Merhaba sevgili öğrencilerim! Bugün İnkılap Tarihi dersimizin önemli bir konusu olan Nüfus Mübadelesi’ni işleyeceğiz. Elimizdeki bu görselde bu konuyla ilgili önemli bilgiler ve bir araştırma sorusu var. Gelin hep birlikte bu soruları inceleyelim ve anlayalım.
Nüfus Mübadelesi
Kavram Bilgisi
Etbi: Bir yerde oturan, yaşayan, yerleşik demektir.
Mübadele: Kelime olarak değiş tokuş anlamına gelmektedir. Tarihimizde Yunanistan’dan yaşayan Türkler ile Türkiye’de yaşayan Rumların yer değiştirmesi olarak bilinir.
Lozan Barış görüşmelerinde “İstanbul’da yaşayan Rumlar ile Batı Trakya’da yaşayan Türkler dışında, Anadolu’daki ve Doğu Trakya’daki Rumlar ile Yunanistan’daki Türkler karşılıklı olarak yer değiştirecektir.” diye bir karar alınmıştı.
Yunan Hükümeti, İstanbul’da daha fazla Rum bırakmak için Mondros Ateşkes Antlaşması’ndan önce gelenleri ve etabli (yerleşmiş) olmayanları da bu sayıya dâhil etmeye çalışıyordu. Bu görüş Türkiye tarafından kabul edilmeyince iki ülke arasında politik görüş ayrılığı yaşandı.
Daha sonra Türkiye ve Yunanistan arasında yapılan ikili görüşmeler sonucunda, Yunan Başbakanı Venizelos ile Türkiye adına Başbakan İsmet İnönü arasında bir Nüfus Değişim Antlaşması imzalandı (10 Haziran 1930).
Bu antlaşmaya göre yapılacaklar şunlardır:
- Yerleşme ve doğum tarihine bakılmaksızın İstanbul, Gökçeada ve Bozcaada’da yaşayan Rumlar göç etmeyecek.
- Batı Trakya’da yaşayan Türkler yerlerinde kalacak.
- İstanbul dışında Anadolu’nun çeşitli yerlerinde yaşayan Rumlar ile Yunanistan’ın çeşitli yerlerinde yaşayan Türkler ise karşılıklı olarak yer değiştireceklerdir.
Araştırınız
Mübadele ile yer değiştiren bir aile ile tanıştınız mı? Mübadele sonucunda göç etmiş bir aile ve yakınları hakkında bir araştırma yapınız.
Yukarıdaki metin, Nüfus Mübadelesi kavramını ve bu mübadeleyle ilgili önemli detayları açıklıyor. Lozan Barış Antlaşması’nda alınan kararlar ve daha sonra imzalanan Nüfus Değişim Antlaşması’nın içeriği anlatılmış.
Metnin sonunda yer alan “Araştırınız” bölümü ise konuyu daha iyi anlamamız için bizden bir aile araştırması yapmamızı istiyor. Bu, mübadelenin insanlar üzerindeki etkilerini daha yakından görmemizi sağlayacak bir etkinlik.
Görselin alt kısmında yer alan “6.7 Mübadele ile Balkanlardan göç eden Türklerden bir grup.” yazısı, görseldeki fotoğrafın kimleri anlattığını bizlere belirtiyor. Bu fotoğrafta, mübadele sonucunda Balkanlar’dan ülkemize göç eden Türk ailelerini görüyoruz. Bu durum, mübadelenin sadece bir kağıt üzerindeki anlaşma olmadığını, aynı zamanda insanların hayatlarını derinden etkileyen bir göç hareketi olduğunu bizlere gösteriyor.
