Merhaba sevgili öğrencilerim! Bugün Milli Mücadele döneminde basının ne kadar önemli olduğunu konuşacağız. Bu metinlerden yola çıkarak bazı soruları birlikte çözeceğiz. Hazırsanız başlayalım!
Metin:
c. Milli Mücadele’de Basının Önemi
Ben Halide Edip Adıvar, sizlere Milli Mücadele’nin o zorlu koşullarında Mustafa Kemal’in haberleşme ve basına verdiği önemi anlatmak istiyorum.
Basının önemini çok iyi bilen Mustafa Kemal Paşa, bu konu üzerinde önemle duruyordu. Milli teşkilatlar, mahalle ve köylerde kurulup bütün Anadolu’ya yayılınca ister istemez buralara Milli Mücadele ile ilgili bilgilerin ulaştırılması gerekiyordu. Bunun için önce Sivas’ta “İrade-i Milliye”, sonra Ankara’da “Hâkimiyet-i Milliye” gazeteleri çıkarılacak, Ankara’da Anadolu Ajansı ve Matbuat Umum Müdürlüğü kurulacaktı.
İstanbul’un resmi kurumların işgal edilmesi ve milletin elinden silâhların alınmasından sonra, ilgili devletlere protesto telgrafları çekilmeye, mitingler yapılmaya başlanmıştı. Ancak, henüz bağımsız bir Türk ajansı olmadığından haberlerin alınması ve dağıtılması zor oluyordu. Hatta Ermenilerin Adana ve civarında yaptıkları zulümlerin dünyaya duyurulması için İtalyan Ajansından yardım istenmişti.
Gelişmeleri takip etmek için yalnızca gazete çıkarmak yeterli değildi. Gazeteler için gerekli haberlerin sağlanması da önemliydi. Mustafa Kemal Paşa’nın emriyle benim ve Yunus Nadi Bey’in çalışmaları sonucunda Ankara’da Anadolu Ajansı kuruldu, 6 Nisan 1920’de az sayıda personel ve bir teksir makinesi ile işe başladı. Kurtuluş Savaşı boyunca milli birliği tehlikeye düşürecek kışkırtma için yalanlara karşı milleti uyanık tutmak ve ulusal bağımsızlığı sağlayacak kararlar ve zamanında bildirmek önemli hizmetler yapmıştır.
Kurtuluş Savaşı sırasında izlenen ulusal politika ile ters düşecek haberleri önlemek amacıyla Mustafa Kemal Paşa derlenen haberleri denetlemiştir. Ajans, halka doğru haber vermek yolunda çalışmalar yapmış, Büyük Millet Meclisinin aldığı kararları halka iletmiştir. Böylece, halk ile hükümet bütünleşmesi de sağlanmıştır.
Yücel Özkaya
Milli Mücadele Başlangıcında Basın ve Mustafa Kemal Paşa’nın Basınla İlişkileri, s. 893-894. (Düzenlenmiştir.)
2.22 Anadolu Ajansı binası
Sıra Sizde
Milli Mücadele’de basın alanında yapılan çalışmalar ile ilgili aşağıdaki soruları cevaplayınız.
• Sivas’ta çıkarılan gazetenin adı nedir?
• Ankara’da hangi gazete çıkarılmıştır?
• Ankara’da kurulan ajansının adı nedir?
Soruların Çözümleri:
Soru 1: Sivas’ta çıkarılan gazetenin adı nedir?
Çözüm:
Bu sorunun cevabını metnin ilk paragraflarında bulabiliriz. Metinde şöyle deniyor: “Bunun için önce Sivas’ta “İrade-i Milliye”, sonra Ankara’da “Hâkimiyet-i Milliye” gazeteleri çıkarılacak…”
Bu ifadeye göre Sivas’ta çıkarılan gazetenin adı İrade-i Milliye‘dir.
Soru 2: Ankara’da hangi gazete çıkarılmıştır?
Çözüm:
Bu sorunun cevabı da yine metnin ilk paragraflarında yer alıyor. Metinde “önce Sivas’ta “İrade-i Milliye”, sonra Ankara’da “Hâkimiyet-i Milliye” gazeteleri çıkarılacak…” şeklinde bir bilgi veriliyor.
Dolayısıyla Ankara’da çıkarılan gazetenin adı Hâkimiyet-i Milliye‘dir.
Soru 3: Ankara’da kurulan ajansının adı nedir?
Çözüm:
Bu sorunun cevabını da metinde bulabiliriz. Metinde “Ankara’da Anadolu Ajansı ve Matbuat Umum Müdürlüğü kurulacaktı.” ve daha sonra “Ankara’da Anadolu Ajansı kuruldu…” şeklinde bilgiler yer alıyor.
Bu bilgilere göre Ankara’da kurulan ajansın adı Anadolu Ajansı‘dır.