Merhaba sevgili öğrenciler! Bugün İnkılap Tarihi dersinde Birinci Dünya Savaşı’nın sonuçlarını ve sonrasında yaşanan gelişmeleri birlikte inceleyeceğiz. Hazırsanız, görseldeki soruları adım adım çözelim ve konuyu iyice anlayalım.
—
**Soru 1:**
Tüm dünyayı etkileyen Birinci Dünya Savaşı sonunda Osmanlı Devleti ve Avusturya-Macaristan gibi devletler yıkıldı. Bunların yerine Türkiye Cumhuriyeti, Avusturya, Macaristan, Çekoslovakya, Polonya ve Yugoslavya gibi millî devletler kuruldu. Savaştan sonra millî devletler, yeni yönetim biçimleri benimsediler. Bu savaş, birçok bölgenin ve şehrin yıkılmasına ve milyonlarca insanın ölmesine sebep oldu. Dünyada böyle büyük bir savaşın daha yaşanmaması için devletler bir araya gelerek Milletler Cemiyeti (Cemiyet-i Akvam) kurdular (1920). Fakat bu kuruluşun çalış-maları dünya barışını sağlamada yetersiz kaldı. Barış antlaşmalarının çok ağır şartlar içermesi ve itilaf Devletleri’nin sömürgecilik anlayışını devam ettirmeleri, beklenen barış ve huzur ortamını sağlayamadı. Ülkeler arası çekişme ve bloklaşmalar devam etti. Bu olaylar sonucunda İkinci Dünya Savaşı yaşandı.
Sıra Sizde
- Birinci Dünya Savaşı’ndan sonra dünya barışını korumak için hangi teşkilat kuruldu?
- Osmanlı Devleti ile yapılan barış antlaşmasının adı nedir?
Yukarıdaki metni dikkatlice okuduğumuzda, Birinci Dünya Savaşı sonrasında dünya barışını korumak amacıyla kurulan teşkilatın adını bulabiliriz.
Çözüm:
Metinde açıkça belirtildiği gibi, savaş sonrası barışı sağlamak ve gelecekteki savaşları önlemek amacıyla kurulan teşkilatın adı Milletler Cemiyeti‘dir.
Sonuç: Birinci Dünya Savaşı’ndan sonra dünya barışını korumak için Milletler Cemiyeti kurulmuştur.
İkinci soruya gelince, metnin devamında “Osmanlı Devleti ile yapılan barış antlaşmasının adı nedir?” diye soruluyor. Ancak verilen metin parçasında bu antlaşmanın adı açıkça belirtilmiyor. Bu sorunun cevabı, ilerleyen konularda veya farklı bir metinde yer alacaktır. Şimdilik sadece Milletler Cemiyeti’nin kurulduğunu öğrenmiş olduk.
—
**Soru 2.3. MONDRS ATEŞKES ANLAŞMASI VE İŞGALLER**
Araştırınız
Mondros Ateşkes Antlaşması imzalandığı sırada Osmanlı Devleti’nin siyasi durumu hakkında bir araştırma yapınız.
Birinci Dünya Savaşı sonunda savaştan yenik çıkan devletler, ağır koşullar taşıyan ateşkes antlaşmaları imzaladı. Osmanlı Devleti de İtilaf Devletleri ile Limni Adası’nın Mondros limanında bir araya gelerek Mondros Ateşkes Antlaşması’nı imzaladı (30 Ekim 1918).
Bu antlaşmanın önemli maddeleri arasında şunlar vardır:
- Çanakkale ve İstanbul boğazlan açılacak ve bu yerlerdeki istihkâmlar İtilaf Devletleri’nce işgal edilecekti.
- Bütün haberleşme, ulaşım araç ve gereçleri, İtilaf Devletleri’nin denetimi altında bulundurulacaktı.
- Osmanlı ordusu terhis edilecekti, Orduya ait silah, cephane, araç-gereç ve taşıtlar itilaf Devletleri’nin emrine verilecekti.
- Donanma, İtilaf Devletleri’nin gösterecekleri limanlarda gözetim altında tutulacaktı.
- Toros Tünelleri, İtilaf Devletleri tarafından işgal olunacaktı.
Bu bölümdeki araştırma sorusunun cevabı, metnin tamamını okuyarak ve biraz da tarih bilgisiyle verilebilir. Metinde, Mondros Ateşkes Antlaşması’nın imzalandığı sırada Osmanlı Devleti’nin durumunun Birinci Dünya Savaşı’ndan yenik çıktığı ve bu nedenle ağır koşullar içeren bir antlaşma yapmak zorunda kaldığı belirtiliyor. Bu durum, devletin siyasi olarak oldukça zayıf ve çaresiz olduğunu gösterir.
Araştırma Sorusu Çözümü:
Mondros Ateşkes Antlaşması imzalandığı sırada Osmanlı Devleti, Birinci Dünya Savaşı’ndan yenik çıkmış bir devletti. Savaşın getirdiği ekonomik ve askeri zorluklar nedeniyle oldukça yıpranmıştı. Bu zayıf durum, İtilaf Devletleri’nin ağır şartlar içeren bir antlaşma imzalamasına neden olmuştur. Dolayısıyla, Osmanlı Devleti’nin siyasi durumu oldukça zayıf, güçsüz ve uluslararası alanda etkisini kaybetmiş bir durumdaydı. Bu durum, antlaşmanın maddelerinden de anlaşılmaktadır.
Sonuç: Mondros Ateşkes Antlaşması imzalandığı sırada Osmanlı Devleti, Birinci Dünya Savaşı’ndan yenik çıktığı için siyasi olarak çok zayıf bir durumdaydı.
—
Umarım bu açıklamalar konuyu daha iyi anlamanıza yardımcı olmuştur. Bir sonraki dersimizde görüşmek üzere!