’nin varlığı uluslararası toplum tarafından onaylanmıştır.”
Bu iki ifade bir araya geldiğinde, Lozan Antlaşması’nın hem Türkiye Cumhuriyeti’nin kuruluşunda önemli bir rol oynadığını hem de uluslararası alanda tanınmamızı sağladığını gösteriyor.
Şimdi şıklara göz atalım:
- a) Metinde “Osmanlı Devleti’nin devamı” gibi bir ifade geçmiyor. Tam tersine, Sevr ile kurulan düzeni yıkarak yeni bir devletin kurulduğundan bahsediliyor.
- b) “Lozan Barış Antlaşması ile Türkiye Cumhuriyeti Devleti’nin varlığı uluslararası toplum tarafından onaylanmıştır.” ifadesi, bu şıkkı doğrudan destekliyor.
- c) Metinde Sevr Antlaşması’nın “daha yumuşatılmış hali” olduğuna dair hiçbir bilgi yok. Tam tersine, Sevr’in geçersiz kılındığı vurgulanıyor.
- d) Metnin genelinde Lozan Antlaşması’nın ne kadar önemli olduğu anlatılıyor. Bu nedenle “etkisiz kaldığı” ifadesi metne tamamen aykırıdır.
Bu analizlere göre, metinde Lozan Barış Antlaşması’nın Türkiye Cumhuriyeti için önemini anlatırken kullanılan ifade, b) Türk milletinin uluslararası alanda tanınmasını sağlamıştır. şıkkıyla örtüşmektedir.
—
Umarım bu açıklamalar Lozan Barış Antlaşması’nın önemini anlamanıza yardımcı olmuştur. Unutmayın, tarih sadece ezberlemek değil, anlamak ve yorumlamaktır. Başka sorunuz olursa çekinmeden sorun!