Merhaba canım öğrencim! İnkılap Tarihi dersimizin bu bölümündeki soruları birlikte çözeceğiz. Hiç merak etme, her şeyi adım adım ve en anlaşılır şekilde anlatacağım. Hazırsan başlayalım!
—
5. Soru
Türk ordusunun Yunanlılara karşı kazandığını II. İnönü Savaşı’ndan sonra Fransa, TBMM Hükümetiyle barış görüşmelerine hazırlanırken, Kütahya-Eskişehir Savaşları’nda Türk Ordusu’nun geri çekilmesi üzerine Barış görüşmelerini bir süre ertelemeye karar vermiştir.
Bu durum Fransa’nın tutumu hakkında aşağıdaki yargılardan hangisini doğrular?
- A) Gelişmelere göre politika değiştirdiğini
- B) Kararsız bir politika takip ettiğini
- C) Türk tarafının gücünü kabul ettiğini
- D) İstanbul Hükümeti’ne destek verdiğini
Çözüm:
Bu soruda sevgili öğrencilerim, Fransa’nın II. İnönü Zaferi sonrası barış görüşmelerini erteleme kararı, bizim askeri başarılarımıza karşı bir tutum değişikliği olduğunu gösteriyor. Yani, Türk ordusunun kazandığı zaferler karşısında Fransa’nın tavrı değişmiş. Bu da gelişen olaylara göre politikasını değiştirdiğini gösterir. Bu yüzden doğru cevap A şıkkı olacak.
Adım 1: Sorudaki bilgileri dikkatlice okuyalım. Türk ordusu Yunanlılara karşı zafer kazanmış ve Fransa barış görüşmelerini ertelemeye karar vermiş.
Adım 2: Fransa’nın bu tutumunun ne anlama geldiğini düşünelim. Başlangıçta barış görüşmelerine hazır gibi görünürken, askeri bir gelişme (Türk ordusunun zaferi) sonrası bu görüşmeleri ertelemesi, durum değerlendirmesi yaptığını ve buna göre hareket ettiğini gösterir.
Adım 3: Şıkları inceleyelim. A şıkkı “Gelişmelere göre politika değiştirdiğini” tam olarak bu durumu açıklıyor. B şıkkı kararsızlık dese de, bu bir kararsızlıktan ziyade duruma göre hareket etme stratejisi. C şıkkı Türk tarafının gücünü kabul ettiğini gösterir ama erteleme kararı doğrudan bunu ifade etmiyor. D şıkkı ise soruda bahsedilmeyen bir durum.
Sonuç: A) Gelişmelere göre politika değiştirdiğini
—
6. Soru
Milli Mücadele Dönemi’nde savaş ortamında Maarif Kongresi’nin toplanması aşağıdaki hadiselerden hangisine önem verildiğini gösterir?
- A) Ülke ekonomisine
- B) Ülkenin bağımsızlığına
- C) Askeri alanda gelişmeye
- D) Eğitime
Çözüm:
Canlarım benim, bu soruda Milli Mücadele gibi zorlu bir dönemde “Maarif Kongresi”nin toplanması çok önemli bir ipucu veriyor. Maarif, eğitim demektir. Düşünün, savaşın ortasında bile geleceğimizi düşünen yöneticilerimiz, eğitimin ne kadar önemli olduğunu biliyorlar. Bu yüzden doğru cevap D şıkkı olacak.
Adım 1: Soruda “Maarif Kongresi”nin toplandığı bilgisi veriliyor. “Maarif” kelimesinin anlamını hatırlayalım veya öğrenelim. Maarif, eğitim demektir.
Adım 2: Milli Mücadele gibi bir savaş ortamında eğitim kongresi toplamanın anlamını düşünelim. Bu, savaşın getirdiği zorluklara rağmen eğitimin aksatılmaması, geleceğin planlanması gerektiğini gösterir.
Adım 3: Şıklara bakalım. A) Ülke ekonomisi, C) Askeri alan, B) Ülkenin bağımsızlığı bu kongrenin doğrudan odak noktası değil. D) Eğitim ise kongrenin adı ile doğrudan ilgili ve bu zorlu dönemde eğitimin önemini vurguluyor.
Sonuç: D) Eğitime
—
7. Soru
30 Ekim 1918 tarihinde imzalanan Mondros Ateşkes Antlaşması’nın ardından yurdumuzu işgale başlayan Fransa, 1921 yılında yapılan Sakarya Savaşı’ndan sonra işgal politikasından vazgeçmiş ve yurdumuzu terk etmeye başlamıştır.
Bu politikanın değişmesine sebep olan 1918 ile 1921 arasındaki gelişme aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Fransa’nın bölgedeki gücünün azalması
- B) Türkiye’nin askeri ve politik gücünün artması
- C) Sovyet Rusya’nın yayılmacı politikaları
- D) Türk-Amerikan yakınlaşması
Çözüm:
Sevgili gençler, bu soruda Fransa’nın işgal politikasının değişmesi anlatılıyor. Mondros’tan sonra işgale başlayan Fransa, Sakarya Savaşı’ndan sonra geri çekilmeye başlıyor. Bunun temel sebebi ne olabilir? Elbette bizim direnişimiz ve kazandığımız başarılar! Sakarya Savaşı, Türk milletinin askeri gücünü ve azmini dünyaya bir kez daha göstermiştir. Bu da bizim politik gücümüzü artırmış ve Fransa’nın işgal politikasını sürdürmesini zorlaştırmıştır. Dolayısıyla doğru cevap B şıkkı.
Adım 1: Sorudaki ana bilgiyi belirleyelim: Fransa’nın işgal politikasının değişmesi ve geri çekilmeye başlaması.
Adım 2: Bu değişimin hangi olaydan sonra gerçekleştiğine dikkat edelim: 1921 Sakarya Savaşı’ndan sonra.
Adım 3: Sakarya Savaşı’nın önemini düşünelim. Bu savaş, Milli Mücadele’nin dönüm noktalarından biridir ve Türk milletinin askeri gücünü ve direnişini kanıtlamıştır.
Adım 4: Bu askeri başarıların Fransa üzerindeki etkisini değerlendirelim. Türklerin kazandığı zaferler, onların askeri ve politik gücünün arttığını gösterir. Bu da Fransa’nın işgaline devam etmesini zorlaştırır.
Adım 5: Şıkları bu bağlamda inceleyelim. A şıkkı Fransa’nın gücünün azalması yerine, bizim gücümüzün artması daha doğru bir açıklama. C ve D şıkları soruda verilen olayla doğrudan ilgili değil.
Sonuç: B) Türkiye’nin askeri ve politik gücünün artması
—
8. Soru
12 Mart 1921 tarihinde işgalci devletler tarafından yapılan Londra Konferansı’na İstanbul Hükümeti ve TBMM Hükümeti birlikte çağrılırken, 11 Ekim 1922 tarihinde Mudanya’da yapılan ateşkes görüşmelerine sadece TBMM Hükümeti çağrılmıştır.
Yukarıdaki bilgiler dikkate alındığında sözü edilen durum için aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
- A) İstanbul Hükümeti görüşmelerden çekildiğini bildirmiştir.
- B) TBMM Hükümeti’nin gücü artmıştır.
- C) İşgalci güçler Sevr Antlaşması’nı uygulamaktan vazgeçmiştir.
- D) TBMM Hükümeti, halkın desteğini kaybetmiştir.
Çözüm:
Çocuklar, bu soruda iki farklı konferans var. Londra Konferansı’na hem İstanbul Hükümeti hem de TBMM Hükümeti çağrılıyor. Ama daha sonra Mudanya’da yapılan görüşmelere sadece TBMM Hükümeti çağrılıyor. Bu ne anlama geliyor? Bu, uluslararası alanda artık TBMM Hükümeti’nin tek ve meşru temsilci olarak kabul edildiğini gösteriyor. İstanbul Hükümeti’nin etkinliği sona ermiş, TBMM Hükümeti’nin gücü ve itibarı ise artmış. Bu yüzden doğru cevap B şıkkı.
Adım 1: Soruda verilen iki olayı karşılaştıralım: Londra Konferansı’na hem İstanbul hem de TBMM Hükümeti’nin çağrılması; Mudanya Ateşkes görüşmelerine ise sadece TBMM Hükümeti’nin çağrılması.
Adım 2: Bu durumun uluslararası alanda neyi ifade ettiğini düşünelim. Bir konferansa sadece bir hükümetin çağrılması, o hükümetin tek yetkili ve söz sahibi olarak kabul edildiğini gösterir.
Adım 3: Bu karşılaştırmadan TBMM Hükümeti hakkında ne çıkarabileceğimize odaklanalım. TBMM Hükümeti’nin Mudanya’ya tek başına çağrılması, onun uluslararası alandaki gücünün ve itibarının arttığını gösterir.
Adım 4: Şıkları inceleyelim. A şıkkı soruda belirtilmiyor. C şıkkı Sevr Antlaşması’nın doğrudan konusu değil. D şıkkı ise tam tersi bir durum, TBMM Hükümeti’nin gücü artmış.
Sonuç: B) TBMM Hükümeti’nin gücü artmıştır.
—
9. Soru
Lozan Barış Antlaşması görüşmelerine katılacak heyetten aşağıdaki konularda kesinlikle taviz verilmemesini istemiştir?
- A) Sınırlar
- B) Ermeni yurdu ve kapitülasyonlar
- C) Boğazlar
- D) Musul ve Kerkük
Çözüm:
Canlarım, Lozan Barış Antlaşması, Türkiye Cumhuriyeti’nin tapu senedi gibidir. Bu antlaşmada bizim için en hassas konular vardı. Ülkemizin bağımsızlığı ve egemenliği söz konusuydu. Şıklara baktığımızda “Ermeni yurdu” meselesi, ülkemizin toprak bütünlüğünü ve bağımsızlığını doğrudan ilgilendiren bir konuydu. Kapitülasyonlar ise ekonomik bağımsızlığımıza aykırıydı. Bu iki konuda taviz vermek, Milli Mücadele’nin amacına aykırı olurdu. Bu yüzden doğru cevap B şıkkı.
Adım 1: Soruda Lozan Barış Antlaşması görüşmeleri ve Türkiye heyetinden istenen tavizsiz konular soruluyor.
Adım 2: Lozan Antlaşması’nın temel amaçlarını hatırlayalım. Milli Mücadele ile kazanılan bağımsızlığı uluslararası alanda tescil ettirmek, tam egemenlik sağlamak.
Adım 3: Şıkları tek tek değerlendirelim:
- A) Sınırlar: Sınırlarımız çok önemli bir konuydu ama bu sorunun cevabı değil.
- B) Ermeni yurdu ve kapitülasyonlar: Ermeni yurdu meselesi, ülkemizin iç işlerine karışılması ve toprak bütünlüğümüzü tehdit eden bir konuydu. Kapitülasyonlar ise ekonomik bağımsızlığımızı kısıtlayan, yabancılara verilen ayrıcalıklardı. Bu iki konuda taviz verilmemesi esastı.
- C) Boğazlar: Boğazlar konusu önemliydi ancak ilk etapta tam egemenlik anlamında kesin tavizsizlik bu ikisi kadar ön planda değildi.
- D) Musul ve Kerkük: Musul ve Kerkük konusu Lozan’da çözülememiş ve daha sonra İngiltere ile sorun olmuştur.
Adım 4: Bu değerlendirmelere göre, en kesin tavizsiz olunması istenen konular Ermeni yurdu ve kapitülasyonlardır.
Sonuç: B) Ermeni yurdu ve kapitülasyonlar
—
10. Soru
Aşağıdakilerden hangisi, “Her askerî başarı beraberinde siyasî başarıyı da getirir.” yargısına uygun düşmeyen bir gelişmedir?
- A) Sakarya Meydan Muharebesinin kazanılmasından sonra Fransa ile Ankara Antlaşması’nın imzalanması
- B) Büyük Taarruz Zaferi’nden sonra Mudanya Ateşkes Antlaşması’nın imzalanması
- C) I. İnönü Savaşı’nın kazanılmasından sonra Londra Konferansı’nın düzenlenmesi
- D) Mudanya Ateşkes Antlaşması’nda kabul edilen kararların Lozan Barış Antlaşması’nda onaylanması
Çözüm:
Sevgili öğrenciler, bu soru bize şunu soruyor: Hangi seçenek, askeri bir başarıdan sonra siyasi bir sonucun alındığını göstermiyor? Yani, askeri başarı var ama ardından gelen siyasi gelişme bu başarıyla doğrudan ilgili değil ya da beklenenin altında kalmış. Şıkları tek tek inceleyelim.
A şıkkı: Sakarya Zaferi’nden sonra Fransa ile antlaşma imzalanması, askeri başarının siyasi sonuca dönüştüğünü gösterir.
B şıkkı: Büyük Taarruz Zaferi’nden sonra Mudanya Ateşkes Antlaşması’nın imzalanması, büyük bir askeri zaferin ardından önemli bir siyasi gelişmedir.
C şıkkı: I. İnönü Zaferi’nden sonra Londra Konferansı’nın toplanması da askeri başarının diplomatik bir zemine taşınmasıdır.
D şıkkı: Ancak Mudanya’da alınan kararların Lozan’da onaylanması, askeri bir başarıdan çok, zaten imzalanmış bir ateşkes antlaşmasının uluslararası alanda kabul görmesidir. Yani, burada doğrudan bir askeri başarıdan sonra yeni bir siyasi gelişme yaşanmamıştır. Bu yüzden doğru cevap D şıkkı.
Adım 1: Sorunun ana fikrini anlayalım: Askeri başarıların siyasi sonuç doğurması durumu. Hangi şık bu duruma uymaz?
Adım 2: Her bir şıktaki askeri başarıyı ve ardından gelen siyasi olayı inceleyelim.
Adım 3:
- A) Sakarya Meydan Muharebesi (Askeri başarı) -> Fransa ile Ankara Antlaşması (Siyasi sonuç). Bu uyuyor.
- B) Büyük Taarruz Zaferi (Askeri başarı) -> Mudanya Ateşkes Antlaşması (Siyasi sonuç). Bu da uyuyor.
- C) I. İnönü Savaşı (Askeri başarı) -> Londra Konferansı (Siyasi gelişme). Bu da uyuyor.
- D) Mudanya Ateşkes Antlaşması (Zaten imzalanmış bir siyasi gelişme) -> Lozan Barış Antlaşması’nda onaylanması (Bu, Mudanya’nın sonucudur, doğrudan bir askeri başarı sonrası gelen yeni bir siyasi gelişme değil).
Adım 4: D şıkkında, askeri bir başarıdan ziyade zaten var olan bir siyasi durumun (Mudanya Ateşkesi) bir sonraki aşamaya taşınması söz konusudur. Bu yüzden “Her askerî başarı beraberinde siyasî başarıyı da getirir.” yargısına en az uyan şık budur.
Sonuç: D) Mudanya Ateşkes Antlaşması’nda kabul edilen kararların Lozan Barış Antlaşması’nda onaylanması