Merhaba sevgili öğrencilerim! Bugün İnkılap Tarihi dersimiz için harika bir konuyla karşınızdayım. Osmanlı Devleti’nin son dönemlerindeki önemli gelişmeleri ve yenilik hareketlerini birlikte inceleyeceğiz. Hazırsanız, ilk sorumuzla başlayalım!
Soru 1:
19. yüzyılın başından itibaren Osmanlı Devleti’nde yaşayan azınlıklar, Fransız İhtilali’nin ortaya çıkardığı milliyetçilik düşüncesinin etkisi ve Avrupa devletlerinin desteği ile ayaklanmalar başlatarak devlet daha da zayıfladı. Sırplar, Yunanlar, Karadağlılar ve Bulgarlar gibi Balkan milletleri bağımsızlık kazanarak Osmanlı Devleti’nden ayrıldılar.
Bu paragrafta Osmanlı Devleti’nin zayıflamasına neden olan iki temel etken vurgulanmıştır. Bunlar hangileridir?
Çözüm:
Sevgili öğrenciler, paragrafı dikkatle okuduğumuzda, Osmanlı Devleti’nin zayıflamasına yol açan iki ana sebep açıkça belirtilmiş. Bunlardan ilki, Fransız İhtilali’nin yaydığı milliyetçilik düşüncesidir. Bu düşünce, Osmanlı Devleti içindeki farklı milletlerin kendi bağımsız devletlerini kurma isteğini körüklemiştir.
İkinci olarak ise, bu milliyetçi ayaklanmaların Avrupa devletlerinin desteğini almasıdır. Avrupa devletleri, Osmanlı Devleti’ni zayıflatmak ve kendi çıkarlarını korumak amacıyla bu azınlıkların bağımsızlık mücadelelerine destek vermişlerdir. Bu iki etken bir araya geldiğinde, Osmanlı Devleti’nin toprak kayıpları yaşamasına ve zayıflamasına neden olmuştur.
Bu nedenle, sorunun cevabı:
a) Milliyetçilik düşüncesi ve Avrupa devletlerinin desteği
Soru 2:
Tanzimat’ın ilanından sonra Avrupa’ya giden öğrenciler, burada yönetimde kralın yanında bir de halk tarafından seçilen meclis bulunduğunu gördüler. Ülkeye dönen ve Jön Türkler (Genç Osmanlılar) olarak bilinen bu kişiler, Meşrutiyet adı verilen bu yönetim biçiminin Osmanlı Devleti’nde de uygulanması- nı istediler. Meşrutiyet ilan edilirse devletin dağılması önlenebilirdi. Bu düşünce çerçevesinde, meşrutiyet ilan edilecek, anayasa yürürlüğe girecek ve Osmanlı Mebusan Meclisi kurulacaktı.
Yukarıdaki metinde geçen Jön Türkler’in Meşrutiyet yönetimi istemelerinin temel amacı nedir?
a) Osmanlı Devleti’nin dağılmasını önlemek
b) Halkın yönetimde söz sahibi olmasını sağlamak
c) Avrupa devletlerinin desteğini almak
d) Sadece meclis kurmak
Çözüm:
Sevgili arkadaşlar, metne baktığımızda Jön Türkler’in Avrupa’da gördükleri yönetim şeklini Osmanlı’ya getirmek istediklerini görüyoruz. Peki, neden? Metnin devamında şöyle bir ifade var: “Meşrutiyet ilan edilirse devletin dağılması önlenebilirdi.” Bu cümle, onların temel amacının ne olduğunu net bir şekilde ortaya koyuyor.
Yani, Jön Türkler, halkın da yönetimde söz sahibi olacağı bir sistem kurarak, yani Meşrutiyet’i ilan ederek, devletin parçalanmasını ve dağılmasını engellemeyi hedefliyorlardı. Bu yüzden, en doğru seçenek a) Osmanlı Devleti’nin dağılmasını önlemek olacaktır.
Diğer seçeneklere de kısaca bakalım:
- b) Halkın yönetimde söz sahibi olmasını sağlamak: Bu da Meşrutiyet’in bir sonucudur ama temel amaç, devletin bütünlüğünü korumaktır.
- c) Avrupa devletlerinin desteğini almak: Metinde böyle bir amaçtan bahsedilmiyor.
- d) Sadece meclis kurmak: Meclis kurmak, Meşrutiyet’in bir parçasıdır, tek amaç bu değildir.
Soru 3:
Aydınlara meşrutiyeti ilan edeceğine söz veren II. Abdülhamit, padişah olunca sözünü tutarak meşrutiyeti ilan edip Anayasayı (Kanun-u Esasi) uygulamaya koydu (1876). Fakat ilk Osmanlı Mebusan Meclisi toplandıktan kısa bir süre sonra II. Abdülhamit, Osmanlı-Rus Savaş sı’nın (1877 – 1878) getirdiği karışık ortamı bahane ede- rek meşrutiyet yönetimine son verdi. Osmanlı Mebusan Meclisini de anayasanın verdiği yetkiye dayanarak ka- pattı ve anayasayı uygulamadan kaldırdı.
Yukarıdaki metinde bahsedilen ilk anayasanın adı nedir?
a) Kanun-u Esasi
b) Tanzimat Fermanı
c) Islahat Fermanı
d) Kanun-i Esasi
Çözüm:
Arkadaşlar, bu soruda metinde geçen ilk anayasanın adını bulmamız isteniyor. Metni dikkatlice okuduğumuzda, II. Abdülhamit’in anayasayı uygulamaya koyduğu belirtilirken parantez içinde “Kanun-u Esasi” ifadesi yer alıyor. Bu da ilk anayasamızın adının Kanun-u Esasi olduğunu gösteriyor.
Seçeneklere baktığımızda, “Kanun-u Esasi” doğru cevabımızdır. Diğer seçenekler ise farklı dönemlere ait fermanlardır ve anayasa değildir.
Doğru cevap: a) Kanun-u Esasi
Not: Soruda seçeneklerde “Kanun-ı Esasi” ve “Kanun-i Esasi” şeklinde iki benzer yazım var. Metinde geçen ve doğru yazım “Kanun-u Esasi”dir.
Soru 4:
II. Abdülhamit’in Mebusan Meclisini kapatmasında etkili olan sebeplerden biri de Mebusan Meclisinde gö- rev yapan azınlık vekillerinin tutumuydu. Çünkü bu azın- lık vekilleri savaş sırasında ülke yararına alınacak karar ve yasalara engel olmaya çalışıyorlardı.
Bu metne göre, II. Abdülhamit’in Mebusan Meclisini kapatma nedenlerinden biri olarak gösterilen azınlık vekillerinin tutumu nasıldır?
a) Ülke yararına kararlar alınmasını destekliyorlardı.
b) Savaş sırasında devlete destek oluyorlardı.
c) Alınacak kararlara engel oluyorlardı.
d) Meclisin daha hızlı çalışmasını sağlıyorlardı.
Çözüm:
Sevgili öğrenciler, bu soruda azınlık vekillerinin meclisteki tutumunun nasıl olduğu soruluyor. Metinde “bu azınlık vekilleri savaş sırasında ülke yararına alınacak karar ve yasalara engel olmaya çalışıyorlardı” ifadesi geçiyor. Bu cümle açıkça onların nasıl davrandığını anlatıyor.
Dolayısıyla, azınlık vekillerinin tutumu, ülke yararına alınacak kararlara engel olmaktı. Bu yüzden doğru seçenek c) Alınacak kararlara engel oluyorlardı.
Soru 5:
II. Abdülhamit’in meşrutiyeti kaldırmasına tepki ola- rak Genç Osmanlılar adındaki bir grup aydın, İttihat ve Terakki Cemiyeti’ni kurdu (1889). Bu cemiyet üyeleri, meşrutiyeti tekrar ilan ettirebilmek için ülke içinde ve dı- şında çalışmalara başladılar. Başkılar karşısında II. Ab- dülhamit meşrutiyet yönetimini tekrar ilan etmek zorun- da kaldı (1908).
Yukarıdaki metinde kurulan cemiyetin adı nedir?
a) Genç Osmanlılar
b) İttihat ve Terakki Cemiyeti
c) Osmanlılar Cemiyeti
d) Terakki ve İttihat Cemiyeti
Çözüm:
Arkadaşlar, bu soruda metinde bahsedilen cemiyetin adını bulmamız isteniyor. Metni okuduğumuzda, II. Abdülhamit’in meşrutiyeti kaldırmasına tepki olarak bir grup aydının “İttihat ve Terakki Cemiyeti’ni kurdu (1889)” şeklinde bir ifade görüyoruz. Bu da cemiyetin adının doğrudan metinde verildiğini gösteriyor.
Bu nedenle, doğru cevap b) İttihat ve Terakki Cemiyeti‘dir.
Soru 6:
Aşağıda verilen tarihler ve olayları eşleştiriniz.
A) I. Meşrutiyet
B) Tanzimat Fermanı
C) II. Meşrutiyet
D) Islahat Fermanı
1839
1856
1876
1908
Çözüm:
Sevgili öğrenciler, bu soruda bize verilen tarihleri, metinlerde öğrendiğimiz olaylarla doğru bir şekilde eşleştirmemiz gerekiyor. Gelin birlikte tarihlere ve olaylara bakalım ve eşleştirmeleri yapalım:
Adım 1: Tarihleri ve Olayları Tanıyalım
- 1839: Bu tarih, Osmanlı Devleti’nde önemli bir reform hareketinin başlangıcıdır. Bu hareketin adı Tanzimat Fermanı‘dır.
- 1856: Bu tarih de bir başka önemli fermanın yayınlandığı yıldır. Bu fermanın adı Islahat Fermanı‘dır.
- 1876: Bu yıl, Osmanlı Devleti’nde ilk kez bir anayasanın ilan edildiği ve I. Meşrutiyet‘in başladığı yıldır.
- 1908: Bu tarih ise II. Meşrutiyet‘in ilan edildiği yıldır.
Adım 2: Eşleştirmeleri Yapalım
Şimdi bu bilgileri kullanarak eşleştirmeleri yapalım:
- 1839 yılı, Tanzimat Fermanı (B) ile eşleşir.
- 1856 yılı, Islahat Fermanı (D) ile eşleşir.
- 1876 yılı, I. Meşrutiyet (A) ile eşleşir.
- 1908 yılı, II. Meşrutiyet (C) ile eşleşir.
Sonuç olarak eşleştirmeler şu şekildedir:
A) I. Meşrutiyet – 1876
B) Tanzimat Fermanı – 1839
C) II. Meşrutiyet – 1908
D) Islahat Fermanı – 1856