Merhaba sevgili öğrencilerim, 8. Sınıf İnkılap Tarihi dersimiz için hazırladığım bu çalışmada, görseldeki soruları hep birlikte adım adım inceleyip çözeceğiz. Unutmayın, her soru bize yeni bir bilgi öğrenme fırsatı sunar. Hazırsanız başlayalım!
—
**Soru 1**
**Metin:** Cumhuriyetçilik; devletin siyasi rejimi olarak cumhuriyeti benimsemek ve onu en iyi yönetim biçimi olarak kabul ederek cumhuriyetin ilke ve uygulamalarını gerçekleştirmektir. Cumhuriyetçilik, aynı zaman- da cumhuriyete sahip çıkmak ve onu korumak demektir. Cumhuriyetin özelliklerinin bütün vatandaşlar tarafından bilinmesi ve ona her zaman koşulsuz olarak sahip çıkılması anlamı taşımaktadır.
Atatürkçü Düşünce Sistemi’nde cumhuriyet yönetimi, gücünü ulusal egemenlikten alan çağdaş bir yönetim biçimi diye adlandırılır. Bu yönetim biçiminde, egemenliğin hiçbir koşul tanınmadan ulusa ait ol- duğu ve ulusun da devlet yönetiminde tek söz sahibi olduğu görüşü benimsenir. Cumhuriyet yönetimin- de halk, kendisini temsil edecek kişileri kendisi seçer ve meclisi oluşturur. Seçilerek yönetime gelen bu kişiler, ulus adına yasaları yapma ve uygulama yetkisine sahip olurlar. Halk, belirli bir süre yönetimde bulunan bu kişileri yeniden seçme veya seçmeme özgürlüğüne sahiptir. Bu nedenle seçilmişler bir da- ha seçilmek istiyorlarsa halk yararına çalışmak zorundadırlar. Atatürk, “Cumhuriyet rejimi demek, de- mokrasi sistemiyle devlet şekli demektir.” diyerek demokrasinin uygulanmasını sağlayan en mo- dern yönetim biçiminin cumhuriyett olduğunu belirtmiştir.
Cumhuriyet ile bir kişinin veya bir zümrenin ege- menliğine dayanan yönetimler arasında önemli farklar vardır. Mutlakiyet ile yönetilen ülkelerde yönetimde tek kişi etkilidir. Devlet yönetimi ile ilgili kararları bu kişi tek başına verir. Yöneten kişinin söylediği her söz, yasa de- ğerini taşır. Meşrutiyet yönetiminde ise halkın seçtiği bir meclis olmasına rağmen, son söz yine hükümdara ait- tir. Her iki yönetim biçiminde de hükümdarlık babadan oğula geçer. Oysa cumhuriyet yönetiminde devlet yö- netimi ile ilgili kararları, ulusun seçtiği meclis verir. Mec- lis üyeleri belirli bir süre sonra seçimlerle değiştirilebilir. Bu yönetimde hiçbir kişinin ve zümrenin ayrıcalığı yok- tur. Herkes yasalar önünde eşit haklara sahiptir.
**Soru Metni:** Yukarıdaki metne göre, cumhuriyet yönetiminin özelliklerini maddeler halinde yazınız.
**Çözüm:**
Sevgili öğrenciler, bu soruda bizden istenen, verilen metni dikkatlice okuyarak cumhuriyet yönetiminin temel özelliklerini çıkarmamız. Metin zaten bu bilgileri bize açıkça anlatıyor. Gelin birlikte metni inceleyelim ve cumhuriyetin özelliklerini bulalım.
* **Adım 1:** Metnin ilk paragrafına baktığımızda, cumhuriyetin siyasi rejim olarak benimsenmesi ve en iyi yönetim biçimi olarak kabul edilmesi gerektiğini görüyoruz.
* **Adım 2:** Yine ilk paragrafta, cumhuriyetin aynı zamanda cumhuriyete sahip çıkmak ve onu korumak anlamına geldiği belirtiliyor.
* **Adım 3:** İkinci paragraf, cumhuriyet yönetiminin gücünü ulusal egemenlikten aldığını ve çağdaş bir yönetim biçimi olduğunu vurguluyor.
* **Adım 4:** Bu yönetim biçiminde egemenliğin hiçbir koşul tanınmadan ulusa ait olduğu ve ulusun devlet yönetiminde tek söz sahibi olduğu belirtiliyor.
* **Adım 5:** Metin devamında, halkın kendisini temsil edecek kişileri kendisinin seçtiği ve meclisi oluşturduğu anlatılıyor.
* **Adım 6:** Seçimle iş başına gelen kişilerin yasaları yapma ve uygulama yetkisine sahip olduğu ifade ediliyor.
* **Adım 7:** Halkın, yönetimde bulunan kişileri belirli bir süre sonra yeniden seçme veya seçmeme özgürlüğüne sahip olduğu belirtiliyor.
* **Adım 8:** Üçüncü paragrafın sonunda, cumhuriyet yönetiminde hiçbir kişinin veya zümrenin ayrıcalığı olmadığı ve herkesin yasalar önünde eşit haklara sahip olduğu vurgulanıyor.
Bu adımları takip ederek cumhuriyet yönetiminin özelliklerini şöyle sıralayabiliriz:
* Devletin siyasi rejimi olarak cumhuriyetin benimsenmesi ve en iyi yönetim biçimi olarak kabul edilmesi.
* Cumhuriyete sahip çıkmak ve onu korumak.
* Gücünü ulusal egemenlikten alması ve çağdaş bir yönetim biçimi olması.
* Egemenliğin hiçbir koşul tanınmadan ulusa ait olması.
* Halkın kendisini temsil edecek kişileri kendisinin seçmesi ve meclisi oluşturması.
* Seçilen kişilerin yasaları yapma ve uygulama yetkisine sahip olması.
* Halkın, yönetimde bulunan kişileri yeniden seçme veya seçmeme özgürlüğüne sahip olması.
* Hiçbir kişinin veya zümrenin ayrıcalığının olmaması.
* Herkesin yasalar önünde eşit haklara sahip olması.
—
**Soru 2**
**Metin:** (Yukarıdaki metin ile aynı)
**Soru Metni:** Metinde geçen “Mutlakiyet” ve “Meşrutiyet” yönetim biçimlerini cumhuriyetle karşılaştırarak açıklayınız.
**Çözüm:**
Bu soruda bizden, metinde bahsedilen mutlakiyet ve meşrutiyet yönetimlerini cumhuriyetle karşılaştırmamız isteniyor. Metin bu karşılaştırmayı zaten bizim için yapmış. Şimdi bu bilgileri inceleyelim.
* **Adım 1:** Metnin üçüncü paragrafında, cumhuriyetle mutlakiyet arasındaki fark anlatılıyor. Mutlakiyet yönetiminde tek bir kişinin söz sahibi olduğu ve devletle ilgili tüm kararları bu kişinin tek başına verdiği belirtiliyor. Hatta bu kişinin söylediği her sözün yasa değerinde olduğu söyleniyor.
* **Adım 2:** Mutlakiyette, yönetim babadan oğula geçen bir saltanat şeklinde devam eder.
* **Adım 3:** Metin, meşrutiyet yönetimini de cumhuriyetle karşılaştırıyor. Meşrutiyet yönetiminde de bir meclis bulunmasına rağmen, son sözün yine hükümdara ait olduğu söyleniyor.
* **Adım 4:** Meşrutiyette de yönetim babadan oğula geçer, yani bu da bir monarşi (krallık) şeklidir.
* **Adım 5:** Buna karşılık, cumhuriyet yönetiminde ise devletle ilgili kararların ulusun seçtiği meclis tarafından verildiği anlatılıyor.
* **Adım 6:** Meclis üyelerinin de belirli bir süre sonra seçimlerle değiştirilebileceği belirtiliyor.
* **Adım 7:** En önemli farklardan biri olarak, cumhuriyet yönetiminde hiçbir kişinin veya zümrenin ayrıcalığı olmadığı ve herkesin yasalar önünde eşit olduğu vurgulanıyor.
Bu karşılaştırmayı daha net görebilmek için, metnin sonunda yer alan tabloyu da inceleyebiliriz. Tabloda da bu yönetim biçimlerinin temel özellikleri özetlenmiş.
Özetle:
* **Mutlakiyet:** Tek kişinin sınırsız egemenliği esastır. Yönetim babadan oğula geçer. Halkın yönetime katılımı yoktur.
* **Meşrutiyet:** Hükümdarın yanında bir meclisin de bulunduğu yönetim şeklidir. Ancak son söz yine hükümdara aittir. Yönetim babadan oğula geçer. Halkın seçtiği meclis olsa da, egemenlik tam olarak ulusta değildir.
* **Cumhuriyet:** Egemenliğin kaynağı ulustur. Halk, kendi kendini seçtiği temsilciler aracılığıyla yönetilir. Herkes yasalar önünde eşittir ve yönetimde ayrıcalıklı bir zümre yoktur.
—
Umarım bu açıklamalar, soruları daha iyi anlamanıza yardımcı olmuştur. Unutmayın, İnkılap Tarihi’ni öğrenmek, geçmişimizi anlamak ve geleceğimize ışık tutmak demektir. Başka sorularınız olursa çekinmeden sorun!