8. Sınıf İnkılap Tarihi Ders Kitabı Cevapları Nev Kitap Yayınları Sayfa 47

Merhaba sevgili öğrencilerim! Bugün İnkılap Tarihi dersimiz için harika bir çalışma yapacağız. Karşımızda bir metin ve bu metinle ilgili sorularımız var. Gelin hep birlikte bu soruları adım adım çözelim ve metni daha iyi anlayalım. Unutmayın, her sorunun bir cevabı var ve biz bu cevapları metnin içinden bulacağız.

—

**Soru 1:**

Ermeni sorunu konusunda Osmanlı arşiv belgelerine mi inanılmalı yoksa iddialara mı? Neden?

**Çözüm:**

Sevgili öğrenciler, bu soru bize bir konuda iki farklı görüş olduğunu ve hangisine inanmamız gerektiğini, nedenini de açıklayarak sormuş. Metne baktığımızda, ilk paragrafta Ermeni meselesiyle ilgili bazı iddialardan bahsedildiğini görüyoruz. Ancak hemen altında, **”Osmanlı arşiv belgelerine göre…”** diye başlayan bir ifade var. Bu ifade, arşiv belgelerinin daha güvenilir bir kaynak olduğunu ima ediyor. Metnin devamında da bu iddiaların Osmanlı arşiv belgeleriyle çeliştiği vurgulanıyor.

Bu nedenle, sorumuzun cevabı şudur:

Ermeni sorunu konusunda Osmanlı arşiv belgelerine inanılmalıdır.

Nedeni ise, metinde verilen bilgiler, Ermeni iddialarının Osmanlı arşiv belgeleriyle çeliştiğini açıkça belirtmektedir. Arşiv belgeleri, o döneme ait gerçek bilgileri içeren resmi kayıtlar olduğu için daha güvenilirdir.

—

**Soru 2:**

Rusya, Birinci Dünya Savaşı’ndan rejimini değiştirerek çekilen ilk devlet oldu. 1917 yılında Rusya’da gerçekleşen Bolşevik İhtilali sonrasında yönetime gelen Bolşevikler, Çarlık Rusya Dönemi’nde alınan topraklarından vazgeçtiklerini belirterek 1918 tarihinde imzalanan Brest-Litovsk Antlaşması ile savaştan çekildiklerini açıkladılar. Rusya’nın savaştan çekilmesi İtilaf Devletleri’nin durumunu güçlendirdi. İtilaf Devletleri’nden olan İngiltere, sahip olduğu sömürgeler sayesinde denizlerde üstün bir güce sahipti. Almanya, rakibi İngiltere’nin denizlerdeki üstünlüğüne son vermek amacıyla denizaltıları kullanarak İngiltere ve bu ülke ile iş birliği yapan diğer ülkelerin ticaret gemilerine saldılar düzenledi. Bu saldırılardan büyük zararlar gören Amerika Birleşik Devletleri, İtilaf Devletleri’nin yanında savaşa girdi (2 Nisan 1917).

ABD, savaşa girmeden önce “Wilson İlkeleri” adıyla bir bildiri yayınladı. Bu bildirinin amacı savaştan sonra dünyada barış ortamının oluşmasını sağlamaktı. İtilaf Devletleri bu bildiriye, çıkarlarına ters olma-sına rağmen ABD’nin desteğini kaybetmemek için kabul ettiler. İtilaf Devletleri savaştan sonra çeşitli ba-haneler bularak bu ilkelere uymadılar. Amerika Birleşik Devletleri’nin itilaf Devletleri’nin tarafında savaşa girişi, bu devletlerin savaşı kazanmalarında önemli bir rol oynadı. İtilaf Devletleri, Birinci Dünya Savaşını kaybetmenin hemen hemen hepsinde yenilirken sadece Çanakkale Cep-hesi’nde başarı gösteren Osmanlı Devleti de müttefiki Almanya gibi savaştan yenilgi ile ayrıldı.

Wilson İlkeleri’nin olumlu maddeler içermesi, itilaf Devlet-leri’nin bu maddelere güvenerek savaştan çekilmelerine neden oldu. İtilaf Devletleri’nden her biri, itilaf Devletleri ile ateşkes antlaşmaları imzalayarak bu savaştan çekildi. Osmanlı Devleti de İtilaf Devletleri ile Mondros Ateşkes Antlaşması’nı imzala-yarak savaş sona erdi (30 Ekim 1918).

Savaş sonrasında İtilaf Devletleri, barış antlaşmalarının ko-şullarını görüşmek üzere 18 Ocak 1919 tarihinde Paris Barış Konferansı’nda bir araya geldiler. İtilaf Devletleri, bu konfe-ransta koşullarını belirledikleri barış antlaşmalarını daha sonra yeniden devletlere imzalattılar.

Yukarıdaki metinde adı geçen, Birinci Dünya Savaşı’nı bitiren antlaşmalar ve bu antlaşmaların imzalandığı devletler aşağıda bir tablo halinde verilmiştir. Tabloyu doldurunuz.

a) Almanya

b) Avusturya

c) Bulgaristan

d) Macaristan

e) Osmanlı Devleti

**Çözüm:**

Harika bir metin! Bu metin bize Birinci Dünya Savaşı’nın nasıl sona erdiğini ve sonrasında yaşananları anlatıyor. Şimdi gelelim tablomuzu doldurmaya. Metnin sonuna doğru baktığımızda, savaşın sona ermesiyle ilgili antlaşmalardan bahsedildiğini görüyoruz. Özellikle **”İtilaf Devletleri’nden her biri, itilaf Devletleri ile ateşkes antlaşmaları imzalayarak bu savaştan çekildi. Osmanlı Devleti de İtilaf Devletleri ile Mondros Ateşkes Antlaşması’nı imzalayarak savaş sona erdi (30 Ekim 1918).”** cümlesi bizim için çok önemli. Ayrıca, metnin sağ tarafında yer alan tablo da bize ipucu veriyor.

Şimdi bu bilgileri kullanarak tablomuzu dolduralım:

* **a) Almanya:** Metnin sağ tarafındaki tabloya baktığımızda, Almanya’nın **Versailles (Versay) Antlaşması** ile savaştan çekildiğini görüyoruz.
* **b) Avusturya:** Yine aynı tabloya göre, Avusturya **Saint Germain (Sen Jerman) Antlaşması** ile savaştan ayrılmış.
* **c) Bulgaristan:** Tabloda Bulgaristan için **Neuilly (Nöyyi) Antlaşması** yazıyor.
* **d) Macaristan:** Macaristan’ın imzaladığı antlaşma ise **Trianon (Tiryanon) Antlaşması**.
* **e) Osmanlı Devleti:** Metin içinde açıkça belirtildiği gibi, Osmanlı Devleti **Mondros Ateşkes Antlaşması** ile savaştan çekilmiştir. Tabloda ise Osmanlı Devleti için **Sevres (Sevr) Antlaşması** yazıyor. Ancak metnin içinde Mondros Ateşkes Antlaşması’ndan bahsediliyor. Genellikle ateşkes antlaşması savaşı durdurur, barış antlaşması ise savaşı resmen bitirir. Sorudaki tablo “Birinci Dünya Savaşı’nı Bitiren Barış Antlaşmaları” başlığı altında olduğu için, Osmanlı Devleti için daha sonra imzalanan ve savaşın kesin olarak bittiği Sevres Antlaşması’nı da belirtmek doğru olacaktır. Ancak metinde Mondros Ateşkes Antlaşması’nın savaşın sona ermesiyle ilgili olduğu vurgulanmış. Bu noktada bir ayrım yapmak gerekirse:

* **Mondros Ateşkes Antlaşması:** Osmanlı Devleti’nin savaştan çekilmesini sağlayan antlaşmadır.
* **Sevres Antlaşması:** Osmanlı Devleti ile İtilaf Devletleri arasında imzalanması planlanan ancak Türk Milleti’nin Kurtuluş Savaşı ile buna izin vermediği barış antlaşmasıdır. Bu antlaşma, savaşın Osmanlı açısından kesin olarak bittiğini gösteren belge niteliğindedir.

Tabloda “Barış Antlaşmaları” başlığı altında olduğu için, Osmanlı Devleti’nin savaşı bitiren antlaşması olarak **Sevres (Sevr) Antlaşması**’nı işaretleyelim.

**Doldurulmuş Tablo:**

| Devlet | Antlaşma Adı |
| :—————– | :——————————- |
| **a) Almanya** | Versailles (Versay) Antlaşması |
| **b) Avusturya** | Saint Germain (Sen Jerman) Antlaşması |
| **c) Bulgaristan** | Neuilly (Nöyyi) Antlaşması |
| **d) Macaristan** | Trianon (Tiryanon) Antlaşması |
| **e) Osmanlı Devleti** | Sevres (Sevr) Antlaşması |

—

Umarım bu çözümlerimiz anlaşılır olmuştur. Her zaman metni dikkatlice okumak ve sorunun bizden ne istediğini iyi anlamak önemlidir. Başka sorularda görüşmek üzere!