Merhaba sevgili öğrencilerim, 8. Sınıf İnkılap Tarihi dersimizden harika bir soruyla karşınızdayız! Gelin birlikte bu soruları adım adım çözelim ve konuyu iyice pekiştirelim.
Soru 1:
Ülke işgal altındayken Mustafa Kemal’in milletvekili seçimleri yaptırarak bir meclis açmaya çalışmasının nedenlerini araştırınız.
Bu soruda, Mustafa Kemal’in neden ülkenin zor durumdayken bile meclis açma yoluna gittiğini anlamamız gerekiyor. Gelin metni inceleyelim:
Adım 1: Metinde Mustafa Kemal’in milli kurtuluş hareketini Türk milletine mal etmeye çalıştığı belirtiliyor. Bu, halkın kendi kaderini belirlemesi gerektiği fikrinin bir göstergesi.
Adım 2: Osmanlı Hükümeti’nin Anadolu’nun işgal edilmeye başlandığı ilk günlerden beri ümidini kestiği vurgulanıyor. Bu da mevcut yönetimin ülkeyi kurtaramayacağını gösteriyor.
Adım 3: Mustafa Kemal’in, “milli egemenliğe dayalı bir devlet” kurma düşüncesiyle hareket ettiği anlaşılıyor. Meclis, bu egemenliğin tecelligâhı olacaktır.
Adım 4: Mebusan Meclisi’nin kapatılıp dağıtılmasının, milli egemenliğe dayalı bir meclisin açılmasını zorunlu kıldığı ifade ediliyor. Bu durum, Mustafa Kemal’i yeni bir meclis açmaya iten önemli bir sebep.
Adım 5: Mustafa Kemal’in, İstanbul’daki haberleşme kesildiği için Ankara’da olağanüstü yetkili bir meclis toplamak istediği belirtiliyor. Bu, halkın sesini duyurabileceği ve karar alabileceği bir yer ihtiyacından kaynaklanıyor.
Sonuç: Mustafa Kemal, işgal altındaki bir ülkede halkın kendi egemenliğini kullanabilmesi, mevcut yönetimin yetersiz kaldığı durumlarda ülkeyi kurtaracak kararlar alabilmesi ve milli mücadeleyi halka mal ederek daha güçlü bir direniş oluşturabilmesi için milletvekili seçimleri yaptırarak bir meclis açmaya çalışmıştır.
Soru 2:
Açılan meclisteki milletvekillerinin meslek dağılımı şu şekildedir:
| Devlet memuru | 133 | Avukat | 29 |
| Asker | 54 | Doktor | 16 |
| Çiftçi | 45 | Teknik eleman | 7 |
| Sebest meslek | 42 | Gazeteci | 6 |
| Tüccar | 37 | Mühendis | 2 |
| Din görevlisi | 32 | Reji (Tekel) görevlisi | 2 |
| Aşiret reisi | 30 |
23 Nisan 1920’de açılan mecliste görev yapan milletvekillerinin mesleklerini inceleyiniz. Günümüzde halen görev yapan meclisteki milletvekillerinin mesleklerini araştırınız. Aralarındaki fark ve benzerliklerle ilgili görüşlerinizi arkadaşlarınızla paylaşınız.
Bu soru, geçmişte açılan meclisin yapısını anlamamızı ve günümüzdeki meclisle karşılaştırmamızı istiyor. Gelin tabloya birlikte bakalım:
Adım 1: Tabloya baktığımızda, en çok devlet memurunun (133 kişi) mecliste yer aldığını görüyoruz. Ardından askerler (54 kişi), çiftçiler (45 kişi) ve tüccarlar (37 kişi) geliyor.
Adım 2: Daha az sayıda da olsa avukatlar, doktorlar, teknik elemanlar, gazeteciler, mühendisler, din görevlileri, aşiret reisleri ve hatta “Reji (Tekel) görevlisi” gibi farklı meslek gruplarından temsilciler de bulunuyor.
Adım 3: Bu durum, o dönemde meclisin toplumun farklı kesimlerinden insanları temsil etmeye çalıştığını gösteriyor. Ülkenin kurtuluşu için farklı bilgi ve deneyimlere sahip kişilerin bir araya gelmesi amaçlanmış.
Adım 4: Şimdi günümüzdeki meclisi düşünelim. Elbette teknoloji ve toplum yapısı değiştiği için meslek dağılımı da farklılık gösterecektir. Günümüzde de yine avukatlar, mühendisler, doktorlar, öğretmenler gibi çeşitli mesleklerden milletvekilleri görebiliriz. Ancak eskiden daha fazla görülen bazı meslek gruplarının (örneğin askerlerin veya aşiret reislerinin) günümüzdeki mecliste temsil oranı farklı olabilir.
Adım 5: Benzerliklere bakacak olursak, her iki dönemde de meclisin ülkenin geleceği hakkında kararlar almak için toplandığını ve farklı mesleklerden insanların bir araya geldiğini söyleyebiliriz. Amaç, halkın temsil edilmesidir.
Adım 6: Farklılıklara gelince, günümüzde daha çok eğitimli ve mesleki uzmanlığı olan kişilerin mecliste daha fazla yer aldığını görebiliriz. Teknoloji ve bilim alanındaki gelişmeler de meclis üyelerinin meslek çeşitliliğini etkilemiş olabilir.
Sonuç: 23 Nisan 1920’de açılan ilk meclis, ülkenin içinde bulunduğu duruma uygun olarak geniş bir meslek grubundan temsilciler barındırıyordu. Günümüzdeki meclis ise değişen toplum yapısı ve ihtiyaçlar doğrultusunda farklı bir meslek dağılımına sahip olsa da, temel amaç olan halkın temsil edilmesi ortak noktası devam etmektedir.