Merhaba sevgili öğrencilerim,
Bugün İnkılap Tarihi dersimiz için hazırladığım bu görseldeki soruları birlikte çözeceğiz. Bu sorular, Sevr Antlaşması’nın içeriği ve sonuçları hakkında bilgilerimizi pekiştirmemize yardımcı olacak. Hazırsanız, ilk soruyla başlayalım!
**Soru 2.8: YENİ HÜKÜMSÜZ BİR ANTLAŞMA: SEVR**
İtilaf Devletleri, 24 Nisan 1920 tarihinde, İtalya’nın San Remo kentinde bir barış konferansı düzenle-di. Bu konferansta üzerinde anlaşılan antlaşma metnini, Osmanlı Devleti’ne bildirdi.
Osmanlı Devleti’ni köşeye sıkıştırmak ve antlaşmayı kabul ettirmek için İngilizler, Mudanya ve Ban-dırma’ya asker çıkarırken Yunanlar, Balıkesir, Bursa ve Edirne’yi işgal ettiler.
Zor durumda kalan İstanbul Hükümeti, Padişah Vahdettin’in emri üzerine Saltanat Şurasını topladı. Padişahın başkanlık ettiği toplantıda, San Remo Konferansı taslağının kabulünden başka bir çare olma-dığına karar verildi. Bunun üzerine, padişah ve hükümet adına Rıza Tevfik Paşa başkanlığındaki bir he-yet Fransa’nın Sevr kasabasında Sevr Barış Antlaşması’nı imzaladı (10 Ağustos 1920).
Antlaşmanın koşulları şunlardı:
- İstanbul, Osmanlı Devle-ti’nin başkenti olarak kala-cak fakat, azınlıkların hak-ları gözetilmezse şehir, Türklerin elinden alınacak.
- Boğazlar, her zaman bütün devletlerin gemilerine açık olacak ve uluslararası bir ko-misyon tarafından kontrol edilecek.
- Doğu Anadolu’da iki yeni devlet kuru-lacak.
- İzmir ile birlik-te, Ege Böl-gesi’nin bü-yük bir bölü-mü ve Büyük Çekmece çizgi-sinin batı-sında kalan bütün Trakya, Yunanlara ve-rilecek.
- Antalya ve Konya yöresi italya’ya ya bı-rakılacak.
- Adana, Malatya ve Si-vas dolaylarını birleşti-ren bölgeler ve Suriye, Fransızlara verilecek.
- Arabistan ve Irak, İngiltere’ye bırakı-lacak.
2.28 Harita: Sevr Barış Antlaşması’na göre sınırlar
Azınlıklara, çok geniş siyasi, sosyal ve kültürel haklar verilecek.
Askerlik, zorunlu hizmet olmaktan çıkarılacak. Türk ordusunun sayısı elli bin kişiyi aşmayacak. Bu ordunun tank, top, ağır makineli tüfek ve uçağı olmayacak.
Kapitülasyonlardan bütün devletler yararlanabilecek.
70
—
**Soru 1: Sevr Antlaşması’nın imzalanma süreci hakkında ne söylenebilir?**
Bu soruda, Sevr Antlaşması’nın nasıl bir ortamda ve kimler tarafından imzalandığına dair bilgileri metinden çıkarmamız gerekiyor. Gelin adım adım inceleyelim:
Adım 1: Konferansın Düzenlenmesi
Metinde ilk olarak, İtilaf Devletleri’nin 24 Nisan 1920 tarihinde İtalya’nın San Remo kentinde bir barış konferansı düzenlediği belirtiliyor. Bu konferansta, antlaşma metni üzerinde anlaşmaya varılmış.
Adım 2: Osmanlı Devleti’nin Durumu
Antlaşmanın Osmanlı Devleti’ni zor durumda bırakmak amacıyla hazırlandığı anlaşılıyor. İngilizler, Mudanya ve Bandırma’ya asker çıkarmış, Yunanlar ise Balıkesir, Bursa ve Edirne’yi işgal etmiş. Bu durum, Osmanlı Devleti üzerinde büyük bir baskı oluşturmuş.
Adım 3: İstanbul Hükümeti’nin Kararı
İstanbul Hükümeti, Padişah Vahdettin’in emriyle Saltanat Şurası’nı toplamış. Bu toplantıda, San Remo Konferansı taslağının kabulünden başka çare olmadığına karar verilmiş. Yani, Osmanlı Devleti’nin içinde bulunduğu durum, antlaşmayı kabul etmeye zorlamış.
Adım 4: Antlaşmanın İmzalanması
Son olarak, padişah ve hükümet adına Rıza Tevfik Paşa başkanlığındaki bir heyetin, Fransa’nın Sevr kasabasında 10 Ağustos 1920 tarihinde Sevr Barış Antlaşması’nı imzaladığı ifade ediliyor. Bu, antlaşmanın imzalandığı yer ve tarihtir.
Sonuç: Sevr Antlaşması, İtilaf Devletleri’nin baskısı ve Osmanlı Devleti’nin içinde bulunduğu zorlu durum sonucunda, İstanbul Hükümeti tarafından imzalanmıştır.
—
**Soru 2: Sevr Antlaşması ile Boğazlar hakkında alınan karar nedir?**
Bu soruda, antlaşmanın Boğazlar ile ilgili maddesini bulmamız gerekiyor. Metni dikkatlice okuyalım:
Adım 1: Boğazlar Maddesini Bulma
Antlaşmanın koşulları listelenirken, ikinci madde Boğazlar ile ilgili. Orada şöyle deniyor:
“Boğazlar, her zaman bütün devletlerin gemilerine açık olacak ve uluslararası bir komisyon tarafından kontrol edilecek.”
Adım 2: Kararın Anlamını Açıklama
Bu maddeye göre, Karadeniz ile Akdeniz’i birbirine bağlayan Boğazlar, sadece Türklerin değil, tüm dünya devletlerinin gemilerine açık hale getirilecek. Üstelik, bu Boğazlar, Türk hükümetinin değil, uluslararası bir komisyonun kontrolünde olacak. Bu, Türkiye’nin egemenlik haklarına büyük bir darbe vurmaktır.
Sonuç: Sevr Antlaşması ile Boğazlar, uluslararası bir komisyon tarafından yönetilecek ve tüm devletlerin gemilerine açık tutulacaktır.
—
**Soru 3: Sevr Antlaşması’na göre Doğu Anadolu’da hangi durum öngörülüyordu?**
Şimdi de antlaşmanın Doğu Anadolu ile ilgili maddesine göz atalım:
Adım 1: Doğu Anadolu Maddesini Tespit Etme
Antlaşmanın koşulları arasında, “Doğu Anadolu’da iki yeni devlet kurulacak.” şeklinde bir madde yer alıyor.
Adım 2: Maddenin İmâ Ettiği Anlamı Çıkarma
Bu madde, Sevr Antlaşması’nın Anadolu’nun bütünlüğünü bozma ve Türk milletini bölme amacı taşıdığının en açık göstergelerinden biridir. İtilaf Devletleri, Doğu Anadolu’da bağımsız iki yeni devlet kurdurarak, bölgedeki Türk nüfusunu azaltmayı ve kendi çıkarlarına hizmet edecek yeni oluşumlar yaratmayı hedeflemişlerdir.
Sonuç: Sevr Antlaşması ile Doğu Anadolu’da iki yeni devlet kurulması öngörülüyordu.
—
Umarım bu çözümlerimiz konuyu daha iyi anlamanıza yardımcı olmuştur. Unutmayın, tarih sadece ezberlemek değil, nedenlerini ve sonuçlarını anlayarak öğrenmektir. Başka sorularınız olursa çekinmeden sorun!